Oņatiko ikasleak galdezka:

Zergatik du hizkuntza batek beste batek baino botere handiagoa?

  • Udalak euskalduntzen ari diren arren, udalerriak erdalduntzen ari direla adierazi du UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak. Horren aurrean, herritarren kontzientziazioa eta sentsibilizazioa lantzeko hezkuntza proiektua jarri du martxan UEMA osatzen duten herrietako ikastetxe guztietan. Oñatiko Txantxiku Ikastolan eta Elkar Hezi Ikastetxean izan da ARGIA.

Ainhoa Bretos @ob_ainhoa
2017ko uztailaren 02a
Oņatiko Txantxiku Ikastolako ikasleak. Haien herria UEMAko kide da eta ikasleek aitortzen dute berez ateratzen zaiela euskaraz aritzea. Euskal hiztun izateaz jabetzeko ikastaroa jaso zuten urte hasieran. Argazkia: Ainhoa Ortega Bretos.
Oņatiko Txantxiku Ikastolako ikasleak. Haien herria UEMAko kide da eta ikasleek aitortzen dute berez ateratzen zaiela euskaraz aritzea. Euskal hiztun izateaz jabetzeko ikastaroa jaso zuten urte hasieran. Argazkia: Ainhoa Ortega Bretos.

2015ean ikerketa abiatu zuen UEMAk, udalerri euskaldunetako ikasle eta irakasleek euskararen soziolinguistikaren inguruan duten pertzepzioa ezagutu ahal izateko. Jasotako emaitzekin materiala bildu eta Arnasguneen hezkuntza proiektua izeneko egitasmoa jarri du abian. Helburua ondorengoa da: ikasleak hizkuntzen arteko harremanez jabetzea.

Izan ere, UEMAko teknikariek garrantzitsutzat jo dute ikasleak haur direnetik euskal hiztun gisa ahalduntzea, errealitatearen analisia egin ahal izateko. Horretarako, soziolinguistika gaiak landu dituzte DBHko eta Batxilergoko ikasleekin. 2017ko urtarrilean eta otsailean izan ziren Oñatiko Elkar Hezi Ikastetxean eta Txantxiku Ikastolan, ordu eta erdiko saio bi talde dinamiken bidez lantzeko.

“Gure hizkuntza gertuko herrietara zabaltzen lagundu beharko genuke”

Hainbat ikaslek azaldu dutenez, hasiera batean ez zuten uste ikastaro horrek eraginik eduki zezakeenik haiengan. Gerora, ordea, garrantzizko lanketa iruditu zitzaiela esan dute. Itziar Alonso Elkar Heziko ikaslearen hitzetan: “Hasieran pentsatzen nuen ez genuela behar, guk euskaraz hitz egiten dugulako beti, naturalki. Baina gero konturatu nintzen gu garela arnasgune ez diren herriei lagundu behar diegunak euskararen erabilera sustatzen”.

Hizkuntza gutxitua normaltasunez erabiltzeko baldintzetan dauden herriak dira, kasu honetan, arnasguneak. Hortaz leku bateko hizkuntza nagusia euskara denean, toki hori euskaldunontzat arnasgunea dela esan genezake. Kontzeptua ez dago zabalduta eta, ondorioz, euskaldunen hizkuntz komunitatearentzat betetzen duten lidergo papera ere ez da ezaguna askotan. Hala ere, euskararen iraupena bermatzeko arnasguneak ezinbestekotzat jo ditu UEMAk. Hori dela eta, euskararen normalizazio prozesuan arnasguneetako herritarren lidergoa kokatzea garrantzitsua dela azaldu du.

Horren harira, Elkar Heziko ikaslea den Jon Aranzabalek uste du oñatiarrek “erantzukizun handia” dutela arnasgune ez diren herriei euskaraz egiteko joera transmititzeko, “beraiena ere bada euskara, eta hori erakutsi behar diegu”. Antzekoa pentsatzen dute Miren Santos eta Leire Egaña Txantxiku Ikastolako ikasleek: “Arnasguneetan bizi garenok paper garrantzitsua jokatzen dugu euskararen sustapenean. Gure hizkuntza gertuko herrietara zabaltzen lagundu beharko genuke”. Izan ere, herritik irteterakoan gaztelaniaz hitz egiten dutela esan dute hainbat ikaslek, bestela ulertuko ez dituztela uste dutelako.

“Erdaraz ikusi behar ditugu telesailak, ez daukagulako beste aukerarik”

Ikastaroan landutako jarduera bakoitza hausnarketa labur bat egitera bideratuta egon da. UEMAk azaldu duenez, ikasle bakoitzak bere ibilbidea, hausnarketa edo iritziak emateko bidea lantzen du proiektuak.

Jordi Sanchez Elkar Heziko ikasleak, esaterako, katalanaren egoerarekin alderatu du euskararena: “Katalanaren erabilera samurragoa da, bertakoek gehiago zaintzen dute hizkuntza, instituzioetatik ere bultzatzen delako. Hemen jendea eroso bizi da gaztelaniaz. Zertarako ikasiko dute euskaraz gaztelaniaz bizitzeko arazorik ez badute?”.

Euskara teknologia eta berrikuntzetara egokitzea oso garrantzitsua dela ere aipatu dute hainbat ikaslek, horiek erdaraz kontsumitzeak “eragin handia” duelako haiengan. Txantxiku Ikastolako Danel Iñurritegiren ustez, oraindik ez dago gazteentzako “kalitatezko programaziorik euskaraz”: “Askotan erdaraz ikusi behar ditugu telesail eta programak, ez daukagulako beste aukerarik, eta horrek ere bere ondorioak ditu, batez ere gazteenengan”.

Literaturaz ere aritu da Elkar Heziko Oihana Urzelai: “Euskal idazle batzuek pentsa dezakete gaztelaniaz idazten badute salmenta handiagoak izango dituztela. Baina gehiago hurbilduko dira bere publikora euskaraz idazten badute”. Izan ere, azaldu du euskara ez dela besterik gabe hizkuntza bat, “euskara kultura da, gure kultura, eta zabaldu beharra dugu, bestela gure euskaldun izate hori galduko dugulako”.  

“Inkontzienteki egiten dugun horrek balore handia du”

Ikastaroa praktikan jarri aurretik, hainbat behar identifikatu zuen UEMAk. Besteak beste, azaldu zuen testuinguru eleanitzean bizi diren ikasleek ez dutela euskararen normalizazio prozesua modu sakonean barneratuta: galera prozesua, berreskuratzeko beharra, hizkuntza hautuak kontzienteki egin beharra, eta abar.

Hori dela eta, ikasleek euren hizkuntza praktikei buruz hausnartzea beharrezkoa dela ikusi zuten. Eta ikastaroaren bidez, euskararen egoeraren aurrean erantzuteko beharra dagoela ikusarazi nahi izan diete ikasleei. 

Horietako gehienek adierazi dute Oñatin euskaraz hitz egitea naturalki ateratzen zaien zerbait dela, eta ez zekitela zer nolako garrantzia duen. Horrela azaldu du Elkar Heziko Ione Urbinak: “Ikastaroak balio izan dit euskarak bizi duen egoeraz jabetzeko, azken batean, guk inkontzienteki egiten dugun horrek balore handia du”.

Horren harira, herritik irtendakoan gaztelaniaz hitz egiteko duten ohitura aldatu behar dutela esan dute askok, eta egunerokotasunean euskaraz hitz egiten ez dutenei lagundu. Txantxiku Ikastolako Aritz Agirreren hitzetan: “Uste baino inportanteagoa da besteak euskaraz hitz egiten laguntzea. Oñatin euskararen egoera ona den arren, zenbait lekutan oso kaxkarra da. Gure herrian ere horrela amai genezake? Ez gara jabetzen gertatzen ari denaz eta eduki ditzakeen ondorioez. Erdarak botere handia du”.

“Botere” horren inguruan mintzatu dira ikasleak. Gaztelaniak indar handia duela eta euskara jan egiten duela aipatu dute batzuek. Beste hainbat galdezka aritu dira: “Zergatik du hizkuntza batek beste batek baino botere handiagoa? Nork ematen dio horrenbesteko indarra gaztelaniari, ingelesari edota frantsesari? Zergatik iruditzen zaigu euskara beste hizkuntza batzuk baino ahulagoa dela?”.

Galdera horiei erantzuna bilatzeko asmoz, horrela azaldu du Elkar Heziko Marina Elorzak: “Joera handia dugu pentsatzeko euskara hizkuntza txikia edo ahula dela. Baina ez da horrela. Ikastaro honetan ikasi dudan gauzarik garrantzitsuenetariko bat da, euskara ez dela ahula berez, ahulduta dagoela zenbait tokitan, eta gure esku dagoela indartzea”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Soziolinguistika  |  Hezkuntza  |  UEMA  |  Oņati  |  Euskararen erabilera

Soziolinguistika kanaletik interesatuko zaizu...
2018-07-05 | Uriola.eus
Euskal Soziolinguistika Jardunaldiaren X. edizioa Bilbon

Soziolinguistika Klusterrak antolatzen duen urteroko zita euskal soziolinguistikaren inguruan diharduten ikerlari, teknikari eta ekintzaileen topaketarako aukera izango da.


2018-06-12 | Udaltop topaketak
Hizkuntza ohiturak plano pertsonaletik kolektibora
MULTIMEDIA - solasaldia

EHUko irakasle Pello Jauregi Etxanizen hitzaldia 2018ko Udaltop jardunaldietan.


2018-05-16 | Booktegi
Hizkuntzakeria
MULTIMEDIA - elkarrizketa

Azpeitiko Euskara Patronatuaren zuzendari Patxi Saez Beloki soziolinguistak hizkuntzakeriaren gainean hitz egin du Booktegiko lagunekin. Gaiari buruz bere liburua deskargatzeko:http://booktegi.eus/liburu.php?id=100


Gure hizkuntza-ingurunea ulertu, hobeto elkar ulertzeko

Gizarte gero eta konplexuagoetan bizi gara. Sarritan gure inguruan gertatzen dena edo gure bizimoduan eragiten duen hori ulertzea kosta egiten zaigu. Pertsonen arteko harremanak, taldeen artekoak, ohiturak edo joera sozialak esplikatzeko ez ditugu kausa-ondorio garbiak aurkitzen. Eta sarritan, soziologiaren lehenengo arauak dioen bezala: “Gauzak ez dira diruditena”, (Berger, 1963).


2018-02-26 | Txerra Rodriguez
Mudak, mudantzak eta aldaketak

Bagabiltza orain dela urte batzuetatik hizkuntza ohituren gaineko ikerketak egiten han eta hemen. Gero eta gehiago dakigu fenomeno horri buruz (nahiz eta oraindik asko den falta zaiguna jakiteko). Bat aldizkariaren 104. zenbakian muda eta mudantza linguistikoen gaineko oso artikulu interesgarriak datoz.


Iņaki Larraņaga omenduko du Siadecok, elkartearen 50. urteurrenean

Siadeco soziologi elkarteak 50. urteurrena ospatuko du Donostian abenduaren 15ean, ostirala. Tartean omenduko ditu enpresaren sortzailea eta euskal soziolinguistikan aitzindari den Iñaki Larrañaga eta oraindik hizkuntz normalizazio aferetan hainbestetan aipatzen den Jose Maria Sanchez Carrion Txepetx.


2017-11-17 | Txerra Rodriguez
Argazki finkoak

Corpus alorrean tokatzen zaigu sumendi lokartuen erupzio prozesu kolektiboak esnatzea logika permakulturala aplikatuz. Irauntzan. Ausardiaz eta harro, behinolako Maurizia Aldaiturriaga kantari protopunk haren gisara. Aupa Maurizia!


2017-10-12 | Plaentxia .eus
Soraluzen hitz egiten diren 20 hizkuntzen inguruko ikus-entzunezkoa aurkeztuko dute gaur

Soraluzeko hizkuntza aniztasuna bistarazteko topaketa egingo dute Herriko Antzokian ostegun arratsaldean eta hitz egiten diren 20 hizkuntzetatik 13tako hiztunen kontakizunak entzun ahal izango dira.


Zenbat hitz egiten da euskaraz Euskal Herriko kaleetan?
MULTIMEDIA - erreportajea

2016an egindako Hizkuntzen Erabileraren Kale-Neurketaren emaitza nagusiak, ikerketa honen zazpigarrena izan da.
Kale-Neurketak hizkuntzen presentzia kuantifikatzen du kalean entzundako elkarrizketa informalak behatuz. Datu-bilketa zabalak aukera ematen du Euskal Herri mailako, lurraldeetako eta hiriburuetako emaitzak ezagutzeko; baita adinaren, sexuaren eta haurren presentziaren eragina aztertzeko ere.

LAN-TALDEA:
ZUZENDARIA: Olatz Altuna Zumeta, Soziolinguistika Klusterra
LANDA-LANAREN... [+]


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude