Beltzek ez dakite igerian

  • Martinika, 1679. Esklabo-ontzi bat hondoratu zen uhartearen parean, eta esklabo afrikar batek –haren izenik ez da gorde– 60 ordu eman omen zituen igerian lehorrera iritsi arte. 300 urtetik gora beharko zituzten zuriek marka hura ofizialki berdintzeko.

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2017ko urtarrilaren 15a
Monson Motor Lodge moteleko zuzendari James Brock igerilekuan azidoa isurtzen, segregazioaren aurka protesta egiteko uretan sartu ziren aktibista beltzak uxatzeko, 1964ko ekainean. (Arg.: Bettman / Corbis)
Monson Motor Lodge moteleko zuzendari James Brock igerilekuan azidoa isurtzen, segregazioaren aurka protesta egiteko uretan sartu ziren aktibista beltzak uxatzeko, 1964ko ekainean. (Arg.: Bettman / Corbis)

1831n, Tice Davids izeneko Kentuckyko esklaboak Ohio ibaira bota zuen bere burua, ihesi egin nahian. Jabea ontzi baten ibili zen hari segika ibaian behera, esklaboa begien bistatik galdu eta hiltzat jo zuen arte. Baina igerilariak Ripleyra (Ohio) onik iristea lortu zuen.

1884an europar jatorriko kolono batek afrikar bat marraztu zuen igerian. Marrazkian ikus daitekeenez, afrikarra australiar crawl estiloan ari da. Kontua da australiar crawla ia hogei urte geroago “asmatuko” zutela Cavill anai-arreba australiarrek; berez, amerikar indigenek, hala nola yamanek, onek eta tehuelcheek, erabiltzen zuten besokada Salomon uharteetan erabili ohi zuten ostikoarekin egokituta osatu zuten estilo bizkor eta eraginkorra, hasieran Mendebaldean igeri egiteko modu barbaro eta ez-europartzat jo zutena.

Pasadizo horiek guztiak eta beste batzuk bildu zituen Lee Pitts Jr. igeriketa irakasleak 2007an, Black Splash: The History of African-American Swimmers (Zipriztin beltza: igerilari afrikar-amerikarren historia) izenburuko artikuluan. Eta bilduma horretatik zera ondoriozta daiteke: afrikarrak oro har igerilari bikainak zirela, eta beltz-tratulari eta esklabo-jabeek dirua galtzen zutela trebetasun hori dela eta.

Hala, salgai bizidunek uretan ihes egin ez zezaten metodo eraginkorrak jarri zituzten martxan. Esklaboek urari beldurra izan ziezaioten, besteak beste, esklabo managaitzak uretan murgiltzen zituzten ia ito arte, eta uretan bizi ziren kreatura beldurgarriei buruzko istorioak zabaldu zituzten. AEBetan, Sezesio Gerra bukatuta (1861-1865), esklabotza abolitu zuten, baina ordainetan Jim Crow legeak edo segregazio legeak abiarazi zituzten. Eta indarrean egon ziren 1890eko hamarkadatik 1965 arte. Kostaldeko gune turistiko nagusietan sarbidea ukatu zitzaien beltzei eta aurrerago, igerilekuak hedatu zirenean, Whites only (Zuriak baino ez) kartela ipini zieten instalazio horiei ere.

Beltzen eta uraren dibortzio induzitu horri oinarri zientifikoa ematen ahalegindu zenik ere izan zen. 1950eko eta 1960ko hamarkadetan egindako zenbait ikerketak zioten atleta beltzek oro har zuriek baino gantz gutxiago dutela eta, gantzak flotagarritasuna ematen duenez, beltzak ez direla igeriketarako egokiak.

Zorionez, hipotesi horiek berehala gezurtatu zituzten. Zoritxarrez, ordurako urarekiko beldurra barneratuta eta errotuta zegoen beltzengan; igerian txarrak direla sinetsita zeuden. 2016ko Rioko joko olinpikoetan, Simone Manuelek bi urrezko domina eta beste bi zilarrezko irabazi zituen; banakako proba olinpiko bat irabazi zuen lehen igerilari beltza izan zen. Baina, AEBetako Gaixotasunen Kontrolerako Zentroen sarearen arabera, herrialde horretan urtero itotzen diren bederatzi pertsonatik hiru baino ez dira zuriak, populazioaren %64 inguru izan arren.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Arrazakeria  |  Historia  |  AEB  |  Esklabotza

Arrazakeria kanaletik interesatuko zaizu...
Futbol amerikarreko jokalariek arrazakeriaren aurka hasitako protestak bizirik dirau AEBetan

Miami Dolphins taldeko bi jokalari belaunikatu egin dira protesta gisa AEBetako ereserkia entzutean; talde bereko hirugarren jokalari batek ukabila altxatu du. Azken bi urteetan arrazakeriaren kontrako keinuak ugaritu dira AEBetako kirol profesionalean.


Arrazakeriaren aurkako golak

Futbolaren aurpegirik distiratsu eta era berean lokaztuena erakutsi ohi digute hedabideek. Zirkua negozio. Asko dira, baina, futbolak herriarena izan behar duela aldarrikatzen duten zaleak, eta balore batzuk sustatzeko erreminta ona dela pentsatzen dutenak.


Muga gorputzean dago orain
Biometria eta kontrola Europar Batasunean

Hatz-marken, aurpegieraren, informazio genetikoaren eta datu pertsonalen kontrol integraturako sistema sortzeko asmoa daukate EBko agintariek. Errefuxiatu eta etorkinentzat pentsatuta badago ere, Europako herritar guztiak har litzake sistema horrek.


2018-08-09 | ARGIA
Pantera Beltz ohi Robert Seth aske utzi dute 45 urte espetxean eduki ostean

Pantera Beltz ohi Robert Seth Hayes baldintzapean aske utzi dute asteartean 45 urte kartzelan egin ostean, Democracy Now-n informatu dutenez. 1973an espetxeratu zuten New Yorkeko polizia bat hiltzea egotzita.


Migratzaileen Mbolo proiektua Bilbon
"Ez gaituztenez kontratatzen, kooperatiba sortzera goaz"

Duela hiru hilabete ezagutu genituen Khadim, Baba eta Bouba. Eskakizun guztiak betez Bilbon kale-saltzaile aritu arren, administrazioak legea gogortu eta berriro paperik gabe utzi nahi zituela kontatu ziguten. Hiru hilabete geroago, Khadim Frantziara joana da, etorkizun hobearen bila, eta Baba eta Bouba garbitzaile kooperatiba ari dira antolatzen beste hainbat migratzailerekin batera, kale salmenta uzteko asmoz. Bitarte horretan, “Inor ez da ilegala” kamiseta ere sortu dugu... [+]


2018-06-21 | Arabako Alea
Gasteizko Alde Zaharreko lagun baten atxiloketa salatu dute

Agiririk ez zuelako, Gasteizko Alde Zaharreko auzokide bat atxilotu zuten udaltzainek ekainaren 10ean.


2018-06-19 | Nahia Ibarzabal
Italiako ijitoen errolda egin nahi du Salvinik, bertan jaio ez direnak botatzeko

Matteo Salvini Italiako barne ministroak, herrialdeko ijitoak erroldatzea proposatu du bertan jaio gabeak kanporatzeko, eldiario.es-en irakur daitekeenez.


2018-06-14 | ARGIA
Eraso arrazista Italiako etorkinen harrera zentro batean

Armak zeramatzaten bi italiarrek burutu dute erasoa Sulmonako Asp Casa Santa dell’Anunziata harrera zentroan. Zaurituak eragin dituzte.


Elaine Brown
"Presoek eta preso ohiek dute potentzialik handiena iraultzaren abangoardia izateko"

Elaine Brown elkarrizketatu dugu Bartzelonan, Literal Liburu eta Ideia Erradikalen Azokan. 1974-77 bitartean Pantera Beltzen Alderdiko presidente izandakoak gaztetan bezain irmo jarraitzen du, hitzak ez baizik ekintzak behar direla aldarrikatzen.


2018-05-22 | Amaia Lekunberri
Adin txikiko migratuen babesgabetasuna diskurtso arrazisten abiapuntu

Astelehenean publiko egin duen “Bakarretan bakarrak” txostenaren bitartez adineko inoren laguntza barik migratzea erabakitzen duten adin txikikoen egoeraren berri eman du  Save The Children-ek. “Europar ametsa” bilatu asmoz, zeharo zaurgarri egiten dituen babesgabetasun egoeran ekiten diote hainbat eta hainbat adin txikikok sarri urteak irauten dituen baldintza gogorreko ibilbideari.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude