Literatura unidirekzionala

  • Literatura Unibertsala bildumako titulu berriak hautatzeko lanean ari diren honetan, sail horren orain arteko ibilbideaz jardungo dugu hurrengo lerroetan, euskaraz gustura asko leituko genituzkeen zenbait idazle proposatuz, baita zenbait aspektu ekonomiko,
     estetiko eta –Euskal Herrian gaudenez, ezinbestean– juridiko ere.

Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

Sarkasmorik gabe derragun EIZIEren egitasmo den Literatura Unibertsala bilduma izan dela gurean –Igela argitaletxearen apustuaz gain (43 ale Literatura Sailean, 7 Mintakan, 22 Sail Beltzean, eta 13 Enigman)– itzulpena sistematikoki egin duen egitasmo bakarra.

Saxofoia jotzen ez dakiten lehendakarien garaian praxi komunikatiboaren parte da egun zerbait egin aurretik iragartzea. Webgune kutreetan bezala, Lanean ari gara! irakurri dugu. Literatura Unibertsaleko izenburu berriak hautatzen ere lanean ari dira. Antza 153 aleko lehen fasea amaituta lemari bira emango dio bildumak, aurreko akatsak konpontzeko tenorean. Hemen eta han egindako adierazpenek kezka sortu didate, ez ote diren obren bila arituko baizik eta United Bizarres Of Benettonen xerkan, retolazeraz esatearren, idazleen presentzia literarioen bila. Harrigarria iruditu zait, operatiboki erraza iruditzen zaidalako, nola ez den kontsulta eta iradokizunetarako bide publikoa ireki fase berriari begira. Azken finean Euskararen Mapa (sic) bi ordutan egin daiteke garraio publikoan, eta Frantziako Euskal Herritik (sic) ere etor zitezkeen balizko bilera fisikoetara.

Susmoa dut katalogo berrian –anekdotikoki ez bada– ez dela poesiarik egongo eta halere nire ezinbestekoen ekarpena otu zait (Christine de Pizan, Anne Sexton, Marina Tsetaieva, Anna Akhmatova, Olga Bergoltz, Vladimira Cerepkova, Viola Fischerova, Else Lasker-Schüler, Claire Goll, Sylvia Plath, Ewa Lipska), saiakeran ere baten bat bururatu zait (Angela Davis, Rosa Luxenburg, Ulrike Meinhof, Judith Butler edo Mireille Boulaire hobetsiko nituzke Itziar Ziga edo Virginie Despentesen eredukoen aurrean) eta ez nituzke ahaztuko euskarazko merkatuan periferikoak diren generoak ere.

Balizko bilera hori irekia izan zitekeen, irakurleak joango lirateke, liburuzainak, filologiako eta itzulpengintzako lizentziadunak eta ikasleak, itzultzaileak eta kioskoetako saltzaileak. Gai zerrendan ezinbestekoa litzateke aztertzea zentrala izan den bilduma honek zer harrera izan duen, esaterako argitaletxeen itzulpen politiketan. Oker egon naiteke, baina salbuespenak kenduta uste dut bestseller berantiarrak hedatu direla azken urteotako argitalpenetan. Alegia, linbotik at infernua.

Ondasun publikoa behar lukeen bilduman eztabaidagai litzateke ere liburuen lizentzia, CEDRO bezalako erakundeetatik libro egonik Creative Commons lizentzietarik bat hautatzea dago, sareko hedaketa doako eta unibertsala barne. Papereko edizioak 4-10 euro arteko prezioa behar luke (eta ez 20-24), euskaldunok beti ordaindu behar izaten ditugun bidesariak gainditzeko tenorean. Beste aukera bat hileroko errenta eta ondasunen araberako ratioa kalkulatzea litzateke.

Fase berriari begira, eskergarria litzateke –literatura sistema normalduetan bezala– liburuen azalek ume eta nerabe literaturarako ohikoagoak diren ilustrazio infantilizatzailerik ez balute. Irudi luke erretxindua nagoela baina bilduma hau irakurtzen duten ia guztien iritziak jaso ditut, eta perdoneu, però algú ho havía de dir.

Pentsatzekoa da aholku hauek denak eta gehiago emateko jendea izanen dela, eta nik bezala gratos emanen dituela, inongo batzorde berezitako eskupeko estrarik gabe. Bestela ere erdaretan irakurtzen jarraituko dugu, unilateralki.


Azkenak
2024-07-17 | Ula Iruretagoiena
Lurraldea eta arkitektura
Hemengoa

Ordenagailua itxi, txankletak jantzi, eguzki-kremaz laztandu. Nora zoaz oporretan? Oporrak egitea nonbaitera joatea dela normalizatu dugu, deskantsuak distantzia behar duelako, diogu. Eta bidaia egitean, turista bilakatuko gara, izendapen aldaketak deserosotasun bat sortzen... [+]


Aitor Cevidanes
“Akainak gaitza kutsatzeko denbora behar du, egunean bertan kenduta ez dago arriskurik”

Akainak edo kaparrak batetik, eltxo tigreak bestetik, Euskal Herrian duten presentziaz eta gurean dauden espezieez mintzatu zaigu Aitor Cevidanes ikertzailea. Osasuna eta ingurumena hizpide, dituzten arriskuez, herritarron uste faltsuez eta klima aldaketaren nahiz gizakion... [+]


Musika Hamabostaldiko nire gomendioak

Egun gutxi barru, abuztuaren 1ean, Musika Hamabostaldiaren edizio berria hasiko da, musika klasikoaren zaleentzako udako hitzordu faboritoa. Proposamen ederrez betetako hilabetea izango da. Gainera, Donostian izango diren ziklo klasikoetatik kanpo, oso kontzertu onak izango... [+]


Erasoari aurre egiten

Liburu honetara hurbiltzen denak lehenbizi G. Mabire-ren irudiekin egingo du topo. Komikiaren estiloko irudiak dira, trazu oso zehatzak eta kolore biziketa zeroak, pertsonaiak eta egoerak erraz interpretatzen laguntzen dituztenak. Irudi horiek testuarekin bat datoz: laburra eta... [+]


2024-07-17 | Axier Lopez
The Boys

Ordu batzuk baino ez dira igaro eta argazki hau ia mundu osoan ezaguna da. Trump odoletan, ukabila gora, jarraitzaileei begira, garrasi batean, atzean AEBetako bandera duela. Zentimetro gutxirengatik bizitza salbatu ei du. The Boys telesaileko gidoilariek ez zuten hobeto egingo... [+]


Teknologia
Euskalgintza digital kritikoa

Euskara, eremu digitala den itsasoan ezagutzara eta harremanetara abiatzeko portua da. Adimen artifizialarekin, portu horretatik mundu osoarekin euskaraz harremanetan jartzeko aukera ematen dela dirudi. Euskararen automatizazioa laguntza ederra da belaunaldi berriekin euskal... [+]


Materialismo histerikoa
Txatarra

Usainak keinuren bat eskatzen zuen, baina berak egin ez zuenez (ezin zitekeenez beste usainik espero), besteok ere ez. “Ez, ez, ez daude denak. Bizirik dirautenen atalik ez dago, ez dut inor bizirik utzi, adibidez, ezpainik gabe (ikusi dituzue? Horiek perfektuak iruditzen... [+]


Euskal Herriko kartografia historikoa
Mapen lorratza herri baten historian

Kartografiak herri edo lurralde baten ezaugarriak baino askoz gauza gehiago adierazten dituela jakina da. Mapak eskuan konkistatu dira kontinenteak eta eraiki dira inperioak historian zehar, eta eskoadra zein kartaboiez definitu dira identitate kultural eta politikoak. Euskal... [+]


Ernest Hemingwayk mendea egin du Euskal Herrian

1923ko sanferminetan ezagutu gintuen, eta urtebete geroago Irati aldera jo zuen atseden bila. Baiona, Garazi, Donostia, Iruñea, Gernika, Bilbo... guztiak izan ditu aipagai bere literatur lanetan. Uztail honetan 100 urte dira Irati ibaia eta inguruko baso eta bazterrak... [+]


Eguneraketa berriak daude