Ilargiaren alde iluna

  • Berlin, 1945eko maiatzaren 8a. Alemaniarren kapitulazioak II. Mundu Gerraren amaiera ekarri zuen eta, berehala, AEBek Overcast operazioa –gerora Paperclip operazioa izango zena– jarri zuten martxan; ahalik eta zientzialari alemaniar gehien eramango zituzten AEBetara, haien zerbitzura arma eta teknologia ikerketan jardun zezaten. Guztira 1.600 zientzialari bildu zituzten.

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2019ko uztailaren 21a
Nazien alderdiko eta SS-etako hainbat kideren ekarpenak funtsezkoak izan ziren 
duela 50 urte gizakiak Lehen aldiz Ilargira eramateko.

Ezkutuko operazioa zuzenean Harry Truman presidenteak baimendu arren, baldintza garbi bat jarri zuen: galarazita zegoen nazien alderdiko kideak edo naziei babesa eman zieten ikerlariak errekrutatzea. Agindua zuzenean beteta, bildutako zientzialarien kopuruak eta kalitateak nabarmen egingo zukeen behera. Askoren espedienteak garbitu, iragana zuritu eta hala gainditu zituzten “oztopo etikoak”.

Adibide garbienetakoa Werner Von Braun izan zen. SSetako kide, V2 suziriaren sortzaile nagusietakoa izan zen. Suziria egiteko gerra-presoak eta bestelako eskulan esklabua erabili zuten, eta milaka hil ziren prozesuan. V2ek, gainera, triskantza handiak eragin zituzten gerran, Ingalaterran batez ere. Garbiketa aurreko txostenak “segurtasunerako arriskutzat” jotzen zuen Von Braun, baina NASAren Marshall espazioko hegaldien guneko zuzendari izendatu zuten, eta duela 50 urte Apollo XI aireratzeko erabili zuten Saturn V suziriaren sortzaile nagusia izan zen.

Kurt Debus ere SSetako ofizial, eta nazien alderdiko zein SAko kide izan zen. Haren txostenak zioen “Indar Aliatuen segurtasunerako mehatxua” zela eta giltzapean egon beharko zukeela. NASAren jaurtiketa operazioen zuzendari izendatu zuten.
Hubertus Strughold fisiologoaren aginduz, hainbat esperimentu egin ziren Dachau eta Auschwitz esparruetan: presoak tenperatura baxuetan uzten zituzten, presio txikiko gelatan sartzen zituzten, haur epileptikoei oxigenoa murrizten zieten… Apollo-ren presio-trajea eta espazio-ontziko sostengu sistemak diseinatu zituen eta “espazioko medikuntzaren aita” esan zioten.

AEBak ez ziren izan Gerra Hotzean eta Espazioko lasterketan ikerlari alemaniarren laguntza izan zuten bakarrak. Sobietar Batasunak ere ikerlarien errekrutatzea jarri zuen martxan gerra amaitu bezain pronto. Baina sobietarrek erabaki zuten zientzialari horiek “bigarren mailako” herritartzat tratatuko zituztela. AEBetan ohoreak eta dominak jaso zituzten; SESBen, aldiz, behartuta ahalik eta zuku gehien atera ondoren, Alemaniara bidaltzea erabaki zuten. Eta, ilargiratzeari dagokionez behintzat, badirudi estatubatuarren metodo adeitsuagoek emaitza hobeak izan zituztela.

Werner Von Braunen omenez, Ilargiko krater bati haren izena jarri zioten eta Kurt Debusek ere badu bere kraterra Lurraren satelite natural bakarrean.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Gerra Hotza  |  Espazioa  |  II. Mundu Gerra  |  Denboraren makina

Gerra Hotza kanaletik interesatuko zaizu...
ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude