Putzuak ikastetxe barruan

Laborategi naturala ikasleentzat, premiazko bizigunea apoarentzat

  • “Euskal Herrian oso gutxi izango dira ikastetxe barruan hezegunea egitea erabaki dutenak”, diote Irungo Plaiaundi Institutuko irakasleek. Hezegune bat ez, hiru egin dituzte bertan, ikasleek eurek: hiru putzu, hiru habitat; ikasgelako teoriatik praktikara salto egiteko laborategi naturala lortu dute batetik, eta inguru horretan bizi den eta mehatxupean dagoen apo lasterkariarentzako erreserba ezin hobea sortu dute bestetik.

Mikel Garcia Idiakez @mikelgi
2018ko maiatzaren 13a
Hasieran ikasgelatik ateratzeko aitzakia zena, beste dimentsio bat hartzen joan da, pixkanaka zentzua ere ikusi diote ikasleek egin dutenari, eta hezegunea ur-putzu bat baino askoz gehiago dela ohartu dira (Arg: Dani Blanco)
Hasieran ikasgelatik ateratzeko aitzakia zena, beste dimentsio bat hartzen joan da, pixkanaka zentzua ere ikusi diote ikasleek egin dutenari, eta hezegunea ur-putzu bat baino askoz gehiago dela ohartu dira (Arg: Dani Blanco)

Urtarrilaren 24a da, eguraldi ona dugu eta putzuak egiteari ekingo diote institutuko ikasleek. Aurretik, Gabonetako oporretan, makina hondeatzaile txiki batek hiru zulo utzi ditu eginak ikastetxeko zelai-guneko hiru lekutan. Putzuen sakonera, neurria, toki zehatza (itzaletan edo eguzkitan)… ez da ausazkoa, bertako espezieengan pentsatuta diseinaturiko hezeguneak dira. Palak eta aitzurrak prest dituzte, eta segituan jabetuko dira ikasleak: putzua sortzea ez da zulo bat egitea eta kito, ez horixe. Batxilergoa egiten ari diren 16-18 urteko hiru ikasgela –eta hiru irakasle– dira, 50 ikasletik gora: ikasgela bakoitzak putzu banaren ardura izango du, orientazioaren arabera izendatu dituztenak: Larrun putzua, Jaizkibel putzua eta Aiako Harriak. Aranzadi Elkarteko Jon Garin ere bertan da, azalpenak ematen, Aranzadi bidelagun izango baitute proiektu honetan.

Eta hasi dira ikasleak, palekin zulora lurra botatzen, aitzurrekin garbitzen, putzutik ura ateratzen… Gero, geotextil geruza jarri dute denen artean (oinarrizko geruza da, euri-ura ez dadin etorkizunean iragazi eta lurrak ez dezan dena xurgatu); eta oraindik beste bi geruza ere jarri beharko dituzte (butilo geruza eta geotextila berriz ere). Lurra bota, inguruan hesia egin… Lau bat egunetan jaitsi behar izan dute patiora, prozesua behar bezala amaitzeko, eta lortu dute azkenean, hiru hezegune diseinatu dituzte, euriak modu naturalean beteko dituen hiru putzu. Ikasleek eurek egitea ideia ona izan da, proiektuan gehiago inplikatuko direlako: propio sentitzen duten putzuaren jarraipena egingo dute, aldaketak ikustera gerturatuko dira, jakin-mina dute… eta aldi berean, gizakiak onerako eta txarrerako naturan eragin dezakeela konturatu daitezela nahi dute irakasleek.

Karlos Cruz, Ana Uriz eta Iñaki Sanz-Azkue dira Lur eta Ingurumen Zientziak ikasgaiko irakasleak Plaiaundi Institutuan. Bakoitzak talde bana du eta hiru taldeek asteazkenetan, azken bi orduetan ematen dute ikasgaia. “Hasieratik garbi ikusi genuen ez ikasleak ez gu ez ginela prest gela barruan bi orduz segidan eduki teorikoak ematen aritzeko astero-astero”. Horrela jaio zen ekimena.

“Zenbat landare ezberdin zeuden begiratzeko esan genien. ‘Dena belarra da-eta!’ erantzun ziguten. Bada, begiratu eta sei espezie ezberdin aurkitu zituzten, hain eremu txikian” (Iñaki Sanz-Azkue, irakaslea)
Putzua ikasleek eurek egitea ideia ona izan da, haiena egin baitute proiektua eta hezegunea. (Arg: Dani Blanco eta Plaiaundik utziak)

“Zergatik ez da hazi belarra?”
Hasieran ikasgelatik ateratzeko aitzakia eta kasik jolasa zena, beste dimentsio bat hartzen joan da, pixkanaka zentzua ere ikusi diote ikasleek egin dutenari, eta hezegunea ur-putzu bat baino askoz gehiago dela ohartu dira: mikrohabitatak eta txokoak daudela hezegune barruan, maila teorikoan lantzen dituzten gaiek (ekosistemak, biodibertsitatea, landareak, espezie ezberdinen bizi-zikloak…) lotura dutela bizitzarekin, “batzuetan badirudielako liburuan ematen duguna zerbait abstraktua dela –diote irakasleek–, baina ez, hor dago, naturan, putzuan bertan”. Aurten sorturiko hezeguneak, gainera, baliagarri izango zaizkie datozen ikasturteetan ere, eboluzionatzen jarraituko dutelako eta hurrengo ikasle belaunaldientzako laborategi natural bikainak izaten jarraituko dutelako.

Errealitatea ez baita teoria, aurreikuspenak beti ez dira betetzen, eta hori ere bada aberasgarri. Hasiera batean berdinak ziruditen putzuek ezberdintasunak dituztela agerian geratu da denborarekin eta putzuetako bat, adibidez, ez da apenas aldatu, oso hezea delako eta ingurua putzutzen delako. Gogoetarako baliatu dute irakasleek: zergatik ez da aldatu? Zergatik ez da belarra hazi? Zertan da beste hezeguneekiko ezberdina?...

Ariketetako bat izan da putzu banaren inguruan metro koadro bat aztertzea: belarra nola hazi den, zein portzentajetan, zein landare agertu diren… Hala, eboluzioa eta segida ekologikoa landu dituzte. “Zenbat landare ezberdin zeuden begiratzeko esan genien. ‘Zenbat landare? Dena belarra da-eta!’ erantzun ziguten. Bada, begiratu eta sei espezie ezberdin aurkitu zituzten, hain eremu txikian. Nik ez nien esan hori biodibertsitatea dela, baina izena jarri edo ez, kontzeptua ulertu dute, barneratu dute”, dio Sanz-Azkuek.

Galderaz, ariketez eta hausnarketarako aukerez betetako txosten osatua ere prestatu zuten hiru irakasleek. Zure hezeguneak zein orientazio du eta noiz joko dio eguzkiak? Zertan dira ezberdinak hiru putzuak? Zein da putzuko ekosistema, biotopoa, populazioa, habitata…? Ze fauna mota gerturatuko da putzuetara? Garrantzitsua al da putzua noiz egin jakitea? Osatu kate trofiko bat putzu bakoitzarentzat; eta abar luzea. Txostena betetzeko garaian, ikasleen artean iritzi-truke eta eztabaida interesgarriak sortu ziren; “gaiak jakin-mina eta interesa piztu duen seinale”.

Beste ikasgai batzuetan ere baliatu dituzte putzuak: uraren azterketa egiteko, mikroorganismoak bilatzeko edota laborategiko praktiketarako

Lur eta Ingurumen Zientzietan bakarrik ez, beste ikasgai batzuetan ere baliatu dituzte patioko habitat berriak: Kultura Zientifikoan, Biologian eta Geologian, esaterako, uraren azterketa egiteko, protozooak eta mikroorganismoak bilatzeko edota laborategiko praktiketarako oso ongi etorri zaizkie. Eta hurrengo ikasturteetarako, zientzia arloetatik harago gainerako ikasgaietan ere putzuak integratzeko egitasmoa planteatu dute.

Apo lasterkariak badu non ugaldu
Balio hezitzaileaz gain, biodibertsitatearen ikuspegitik ekarpen handia dira hezeguneok. Helburua izan da hiru habitat berri sortzea, anfibioak, intsektuak, txoriak, narrastiak… erakarriko dituena; ez da ahaztu behar anfibioen populazioa gainbehera dagoela eta %40ak desagertzeko arriskua duela. Baina beste asmo bat ere badute putzuek: apo lasterkaria espezie mehatxatuari bizileku aproposa eskaintzea (ez alferrik, hari egokitutako sakonera, tamaina eta ezaugarriekin diseinatu dituzte putzuak, moztutako belarraz inguratuak, eremu irekiak behar baititu apo lasterkariak). Hain juxtu, apo lasterkaria oso leku gutxitan aurkitu badaiteke ere, ikastetxearen atzealdean dauden baratzeetan eta institutu alboan dagoen Plaiaundiko Parke Ekologikoan bizi da, eta hori aprobetxatu nahi izan dute irakasleek. Une onean datoz putzuak: atzealdeko baratzeak kenduko dituzte eta apoarentzat kaltegarria izan daitekeela aurreikusten dute, eremu murritzagoa izango dutelako ugaltzeko eta bizitzeko. “Gutxienez, hiru hezegune berri izango dituzte orain, erreserba moduko bat”.

Ikasturtea amaitzear dela, ez dago inor Plaiaundi Institutuan apo lasterkariaren berri ez duenik. Eta ez gara bakarrik ikasleez ari. Ikasgai ezberdinetako irakasleek, bedelak, kafetegiko langileek… galdetzen dute apo lasterkariaz eta putzuen eboluzioaz. “Zerbait berezia izan da denontzat, harridura sortu zuen hasieran, jakin-mina ondoren, eta azkenerako elkargune indartsua izan da Plaiaundiko hezkuntza komunitatearentzat”. Horregatik, apirilean putzuetara eta ondoko parke ekologikora bisita antolatu zutenean arrats-gaualderako (apo lasterkaria ikusteko ordu onenak horiek direlako), jende ugari animatu zen, haur, ikasle eta heldu, linternak eta frontalak hartuta abentura gogoz.

Une onean datoz putzuak: atzealdeko baratzeak kenduko dituzte eta apoarentzat kaltegarria izan daiteke. “Gutxienez, hiru hezegune berri izango dituzte orain, erreserba moduko bat”

Maiatza da eta burruntziak, sugandilak, sugeak… hezeguneen parte dira dagoeneko. Bat-batean, ikasle talde bat sartu da gelara, oihuka: “Zapaburuak! Zapaburuak!”. Propio sentitzen duten putzura ohiko ikustalditxoa egitera joan, eta orduantxe izan dute ezustekoa, irrikaz esperotako albistea: apo lasterkariaren zapaburuak agertu dira putzuan. Itxura oso ona du Plaiaundi Institutuko putzuen etorkizunak.

Apirilean putzuetara eta ondoko parke ekologikora antolaturiko txangoa (Arg: Dani Blanco).

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Hezkuntza  |  Ingurumena  |  Landareak  |  Biodibertsitatea

Hezkuntza kanaletik interesatuko zaizu...
2018-08-09 | Uztaro Ateliera
E i a - Basabürüko ikastolak 40 urte
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Zuberoako ikastolaren 40. urtebetetzea ospatzeko Xiberoots reggae taldearen eskutik "E i a" abestia eta bideoklipa osatu dute.

Marrazkiak eta zizelanak Alozeko ikastolako eta Uztaro atelierreko ikasleek sortu dituzte.
Soinu grabaketa eta nahasketa: Uztaro
Filmaketa, muntaketa eta animazioa: Oihan Oliarj eta Pette Etxebarria


Gure askatasun preziatu hori

Heziketa libreari buruz eskaintzen ditudan ikastaroetan, askatasunarekin harreman gatazkatsua dugula frogatu ahal izaten dut. Kontzeptuak sortzen duen lilura egiten zait bereziki azpimarratzekoa, libre izatetik zein urrun gauden garbi erakusten duelako. Izan ere, miretsiko ote genuke askatasuna, benetan gure errealitatearen parte balitz? Ez, bistan denez. Ez litzateke utopia, geure baizik. Bizitzeko gure politikaren ardatza, munduan egoteko gure modu naturala. Hortik oso urrun gaude, eta... [+]


2018-07-26 | Topatu.eus
Irurtzunetik Altsasura egingo den Eskola Ibiltariari hasiera eman diote

Irurtzunetik Altsasurainoko bidea egingo dute Ikasle Abertzaleek hiru egunetan, uztailaren 25etik 27ra bitartean. Uztailaren 25ean, Irurtzunetik Uharte-Arakilera iritsi dira, teoria eta praktika uztartu dituzten egitarauaz gozatzeko aukerarekin.


Hezkuntza oposaketetako kaltetuek prozesu gardena eskatzen dute

Hezkuntza oposaketetako deskalabruaren ostean (bete gabe geratuko dira eskainitako plazen %25 gutxienez), plataforma sortu dute 500 bat irakasle kaltetuk: hautaketa-prozesu gardena eskatu dute eta azterketak gero eta konplexuagoak direla, ebaluazio irizpideak ez dituztela ezagutzen, zuzenketa oso zorrotzak egiten zaizkiela eta azterketak/zuzenketak ezin dituztela berrikusi salatu dute.


Hezkuntza oposaketak eta bilisa

Osakidetzako E.P.E. aren eskandalua eta gero gure Hezkuntzako eskandalu ttippia! Bukatu da neretzako hezkuntzako E.P.E.-a. Eta beste hautagai pilo bezala amorrua da sentitzen dudana. Kriston ostia txarra egia esateko. Lehenengo momentutik azkenera. Zer demontre da hau?


Natura eta eskola, gogoetarako hainbat apunte

Baso-eskolei buruzko “Naturaz eta naturan ikastea” ikastaroan izan ginen, EHUren Udako Ikastaroen baitan. Hona hausnarketarako entresaka labur batzuk arriskuez, kontrolaz, berdeguneez, elitismoaz eta Euskal Herriak duen potentzialitateaz, entzundako hitzaldien artetik arrantzatuak:


2018-07-13 | Euskal Irratiak
Ikastolen elkarteak Seaskaren aldeko mobilizazioa deitu du larunbatean Bilbon

Elkarretaratzea antolatuko du Ikastolen Elkarteak larunbatean Bilbon. Frantziako presidente Emmanuel Macronen Hezkuntza Ministerioaren "eraso zuzenari" erantzun nahi dio mobilizazio honen bidez. Larunbatean, uztailaren 14an, Frantziako Estatuaren jai nazionalean, Bilboko kontsulatu frantsesaren aitzinean biltzeko deia luzatu du Ikastolen Elkarteak.


Aldaketak LOMCEn: erlijioak eta itunpeko ikastetxeek pisu gutxiago izango dute

Hezkuntzako eta lanbide heziketako ministroak LOMCEri egingo dizkion aldaketak zehaztu ditu Diputatuen Kongresuan.


Udan kanpin hezitzaile bihurtu dute Orioko Zingira eskola, proiektua sostengatzeko

Irailetik ekainaren amaiera arte Zingira eskola txikia bada ere, uda sasoian kanpin izaera berreskuratu du, eta ostiralero kultur jarduera irekiak antolatuko dituzte.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude