ARGIA.eus

2022ko ekainaren 27a
Amaia Bacigalupe. Buru-osasunean genero aldagaia aztertzen

"Emakumeoi buruko gaitz gehiago diagnostikatzen zaigu, sintoma berdinekin"

  • Amaia Bacigalupe de la Hera (Portugalete,1980) soziologoa da ikasketaz eta lanbidez, baina “soziologiaren eta medikuntzaren arteko bidegurutzean” ibili da beti. EHUko OPIK ikerketa taldeko sortzaileetakoa da; “gizarteko egituraren ezaugarriek osasunean, gaixotasunean eta osasun zerbitzuen erabilpenean duten eragina ikertzen dut”, argitu digu. Osasun mentalean generoak duen garrantziaz berba egiteko elkartu gara harekin.

"Emakumeen osasunari buruzko ikerketan, historikoki, sexuarekin lotutako desberdintasunak ez dira aintzat hartu" (Argazkia: Hodei Torres)
Unai Brea @unaibrea2
2020ko abenduaren 06a

Lan batean diozunez, “frogatuta dago emakumeek  buruko osasun okerragoa dutela”.

Munduan egindako hainbat ikerketak aditzera eman dute hala dela. Eta horrek erabateko lotura daukala emakumeon bizi-baldintzekin, ezinegona sortzen baitute; sufrikario handiagoko bizitza da. Askotan biologikoki azaldu nahi izan da emakumeen eta gizonen arteko desberdintasun hori, baina argi dago hori ez dela azalpenaren zati inportantea, baizik eta gizarte-desberdintasunekin lotutako hainbat alderdi.

Orain aste batzuk Genero-desberdintasunak eta depresioaren eta antsietatearen medikalizazioa: gaindiagnostikoko dinamikak eta gainpreskripzioa emakumeengan hitzaldia eman zenuen. Agian emakumeok ez duzue uste bezain buru osasun txarra?

Behintzat, emakumeek behar dutena baino gehiago diagnostikatzen ari gara. Sintoma berdinak izanda, emakumeoi gehiago diagnostikatzen zaigu gizonei baino.

Merkeagoa da zuen diagnostikoa?

Bai, faktore askorengatik. Eta ez hori bakarrik: gizonei baino askoz psikofarmako gehiago ematen digute diagnostiko-baldintza berdinetan. Sintoma berdinak izanda, emakumeei buruko gaitz bat diagnostikatzeko probabilitatea %78 handiagoa da gizonen kasuan baino; diagnostiko berdina izanda, berriz, psikofarmakoak errezetatzeko probabilitatea %20 handiagoa da.

Argazkia: Hodei Torres

Genero aldagaia bazterrean utzita ere, gaitz mentalen gaindiagnostikoa dago?

Dudarik gabe. Azkeneko urteetan izugarri egin du gora diagnostikoen kopuruak. Horrek esan nahi du hasi garela medikuntzaren eremukoak bihurtzen orain arte hala ez ziren hainbat arazo, sozialki konpontzeko gai ginenak: doluak, lanari lotutako ezinegonak… Orain ordea, hainbat faktore direla medio, kontsultara ailegatzen dira. Eta zazpi minutuko kontsulta batera ailegatzen den arazo konplexu bati erantzuna ematea ez da erraza, eta ez dut esaten errua sistemari botatzearren, baina egoera horietan profesionalek zer egin dezakete? Klik bat diagnostikoaren laukitxoan eta beste bat lorazepamarenean. Gizartean aldaketak ematen ari dira eta gero eta gaitasun txikiagoa daukagu kolektiboki ezinegon horiek kudeatzeko, eta antza denez, hori askoz sarriago gertatzen zaie emakumeei gizonei baino.  

Zer argudio eman daiteke, biologiaren ikuspuntutik, esateko errazagoa dela emakume batek buruko gaitza izatea?

Hormonalki aldakorragoak garela, eta horrek ahulezia mentala eta emozionala eragiten duela. Emakumeen osasun mentala aztertzean hormonekin lotura duten aldiak identifikatu dira beti: menarkia, erditzea eta erditze ostekoa, menopausia… eta askotan lotarazi dizkigute gure ezinegona eta egoera hormonala. Baina psikofarmako gehiago errezetatzearen arrazoia ez da emakumeok osasun mental okerragoa dugula; hori hala dela kontuan hartuta ere, gainpreskripzioa oso agerikoa da. Zerbait gehiago dago.

Genero-rolekin zerikusia duena? “Txarto dagoen gizona gai izango da berez aurrera egiteko”.

Bai. Eta ziurrenik emakumeok ere, kontsultan gaudela, askoz erraztasun handiagoa dugu antidepresibo bat edo dena delakoa eskatzeko.

Neurtu egin da hori?

Ez dakit neurtu den, baina nire ingurura begiratuta behintzat emakumeen artean oso normaltzat hartzen da, edozein arazo txiki izanda, pilula bat hartzea.

Sexua faktore bat da gorputzean zer gertatzen den ulertzeko?

Erabat.

Baina kritikatzen da, era berean, biologia aitzakia modura erabiltzea zenbait jokabide justifikatzeko. Indarkeria matxistaren arrazoitze biologikoa argitaratuta dago inon.

Kontua da emakumeen osasunari buruzko ikerketan, historikoki, sexuarekin lotutako desberdintasunak ez direla aintzat hartu. Gizonen laginak erabili izan dira proba klinikoetan, eta patroi maskulino unibertsala erabili da. Aldarrikapen historikoa egon da esateko “aizue, bi mundu ezberdin gara”. Gertatzen zaizkigun gauzak ez dira berdinak: medikamentuen bigarren mailako efektuak, txertoen efektuak... Eta oso oinarrizko kontuak, elektrokardiograma baten bidez arritmia bat detektatzeko gaitasuna adibidez: teknologia askoz ere hobeto prestatuago dago zure arritmia aurkitzeko nirea baino. Medikamentuen dosiak ere oso eredu maskulinotik finkatu dira beti, eta frogatuta dago botiken bigarren mailako efektuak ohikoagoak direla emakumeengan. Beraz, sexua garrantzitsua da, gorputzak desberdinak dira eta desberdin erantzuten dute, hori oinarrizkoa da. Baina horren gainean beste geruza bat ipini behar diogu ikerketari, are garrantzitsuagoa: genero desberdintasuna. Jakina, beheko geruza hori ez badago ondo zehaztuta…

Medikuntzaren harresi zaharrekin talka
“Zientzia androzentrikoa da oraindik, eta haren prestakuntza ere bai. Uste dut oraindik ere osasun munduko profesionalei, nola ikerkuntzan hala klinikan, ‘antigorputzak’ sortzen zaizkiela ‘genero’ hitza entzuten dutenean. Urteak daramatzat prestakuntza ematen, unibertsitatean, Osakidetzan… eta asko kostatzen zaie ulertzea haiek ere badaramatela motxila hori, eta ematen duten osasun arreta lerratua dela. Beren lanari generoaren aldagaia gehitzeak bizitza zailtzen die. Medikuntza Fakultatean ere ez dute interes handirik gure lanaren ondorioez, ez dute lekurik EHUn ematen den prestakuntzan”.

 

Kanal hauetan artxibatua: Osasuna  |  Generoa  |  Bizkaia

Osasuna kanaletik interesatuko zaizu...
2022-06-27 | ARGIA
Manifestazio jendetsua Bilbon, "lehen arreta desegiteari ez, Osakidetza salba dezagun" lelopean

Milaka lagun batu dira Bilbon igandean, Osakidetzaren pribatizazioaren aurka. SATSE, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek egin zuten deialdia, eta ibilbidean zehar ozen entzun dira Gotzone Sagarduy osasun sailburuaren dimisioa eskatzen zuten oihuak.


Libanon minbizia baduzu, hasi diru bila botikak ordaintzeko, estatuak ez zaitu artatuko

Gaur estatua kiebra jota dago duela urte batzuk ‘Ekialde Hurbileko Suitza’ deitzen zuten Libanon. Herritarrei bermatu ezin dizkien oinarrizko zerbitzuen artean dago osasun sistema. Minbiziak, eritasun kroniko larri batek edo buruko gaixotasunak harrapatutako milaka... [+]


Gomazko hartzek 100 urte

Gozoki gogorrak ekoizten eta produktu berriak egiteko esperimentatzen bi urte eman eta gero, 1922an, Hans Riegel gozogin alemaniarrak gozoki bigunak egitea lortu zuen.


2022-06-21 | ARGIA
"Osakidetza desegiten ari direla" salatuz mobilizazioa deitu dute sindikatuek 26rako

SATSE, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek manifestazioa deitu dute ekainaren 26 goizerako, Bilbon, "Jaurlaritza Osakidetza desegiten ari dela" salatzeko. Lehen Mailako Arreta "kinka larrian" dagoela azpimarratu dute sindikatuek, eta gogorarazi dute... [+]


2022-06-14 | ARGIA
Odol emateak gora egin du Nafarroan

2021ean 24.830 odol emate egin zituzten Nafarroan, aurreko urtean baino %7,5 gehiago. Odol Emailearen Egunean, herritarren erantzunarekin pozik agertu dira Nafarroako Odol Bankua eta Odol Emaileen Elkartea.


Irakurrienak
ASTEKARIA
2020ko abenduaren 06a
Azken albisteak
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude