Emakumeak borrokan
Pello Reparaz. Bere kabuz hegan hastera doan arranoa

"Zerbait berria egin ahal izateko Vendetta amaitzea ezinbestekoa zen"

  • Musika pasioa eta lana du. Vendetta taldeari amaiera eman eta beste hamaika proiektu abiaraztea du helburu. Bitartean, ‘Euskalonski’ak ezagutarazten jarraituko du ETB1en eta haurrei giza balioei buruzko gogoeta egitea proposatuko die Baloreak disko berriaren abestiekin. Geldiezina.

Reyes Ilintxeta @ReyesIlintxeta
2018ko abenduaren 09a
Argazkia: Dani Blanco.
Argazkia: Dani Blanco.
Pello Reparaz Escala (Arbizu, 1990)

Musikari, konpositore eta ekoizlea. 17 urterekin Vendetta taldea sortu zuen. Taldeari agur esanen diote abenduaren 28an, Iruñerrian. Irakasle ikasketak egin zituen NUPen. Berriozarko musika eskolan irakasle izan da, baita Etxarriko eskola publikoan ere. Haurrentzako Baloreak proiektua abiarazten ari da. ETBn Euskalonski saioa aurkezten du, munduan zehar bizi diren euskaldunak bisitatuz. Bitartean, Londresen, abestiak egiten ikasteko bi urteko masterra egiten ari da.

Hamar urteren ondoren ‘Agur Vendetta’ esanen duzue abenduaren 28an Hatortxu jaialdiaren atarian. Zer sentitzen duzu?

Ilusioa eta aldi berean melankolia, pena… tristezia ez nuke esango, azken bira honetan jendearen maitasuna eta berotasuna sakonki ari garelako sentitzen eta gure arteko harremana izugarri ona delako, beti bezala. Bi sentimendu horiek ditut.

Zergatik agur, orduan?

Nire ikuspegitik aztertuta esango nuke gogoa dugula beste gauza batzuk egiteko. Iaz Londresera joan nintzen master bat egitera eta honek gauzak ikusteko modua aldarazi dit. Hamar urte pasa dira Vendetta sortu genuenetik. Ni asko aldatu naiz eta aldatzeko beharra sentitzen dut. Vendetta bezalako proiektu handi batek dena xurgatzen dizu. Ezin dira neurri horretako bi proiektu aldi berean eraman. Zerbait berria egin ahal izateko, nire ustez, Vendetta amaitzea ezinbestekoa zen.  

Goian zaudenean amaitzea da onena?

Hala da. Eta nik uste dut hori polita dela. Vendetta oso-oso ongi kokatuta dago. Kontzertu piloa eman dugu Euskal Herrian eta kanpoan ere bai, baina artistikoki konfort zona horretatik ateratzea garrantzitsua da artistarentzat. Zerotik hastea eta planteatzea zer egin nahi duzun, zerk betetzen zaituen, oso beharrezkoa da. Nekagarria izan daiteke, baina ezinbestekotzat jotzen dut.

Hemendik bi urtera nola ikusten duzu zure burua?

Taula gainean, hori seguru. Orain, Vendetta amaituta eta beste zerbait sortu arte, hilabete batzuk oholtzatik kanpo pasako ditut eta ia-ia jada ari naiz horretarako beharra sentitzen. Ez dut ikusten nire burua bakarlari. Uste dut ez dudala oraindik oso garbi ni nor naizen, asko aldatzen ari bainaiz. Agian bizi osoa pasako dut horrela... Beste talde batean irudikatzen dut nire burua, beste soinu batzuk, beste instrumentazio bat… baina momentuz, bederen, ni bakarrik ez.

Eta zer moduz Londresen egiten ari zaren masterrarekin?

Izugarria da. Harrituta nago. Ohartzen ari naiz gauza asko inertziaz egiten nituela abestiak idazterakoan, egituratzerakoan edo informazioa ematerakoan. Ez naiz aldatzen ari, inola ere, zer landu, baina bai nola transmititu. Erabateko iraultza izan da masterra nire barruan.

Londresen geldituko zara?

Masterra bukatutakoan Euskal Herrira itzultzeko asmoa dut. Asko bidaiatzen jarraitzea gustatuko litzaidake, baina sentitzen dut nire lekua hemen dagoela. Gustura bizi naiz Arbizun eta musika ere ikuspuntu honetatik sortzea asko gustatzen zait.

‘Baloreak’ izeneko haurrentzako proiektua aurkeztu berri duzue. Zer da zehazki?

DeepSoda berriki abian jarri dugun ekoizpen kooperatibaren lehen proiektua da. Paxkal Etxepare soinu teknikaria, Joseba Razquin musika managerra eta hirurok ari gara lanean, eta Joseba eta biok irakasleak garenez, musika eta irakaskuntza lotzen dituen proiektua sortu nahi genuen. Betidanik izugarrizko alergia izan diet giza balioei, sentitu dudalako kutsu erlijiosoa zutela eta pentsatu nuen: zergatik ez balio horiek aldarrikatu eta haurren ikuspegitik landu? Itxaropentsu eta gauzak eraldatzeko gogoz egindako ekarpena da.

Zer balio dira horiek?

Haurrekin luze hitz egin eta gero atera direnak dira: jarraitutasuna, maitasuna, erantzukizuna, umiltasuna, ausardia, nortasuna, berdintasuna eta elkartasuna.
Eztabaida piloa egin dugu eta oso sortze prozesu interesgarria izan da. Ardura handia hartu dut eta hitzak kontrastatu nahi izan ditut Eraikiz kolektibo feministarekin, SOS Arrazakeriarekin eta Chrysallis elkartearekin. Letrak berrikusi dituzte, ekarpen baliotsuak egin dituzte. Nire burua feministatzat har dezaket, adibidez, baina gauza askotaz ez naiz ohartzen, asko dudalako deseraikitzeko. Horregatik, nahiago izan dut eztabaidatxoak izan.

Argazkia: Dani Blanco.

Diskoa Durangon aurkeztu eta gero, zer?

Hezkuntzarako materiala ari gara sortzen orain. Ez dugu disko soil bat izatea nahi eta agian taula gainean ere ikusiko dugu, baina oraingoz ez dugu horretaz hitz egin. Etorkizunean agian, baina oraingoz ez da helburua. Protagonistak haurrak dira eta beste lehentasun batzuk dituzte.

Haurrekin ongi moldatzen zarela begi-bistakoa da.

Maisua naiz eta asko gozatzen dut irakaskuntzan. Haurrak eta txakurrak dira nire pasioak, ez ditut zaku berean sartzen, baina asko disfrutatzen dut biekin.

Eszenatokian ere gozatzen duzula argi dago.

Kristoren esperientzia da. Musika niretzat drogarik potenteena da eta ez dut inolako intentziorik desintoxikatzeko.

Ikusgarria da zenbat jarraitzaile duzun, bereziki nerabeen arten. 14.000 baino gehiago Instagrameko kontuan eta 19.000 Vendettakoan, adibidez. Fan fenomenoa nola daramazu?

Ongi. Arbizun bizi naiz, gure Euskal Herria nazio txikiko herri txiki-txiki bat da eta testuinguru horretan fan fenomenoa ez da inolaz ere beste toki askotan gertatzen den bezalakoa. Gu pertsonaia publikoak gara, baina oso maila lokalean eta horregatik askoz eramangarriagoa da, zalantzarik gabe.

Euskalonski telebista saioan zeuk egiten dituzu elkarrizketak. Kazetaritza da zure alde berria?

Ez dut inolaz ere nire burua kazetaritzat hartzen. Telebistan sartu-irtena egin dut eta esperientzia polita bizitzen ari naiz. Betidanik asko gustatu izan zait bidaiatzea, jendea ezagutzea… eta musikaren munduak hori eskaini dit. Orain musika, bidaiak, eta euskara, dena batera hartzeko aukera ematen dit saioak, beste modu batez. Jende interesgarria da eta sekulako istorioak dituzte, beraz benetan erraza egiten ari zait. Gainera, lan-talde bikaina dago atzean. Bulegoan lan ikaragarria egiten duen jende guztiaz gain, adibidez, programaren zuzendaria den Lander Garro ez nuen orain arte ezagutzen. Sorpresa ikaragarri ona izan da munta horretako proiektu bat hain ondo lideratu dezakeen pertsona ezagutzea eta berarekin horrenbeste ikastea.

Oso diplomatikoa izateaz gain, Pello nolakoa da?

Nire indargunerik eta, aldi berean, ahulgunerik handiena, gauza bera da: musika eta lana. Azkenean musika nire lana da eta nik lanarekiko obsesioa daukat. Horrek xurgatzen dit nire bizi sozialaren parte handi bat, familiarekin egoteko denbora eta loa ere kentzen dit. Uste dut azken bizpahiru urteetan muturrera eraman dudala eta eskuetatik joan zaidanaren sentsazioa daukat. Egia esan, beti pentsatzen dut hemendik bi edo hiru hilabetera lasaiago ibiliko naizela, baina berdin jarraitzen dut hainbat proiektutan murgilduta. Ez dakit ezetz esaten. Musika nire bizia da, nire pasioa. Sekula ahaztuko ez ditudan esperientziak bizitzen ari naiz, baina aldi berean estres egoera amaigabera kondenatzen naute. Ekoizpen estudioan bizi naiz, Arbizun, eta ez naizenean bidaiatzen ari han egoten naiz goizetik gauera arte, batez ere sortze lanean murgildurik.

Politikoki eta ideologikoki busti egiten zara zure kantetan. Adierazpen askatasunerako gero eta traba gehiago dago?

Azken garaian ikusten ari gara hori dena kudeatzea zailagoa dela. Egia da Euskal Herrian beti sufritu izan dugula presioa eta zentsura: S.A., Fermin Muguruza, Berri Txarrak… Nik ez ditut inoiz nire ideiak ezkutatu eta parte hartu izan dut egoki ikusten nituen afera guztietan, Altsasukoen gurasoen abestiaren sorreran, adibidez, eta ez dut pentsatu jarrera aldatzea. Artistak barrutik ateratzen zaiona egin beharko luke eta horrelakoetan parte hartzea ezinbestekoa izan da niretzat. Egia esan ez dut beldurrik sentitzen. Deseroso sentiaraztea artearen funtzio bat da. Artea eraldatzailea da eta arteak beti modu batera edo bestera islatzen du sortutako testuingurua.

Argazkia: Dani Blanco.

Zure zein hiru abesti azpimarratuko zenituzke eta zergatik?

Abesti batzuek esanahi bereziak hartzen dituzte. Adibidez, Reggaean hegan jendeak gure agurraren ereserki bilakatu du. Errepikak “agur” dio eta kontzertuetan oso berezia ari da izaten. Kantak beste esanahi bat hartu du eta oso polita eta aberasgarria da. Abestia, berez, sentsazio bati lotuta sortu zen. Hilabete batzuk kanpoan izan eta gero herrira itzuli eta paseoan nenbilela arrano bat ikusi nuen egurrezko haga batean. Handik gutxira, San Donato, Beriain aldera joan zen hegan eta irudi hori ikaragarria iruditu zitzaidan. Askatasunaren irudia zen. Egun horretan bertan idatzi nuen.

19 urterekin egin nuen Begitara begira abestiak denborarekin beste tamaina bat hartu du. Idatzi nuenean deskribatzen zuen guk Arbizun eta Nafarroa osoan bizi izan dugun sentsazio bat: euskaldunok eduki dugun mespretxatuak izatearen sentipena. Batez ere UPN agintean zegoen garaian. Euskal Herrian izan duen eragina izugarria izan da.

Eta beste kanta bat, azpimarratu beharrekoa, Udarako gau luzeak da. Amodio abestia da, nahiko eduki politiko eta soziala du, baina atera zenean oso polemikoa izan zen. Oso “poperoa” zen batzuen ikuspegitik. Egia da sentikortasunaren beste atal txiki bat erakusten zuela, ordura arte Vendettarekin erakutsia ez genuena, eta horregatik zartako asko jaso genuen. Une hura niretzat oso traumatikoa izan zen. Abestiak izugarrizko arrakasta izan arren, ez nuen ulertzen sortu zena. Agian zerbait gaizki egiten ari nintzela pentsatu nuen. Kristoren paranoia izan nuen eta buelta asko eman nion buruari. Zergatik maitasun kantarik ez egin? Urteen poderioz ikusi dut Vendettaren abesti ezagunenetako bat izan dela eta asko ikasi dudala ni neu izaten.

Sortzaileari onartu behar zaio aldatzea, ezta?

Aldaketa ezinbestekoa da eta artearen munduan gehiago. Askotan esan digute konnotazio negatiboarekin aldatzen ari garela eta nik esan izan dut aldaketa beti ona dela. Oso harro nago Vendettak izan dituen aldaketa guztiekin, eta gainera, publikoaren harrerak indartzera egin du beti.

Gero eta abesti gehiago idatzi duzu Vendettan, eta gero eta gehiago abestu duzue euskaraz.

Asko bete naute euskaraz idatzitako abestiek. Vendettaren kasuan, garbi ikusten dut euskarak ate batzuk ireki dizkigula. Gure izaerarekin lotuago egoteaz gain, uste dut bizitza eta musika era desberdin batean ulertzeko tresna izan daitekeela euskara eta hortik jo nahi dut. Nire hurrengo proiektua euskaraz irudikatzen dut.

Kanpora ateratzerakoan muga izan daiteke?

Ez dakit, ez nago ziur. Berri Txarrak-ek muga guztiak apurtu ditu, baina bidea ez da erraza izan. Gauza asko eman dizkie, baina gogorra ere izan daiteke.

Bizi bat abestitan

19 urteko mutil arbizuarrak “Begitara begira esaguzue hizkuntza hau ez dela geurea, herri faltsu bat izan dugula maite, lekuz kanpo gaudela” esaten zien ozenki Nafarroaren euskal nortasuna ukatzen dietenei. Gerora pentsarazi zigun, “Zer ginen ta zer garen. Ez ahaztu gogorrenak ginela” eta kaleak berreskuratzera deitu zigun Bother the police kantarekin: “Herri honetan zer ari zara? Bueltako bideak ahaztu ala? Eta molestatzen, molestatzen goaz jarraitzera eta zure bueltako bidean elkarrekin aurkitzera”. Baina bihotza beste modu askotara ere hunkitu digu, Joseba Ezkurdia pilotaria eta bere lagun minari egindako kantarekin, adibidez: “Hemen gaittuzu betiko. Hemen gaittuzu eztarrietatik eskutara…” eta maitasunaz eta borrokaz amets egitera eraman gaitu udarako gau luzeetan: “Ta zure eskutik kilometroak egin. Herriaren begietan ospatzerik ikusi. Gose direnen izenean Batikanoa erortzen ikusi”, eta arrano bat bezain aske sentitzeko desioa piztu digu: “Agur urruneko. Agur bihotzeko. Otsoen antzera, aldera, uzkurtu gabe, koldartu gabe, amildegi hartan pausatu den arranoa hegan hastera doa! Ta nik igo nahi nuke magalean ta zeruan bizi, zeruan hezi geroa”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Musika  |  Hezkuntza

Musika kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-19 | Gorka Erostarbe
Aida Torres, musikaria
"Bizitza eta musika batera doaz"

Musika du arnas. Bateria jotzeak eta kantatzeak ematen diote hatsa. Hor kokatzen du erronka: aldi berean bateria jo eta kantatzeko arnasa nola neurtu, hatsa nola bideratu. Jupiter Jon-en bere ahots eta arnas propioak landu ditu azken urteetan. Duela hogei urtetik gora eman zituen lehen makilakadak Lisabörekin. Haien azken diskoan parte hartu du, taldea utzi zuenetik hamarkada igaro denean.


2019-05-19 | Reyes Ilintxeta
Patxi Atozki, biolinen zirujaua
"Kilometro zeroko biolin bikainik ezin da egin"

3D inprimagailuen garaian, Patxi Atozki Iruñeko luthierrak jarraitzen du palo santo zuhaitzen egurrez, Dolomitetako egurrez, erretxina egosiaz eta Mongoliako zaldi-zurdez biolinak egiten, Stradivarius erara. Zerbaitengatik izanen da.


2019-05-19 | Iker Barandiaran
Katakonbatan gustura bizi dira
¡¡Viven!! LOS NITXOS. Autoekoizpena, 2018

Musika bizitzeko modu asko daude; nahi beste. Badira eskaintzen dietena soilik entzuten konformatzen direnak. Badira bilatzen aritzen direnak, eta horien artean are eta beherago edo ezkutuago arakatzen dutenak. Ildo horretatik oso garrantzitsua da orain gutxi Nikki Hill musikari eta abeslari afroamerikarrak esandakoa: “Musika bene-benetan maite baduzu, joan ahalik eta kontzertu gehienetara eta ahalegindu telonero diren talde... [+]


2019-05-19 | Andrea Zubozki
Zuzeneko emanaldia
Eta Lisab÷ren doinu gordinetan murgildu nintzen

Dudarik gabe azken hilabeteetan gehien entzun dudan diskoa izan da Lisabören Eta Edertasunaren Lorratzetan Biluztu Ginen. Harreman berezia sortu dut berarekin, nire baitako lainoen uxatzeko erremedio biziki on bezala agertu delako, introspekzio terapia ilun bat, taldearen lan guziak bezala funtsean...


Israel Eurovision festibala ospatzear, palestinarren eskubideen aldeko boikot deien erdian

Mundu osoko komunitate palestinarrak, BDS mugimenduak eta izen handiko hainbat artistak aurtengo Eurovision festibalaren edizioari boikot egitera deitu dute. Tel Aviv hiriburuan izango da eta dena prest dago. Finala larunbatean izango da. Ez da saltsarik falta.


2019-05-12 | Lander Arretxea
Maite Larburu
"Norbera bere norberarengana hurbilarazi nahi izan dut, ez disko intimo bat egin"

“Inor ez omen da profeta bere herrian, baina ezta behar ere”. Hala hasi du Maite Larburuk bere izen-abizenez argitaratutako lehen diskoa (Hezurren azpian, Gaztelupeko hotsak) Hernanin aurkezteko kontzertua. Bere baitan dituen bi musikariak gerturatu ditu lan berriarekin: ogibide duen biolina gehitu dio Neighborrekin hasitako kantugile bideari. Egun batzuk lehenago, aretotik ehun metro eskasera elkartu ginen harekin solaserako: diskoaz, distantziez, hezurren azpian denaz…


Matxinadarako deia
Biziko bagara, erregeen buruak zapaltzeko izango da. Onki Xin. OKX diskak, 2018

Melodia politak eta askotariko erritmoak, biziak eta dantzagarriak entzun daitezke Onki Xin taldearen lehen diskoan. Samplerrak, scratchak, eta beste hamaika zaratatxo, ñabardura, zertzelada eta xehetasun. Izan ere, taldekideek esaten duten bezala, Onki Xin leiho ireki bat da, eta bertatik sartu eta ateratzen dira haize mota ugari, besteak beste, Hegoaldeko haize epelak eta Iparraldeko haize hotzak... [+]


2019-05-08 | Arabako Alea
Euskal Herriko musika eskolen jaiak 2.400 ikasle elkartuko ditu Dulantzin

Euskal Herriko 47 musika eskolen jaia maiatzaren 18an ospatuko da, 25. urteurrena bete duen Xabin Salaberri Musika Eskolak antolatuta.


Publiko masokista bereganatu nahi du ETBk

Badira egun zailak coach baten bizitzan: beraiek saiatzen dira lehiakideei animoak ematen eta transmititzen euren jakinduria amaigabearen parte bat espektakuluaren munduan lehen urratsak ematen ari diren antxume dohakabe horiei. Baina gauzak ez dira beti ongi ateratzen. Batzuetan coach-ak eta lehiakideak ez dute elkar ulertzen. Batzuetan, talent show gupidagabe honen logikak ezinezkoa egiten du elkar ulertzea. Eta horrek sufrimendu handia eragiten du, bai lehiakideen artean, baita coach-en... [+]


2019-05-05 | Itxaro Borda
Bidez bide, oraindik ere

XX. mendean, aitzineko gizaldietan bezala, kantak sortzen jarraitu du euskaldunak. Hegoaldean eta Iparraldean. Abesti asmatzaile oparoenetatik bat Eñaut Etxamendi ezterenzubitarra dugu, dudarik gabe. Ehun puska ahantz ezin moldatu zituen, hitzak eta musikak eginez, Ellande Larralderekin batera eskaintzeko Euskal Herriko plaza guztietan. Zoratu gaituzte, askotan, a capella.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude