ARGIA.eus

Bultza kazetaritza independentea
Gorka Bueno, EHUko Ingeniaritza Eskolako irakaslea

“Aztertu beharko litzateke ea merezi duen aurrera jarraitzea ‘Euskal Y’-arekin”

  • Bilboko EHUko Ingeniaritza Eskolako irakaslea da eta Euskal Y-ak eramango dituen salgaiei buruz Ekopol taldeak argitaratu berri duen txostenaren egileetakoa. Energia berriztagarriak, garraioa eta hondakinen esparrua ikertu ditu azken urteetan


2022ko abenduaren 31
Argazkia: Alda
Argazkia: Alda

Salgaien garraioen lehen aurreikuspenak 2030erako egiten dituzue, baina proiektuaren geldotasuna ikusita, posible ikusten duzu ordurako Euskal Y-a eraikita egotea. Airef-ek 2020an esaten zuen oraindik inbertsioaren %58 falta zela egiteko.
Nik ez dut kristalezko bolarik, baina uste dut ez dagoela denbora nahikorik geltokiak irekitzeko eta, beraz, 2030ean Euskal Y-tik zerbait pasatzekotan, salgaiak izango direla.  

Prestazio handiko trena da Euskal Y-a, baina Espainian eta Franzian AHTko trenbideek ez dute horrelako prestaziorik. Irla bat da hemengoa?
Ez, Frantziako konexioa eta Gasteizkoa egiten direnean ez da irla bat izango, baina ez dio salgai asko kenduko ohiko salgaien korridoreari. Azken finean, salgaiak Irunen pasatu beharrean nazioarteko zabalerara, Jundizen [Araba] pasatuko dira, eta beraz, 200 kilometro irabaziko dira. Kontuan hartu behar da, halaber, Bilboko Portuak salgaien trafikorako portu lehorra Arasur-en eraiki duela, Miranda de Ebrotik gertu, eta harekiko konexioa trenbide tradizionaletik egiten dela. Horrez gain, pertsonen trafikoak ere joango dira Euskal Y-ra, baina kopuruak ez dira hainbestekoak izango. Hori, gainera, inguruko abiadura handiko konexio guztiak bukatzen badira.

Gaur egun, ohiko trenbidean zein abiaduratan garraiatzen dituzte salgaiak?
Ez dut uste abiadura dela egungo trenbide sareetako arazorik handiena, bestelako arazoak daude. Adibidez, Bilbotik mesetaraino heltzeko konexioa txarra da, errail bakarra dago tren guztietarako. Horrez gain, trenak ezin dira oso luzeak izan. Eta gero dago zabaleraren arazoa.

"Funtsean, arazoa da betiko trenbide sarea zaharkituta dagoela, eta duela berrogei urte, trena gaurkotzeko bide gisa Euskal Y-a hautatu zela. Eta, beraz, orduko erabaki hark bahituta gauzka gaur egun"

Diozunetik, beraz, interpreta daiteke azpiegiturak dagoeneko ez duela alternatibarik? Agian iritzi publikoan ere ikuspegi hori finkatu da eta dagoeneko ez dago garai bateko mobilizaziorik Euskal Y-aren aurka.
Ez dut gertutik jarraitzen AHTaren aurkako mugimendua, baina noizbehinka iristen zaizkit Euskal Y-aren aurkako mugimenduen berriak. Gerta liteke mugimendu horrek indarra galdu izana, baina nik administrazioen planteamenduak eta kudeaketa ikusten ditut iparrik gabe. Duela aste batzuk, adibidez, Jaurlaritzako Garraio sailburuak prentsan esan zuen ez zegoela daturik Euskal Y-ak eramango dituen salgaiei buruz, baina joan den astean guk geuk argitaratu dugu azterlan bat Garraio Sailak emandako datuekin. Badirudi Garraio Sailak orain jakin duela Espainian AHTk ez duela salgairik garraiatzen, baina hori aspaldiko kontua da, eta dokumentu ofizialetan argi azalduta dago.

Bilboko Portua Euskal Y-arekin lotzeko funtsezko da Bilbo hegoaldeko saihesbide ferrobiarioa abian jartzea, jadanik duela 20 urte eraikita dagoen Serantes mendiko tunelarekin bat egiteko, baina proiektu hau ia geldi dago, edo oso geldo doa. Gaur egun dauden salgaien datuekin, 2015ean egindako errentagarritasun azterketa ofizialak seguruenik huts egingo luke.

Esan nahi duzu 2015ean egindako txosten ofizial horiek eta 2019an Jundizeko salgaien geltokiaz eman diren datuen artean kontraesan handia dagoela?
Bai. 2015eko Espainiako Gobernuaren azterketaren arabera, 2030ean Burgos-Gasteiz-Astigarraga-Iruneko zatian urtero 13 milioi tona (Mt) pasatuko dira, eta 2019an egindako azterketa ofizialetan Jundizeko terminaleko 2030eko balizko salgaien datuak askoz txikiagoak dira, 1,58 Mt . Nola da posible hori?

"Ekonomikoki errentagarria dela aterako balitz ere, klima aldaketaren aldeko borrokaren ikuspegitik, azpiegitura honek ez du onura nabarmenik ekarriko"

Twitterren arkitekto batek [Peio Royo Zabala] leporatzen dizue iraganeko datuekin ezin daitekeela jakin zer gertatuko den etorkizunean.
Kritika hori egin beharko lieke 2015eko azterketa sozio-ekonomikoa egin zutenei. Datuak beti dira iraganekoak eta horiekin aurreikuspenak egiten dira. Guk 2030eko garraio kalkuluak egiteko administrazioaren datuak erabili ditugu, baina, gainera, haren kalkuluak ekonomiaren hazkundean oinarrituta daude eta hori nahiko zalantzazkoa da dagoen panorama geopolitikoarekin, gerra, energia krisia...

Ingurumen azterketa berria ere lantzen ari zarete.
Lehenengo ingurumen balantzea 2016an egin genuen, 2015eko datuak erabilita, eta 2017an argitaratu zen. Geroago, Andoni Kortazarrek metodologian egindako hobekuntzekin, Espainiako abiadura handiko sare osoa aztertu genuen eta aldizkari batean argitaratu zen [The Conversation]. Eta orain, metodologia hori bera erabilita, egiten ari gara ingurumen azterketa gaurkotua. Orain Ekopoleko artikuluan erabili ditugun datuak azterketa horretakoak dira. Jakina, guri gustatuko litzaiguke, azterketa horren ondoren, errentagarritasun azterketa sozio-ekonomiko gaurkotua egitea, baina unibertsitatearen ahalmena oso mugatua da halako azterketa handi bati heltzeko.

Ikerlari gisa, zein aholku egingo zenieke Espainiako eta euskal erakundeei?
Ez dakit, oso konplexua da, baina uste dut, egungo datuak ikusita, aztertu beharko litzatekeela ea merezi duen aurrera jarraitzea. Horrez gain, ekonomikoki errentagarria dela aterako balitz ere, klima aldaketaren aldeko borrokaren ikuspegitik, azpiegitura honek ez du onura nabarmenik ekarriko, kontuan hartuta datozen 30-40 urteetan gizartea karbonogabetu behar dela. Hau da, onurak hain txikiak izanik, askoz hobea litzateke azpiegitura honek balio duen dirutza beste era batera inbertitzea.

Elkarrizketa hau erreportaje honen barruan doa: 'Euskal Y'-ak ez du lagunduko kamioia errepidetik trenbidera eramaten


Azkenak
Osakidetzaren erradiografia
Hiru hiriburu, hiru gatazka

Erreportaje nagusiaren barnean (Egiturazko arazoak: esku pribatuek kudeatzen dute gure osasuna), Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuetako gatazka esanguratsuenak aletu ditugu.


Osakidetzaren erradiografia
Egiturazko arazoa: esku pribatuek kudeatzen dute gure osasuna

Gainezka daudela-eta prekarietatea salatzen dute langileek; bien bitartean, geroz eta itxaron-zerrenda handiagoak osatzen dira pazienteen artean. Medikuak falta direla izan daiteke arazoetako bat, baina zauriari jatorria begiratzen hasi eta hainbat gako ulertuta, argi antzematen... [+]


2023-02-05 | Julen Azpitarte
Bizitzaren polifonia

Charles Mingus (Nogales, Arizona, AEB 1922 - Cuernavaca, Mexiko, 1979) jazz musikariaren jaiotzaren ehungarren urteurrena bete zen iaz. Jazzaren historiako konpositore, instrumentista eta bandako lider handienetarikoa da. Duke Ellington, Thelonious Monk, Charlie Parker, John... [+]


Eguneraketa berriak daude