Emakumeak borrokan

Aitziber Ba˝uelos Ganuza: "Gero eta onartuagoa daukagu emakumeen kontrako biolentzia"

  • Indarkeria matxista eta haurren kontrako sexu indarkeriaren inguruko proiektuak koordinatzen ditu Aitziber Bañuelosek. Eraikiz kolektiboko kidea da eta elkarrizketa sakona oparitu digu bere ikuspegi kritiko eta eraikitzailearekin.

Uriola.eus @uriolaeus  |  Nerea Olaziregi
2019ko urtarrilaren 10a

Zer sentitzen duzu indarkeria matxistak beste emakume bat erail egin duela entzuten duzunean?

Oso era kontziente eta ohikoan bizi izaten ditut gertaera horiek. Erailketa bat emakumeok etengabe pairatzen dugun indarkeriaren adierazpenik dramatikoena da. Horrelakoak entzutean beti datorkit galdera bera burura, alegia, zergatik ez dituzten bitartekoak jartzen emakumeak ez erailtzeko.

Zeintzuk izan beharko lirateke bitarteko horiek?

Borondatea falta da, borondate politikoa batez ere, zentzu zabalenean ulertuta. Horrek 180 graduko aldaketa eskatzen du, eta ez naiz soilik patriarkatuari buruz ari, sistema sozioekonomikoaz eta kapitalismoaz ere bai. Gure burua eta jendartea egituratzeko modua aztertu beharko genuke denok. Gaur egun, Europan, gutxi dira erailtzen dituzten emakumeak, hemen eta orain, pertsona gisa garatzen uzten ez digun bortizkeria jasaten ari garen emakumeekin alderatuz.

Bortizkeriak aurpegi asko ditu.

Desparekotasunean hezten gaituen jendarte batean jaiotzen gara, genero bitarrean zein beste arlo batzuetan ere. Gizarte egitura berak bortizkeria sortzen du pertsonaren oinarrizko beharrak ez asetzeko.

Gero eta onartuagoa daukagu emakumeen kontrako biolentzia?

Bai, botere harremanen arkitektura hori normalizatu dugu. Hezkuntzan eta familian “egokitu zaiguna” normalizatzen dugu. Bortizkeria sinboliko asko jasotzen dugu, emakumeok pertsonen beharrak ase, eta atseginak eta goxoak izan behar dugula esaten digute. Bi energia nagusi omen ditugu gizarteari eskaintzeko: ugalketa eta sexua. Bortizkeria sinboliko honek konturatu gabe desparekotasunean oinarritutako identitateak eraikitzen ditu.

Testuinguru hori eraldatzeko lanean ari zarete Eraikiz kolektiboan. Zer egiten duzue zehazki?

Gure izena esanguratsua da. Taldean eraiki nahi dugu eta horretarako sortu ginen duela ia lau urte. Bi oinarri nagusi ditugu. Lehena, maitasunetik egiten dugula lan. Pertsonak dira gure jardueraren ardatza, ez etekin ekonomikoa. Bigarrena, esku hartze sozialean kalean lan egiten duten profesionalentzat ekarpenak egiten ditugula. 2015ean instituzioetan hiru proiektu aurkeztu genituen eta hirurak onartu zizkiguten. “Feminismoa, bortizkeria matxista eta esku hartze soziala” proiektuak lau urte beteko ditu laster eta parte hartze handia du. Azken jardunaldietan esku hartze sozialean lanean diharduten 400 pertsonek hartu zuten parte. Arlo honetan gabiltzanok sarritan oso bakarrik sentitzen gara.

Zergatik bakardade sentimendu hori? 

Emakumeok eraikuntza langileak gara. Gizonezkoentzat diseinatutako jendarte kapitalista batean bizi gara, baina, aldi berean, beste alde batetik eraiki nahi ditugu beste gauza batzuk. Horrek beldurra sorrarazten du. Inguruan ditugun pertsona gehienak “egon” eta “egin” nahi dute eta ez “izan”. Garrantzitsuena da “non nagoen kokatuta” eta “zer egiten dudan”. Ezin egoteari eta ezin egiteari diogun beldurra itzela da. Beldurrean hezi gaituzte, eta horrek geldiarazteaz gain, mugitzen garenean beldurrez begiratzen gaituzte, gure mugimenduak beraiengan eragina izango duelakoan.

'Babestuz' programa sortu duzue haurren kontrako indarkeria sexualaren inguruan dagoen isiltasunarekin apurtzeko. 

Bai, haurren hamar erasotik bederatzi ezkutuan geratzen dira. Erasoen %2 eta %10aren artean soilik ezagutzen dira. Zer gertatzen da gainontzeko %90 horiekin?. Kasu gehienetan erasotzailea familiakoa da edo gertuko inguruan dago. Begietako loturak kentzeko ordua da eta gaiari heldu behar diogu.

Nolako jarduerak proposatzen dituzue?

Esku hartze zuzena egiten saiatzen gara eskaria egiten digun taldean gure proposamenekin. Hausnarketarako, kontzientziaziorako, sentsibilizaziorako eta formaziorako guneak sortzen ditugu. Helduen mundua hartzen dugu erreferentziatzat, gu garelako biolentzia jasan duenari arreta eman ahal diogunak. Indarkeria erabiltzen duten pertsonekin ere lan egin behar dugu eta fokua beraien gainean jarri, berriro horrela joka ez dezaten.

Taldean lan egiten duzuen guztiak emakumeak zarete?

Ez, gure sektorean gehiengoak bagara eta hori taldean nabaria da baina badira gizonezkoak ere. Beraiek ere inplikatu behar dira bortizkeria matxistetan, beraiek direlako bortizkeria hori eragiten dutenak eta arlo horretan lan handia dute. Mistoak ez diren espazioetan ere egiten dugu lan, hori ere beharrezkoa delako. 

Norentzat egiten duzue lan? 

Gizartearentzat ikusezinak diren pertsonentzat batez ere. Pertsonekin egiten dugu lan, ez gizarte arazoekin. Guretzat ez dira erabiltzaileak. Zailtasun handiak dituzten emakumeak dira gehienak, baita haur eta nerabeak ere. Azken hauek dira babes gutxien dutenak, eta beraien kontrako indarkeria sexuala ezkutatu egiten da. Ez dute agerian utzi nahi gaur egun emakume eta haurren gorputzetan dagoen hipersexualizazioa. Gainera, tratu txarrak jasaten dituzten haurren harretarako ez dago doako zerbitzurik.

Zuen lanen ikuspegi kritikoa eta eraikitzailea azpimarratzen duzue. 

Hori da gure filosofia. “Feminismoa, indarkeria matxista eta esku hartze soziala” egitasmoarekin adibidez, gaur egun emakumeak indarkeria matxistarengandik babesten dituzten legeak kritikatu nahi izan ditugu. Baina, era berean, biolentzia horiekin lan egiten duten profesionalen -emakumeak gehienak- lana aintzat hartuz. Emakume erasotuen %20ak baino ez du salaketarik jartzen eta instituzioek horiei erreparatzen diete soilik. Gainontzeko %80a alde batera uzten ari dira. 

Eta salaketak jartzen ez dituzten emakumeekin nor ari da lanean? 

Baliabiderik ez duten hamaika elkarte. Horiek guztien lana ikusarazi nahi dugu. Gehienetan feminismoaz kutsatutako lana da eta emaitza onak izaten ditu. Erasoak pairatutako emakume asko heldu nahi duten tokira heltzen dira eta ez gizarteak eraman nahi dituen tokira. Ezinbestekoa da feminismo teoriko, aktibista eta esku hartze sozialaren arteko sarea, eta horretan gaude.

Gizarte formazio feminista ere eskaintzen duzue.

Bai, feminismotik eta ikuspegi intersekzionaletik egindako gizarte proiektuak diseinatzen laguntzen dugu. Aurreko batean, adibidez, musika talde bateko kideek deitu ziguten haien kantetan ikuspegi feminista nola zegoen txertatuta aztertzeko. Prebentzioari eta ahalduntzeari begira ere egiten dugu lan, ‘arrisku’ egoeran dagoen populazioari zuzendutako ekintzetan.

Eraikiz kolektiboan parte hartzeko aukera zabalik dago?

Bai, pertsonal zein elkarte mailan, gure webgunean informazio guztia aurki daiteke. Elkarlanarekin kontzientziak astindu eta aktibatu nahi ditugu.

Elkarrizketa hau Uriolak argitaratu du eta CC-by-sa lizentziari esker ekarri dugu ARGIAra.

Familiaren baitan haurrek pairatzen dituzten indarkeriei buruz Bañuelosek ARGIAri azaldutakoak irakurgai lotura honetan.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Indarkeria matxista  |  Euskal Herria

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-26 | Imanol Alvarez
Homomonument

Holandako LGBT mugimenduak bultzaturik, 1987an inauguratu zen Amsterdamen Homomonument izeneko oroigarria, nahiagotasun sexualagatik jazarpena jasan duten gay-trans-lesbianen omenez. Naziek kontzentrazio-esparruetan ustezko homosexualak markatzeko erabiltzen zuten hiruki arrosa du oinarri. Hiruki arrosa da gaur ere mundu osoko LGBT mugimenduaren ikurretako bat, ortzadarraren ikurrina baino borrokalariagoa ere badena, nolabait esatearren.

Harrez geroztik, munduko beste hainbat lekutan eraiki... [+]


2019-05-23 | Estitxu Eizagirre
Nekane Txapartegik ez du epaitegian deklaratu Espainia-Suitza estatuen arteko jokoan ez sartzeko

Nekane Txapartegi maiatzaren 22an deklaratzera deitua zuen Espainiako Auzitegiak. 200 lagun elkartu ziren Bernako auzitegi aurrean elkartasunez. Bideokonferentziaz ere ez deklaratzea erabaki zuen, "Estatu Espainiar eta Suitzarraren arteko joko horretan ez sartzeko". Nazioartean elkartasuna pizten doa eta hurrengo aste-hilabeteetan bi estatuek erabakiko dutenaren zain egon beharko du euskal errefuxiatu politikoak. Hala Bedi irratian egindako elkarrizketan adierazi duenez, "Kausa... [+]


2019-05-23
Gerraren Aurkako Emakumeen Egunean elkarretaratzeak egingo dira Euskal Herrian

Ostirala, hilak 24, Bakearen eta Desarmearen Aldeko Emakumeen Nazioarteko egunean, elkarretaratzeak egingo dira Hego Euskal Herriko hiriburuetan.


2019-05-19 | Ane Labaka Mayoz
Kontuz, ileak

Ile bat transgresorea da berez, izatez; errebeldea, intsumisoa, bihurria, apurtzailea, ausarta. Tokiz kanpo egon ohi da gehienetan. Deserosoa da sarri. Arrain zoparen platerean, luxuzko hoteletako perfumedun izara zurietan, bainerako ura urmaeltzen duen buxatutako hoditerian, bibote izatera iristen ez den nerabearen ezpain gaineko esparru minatuan, maitale kartsuaren ahoan, edozein emakumeren gorputzean… Traba egiten du ia beti.

Besapeetakoak politizatzen asmatu du zenbaitek... [+]


2019-05-17 | ARGIA
Borroka nagusi LGTBIfobiaren aurkako egunean

Euskal Herriko hainbat txokotan mobilizazioak deitu dira ostiralean, LGTBIfobiaren aurkako egunaren harira.


Indarkeria matxistak herri mugimenduetan? gure esperientziei tiraka

Duela urte batzuk, eraso matxisten inguruko tresna eta adostasunen beharretik prozesu kolektibo bat abiatu genuen Joxemi Zumalabe Fundazioan.  Indarkeria matxistei aurre egin,gaiaren inguruan eztabaidatu eta euskarri bat sortzea fundazioaren azken urteotako lehentasun bat izan da, eta bide gorabeheratsua izan den arren lortu dugu erronka honi heltzea.


2019-05-15 | Gabi Oyharzabal
Europan sartuz gero, hemengo usaiak errespetatu behar dira

Argia-n agertu da elkarrizketa interesgarria, eztabaidagarria dena. Madrilgo emazte musulman ezagutua denarekin: Amanda Figuerasekin.


2019-05-14 | Hala Bedi
Datu kezkagarriak jaso ditu LGTBIfobiaren aurkako Gasteizko txostenak

Soilik azken urtean hamahiru kasu jasotzen ditu Lumagorri HAT-k landutako txostenak; Gasteizko Udaltzaingoak, berriz, ez du salaketarik jaso.


2019-05-13
Eguneroko matxismoarekin, zer?
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Sorginlore Gizarte Elkarteak matxismoari aurre egiteko estrategiak bildu ditu bideo honetan. 80 emakumeri egindako elkarrizketetan bildu dituzte egoera matxistak, eta Gregoretak jasotako egoera horien aurrean erantzuteko dauden aukerak azaldu ditu.


Eguneraketa berriak daude