Xabier Isasi: “Pertsonen ongizatea dago auzitan; euskaldunena, kasu honetan”

  • Datorren azaroaren 16ko Psikologo Euskaldunen III. Topaketan Xabier Isasi Balanzategi UPV-EHUko irakasle eta UEUkideak egingo du sarrera hitzaldia. Euskara eta psikologoen lana izango ditu mintzagai.

Artikulu hau CC BY-SA 3.0 lizentziari esker ekarri dugu.

2019ko azaroaren 11n - 11:04
Argazkia: unibertsitatea.net.

Euskara eta psikologoen lanaz ari garenean, zein da egoera?

Psikologian lizentziatu berria nintzela Bizkaiko eskualde euskaldunean hasi nintzen lanean eskola psikologo gisa. XX. mendeko 90ko hamarkadaren amaieran psikologian euskaraz jarduteko ez zegoen ez testik, ez eskulibururik, ez diagnostikoetarako baliabiderik, ez ezer. Hori horrela, udalerri oso euskalduneko gurasoak etorri zitzaizkidan laguntza eske. Aita-ama euskaldunei alaba gorra jaio zitzaien. Oso urduri azaldu zidaten psikologo batek esan ziela alabari erdaraz hitz egin beharko ziotela eta alabak hizkuntzarik ikastekotan, gaztelaniaz ikasi behar zuela. Psikologo hark esan omen zien “euskarak ez zuela balio ume gorrei hizkuntza irakasteko” eta, halabeharrez, haurraren hizkuntza gaztelania izan behar zela. Izugarria. Orduz geroztik ez dugu gehiegi aurreratu. Oraindik orain, ikusmen edo entzumen gabeziak dauzkaten euskaldunek zailtasunak dauzkate euren hizkuntzan artatuak izateko. Kontuan hartu psikologia eta pedagogia eremuetan erabiltzen diren diagnosi lanabesetan, testak eta abar, %2a inguru besterik ez dagoela euskarara egokiturik.

Aipatutako euskarazko diagnostiko-tresnez gain, zein hutsune daude gaur egun?

Psikologoen prestakuntza sakon landu behar dugu. Ikusi izan ditut psikologo erdaldunak haur euskaldunei elkarrizketak egiten itzultzailearen laguntzaz. Ezagutu nuen kasu bat sei urteko ume batena, hitz egiteko ezintasuna zuena jaiotzetiko miopatiaren eraginez. Psikologoak (erdalduna) aztertu zuen eta autista zela diagnostikatu zuen, komunikatzeko arazoak antzeman zizkiolako! Gurasoak, baserritarrak, larrituta zeuden haien semetxoa autistentzako gela itxian zeukatela-eta. Kasua berriz aztertzean, autisten gela berezian bisita egin nion umeari. Han zegoen, lurrean eserita, adurra zeriola, mantala blai eginda; altzaririk gabeko eta leihorik gabeko gela koltxatu batean, bera baino dezente handiagoa zen beste haur batekin. Zentroan zaindari eta hezitzaile guztiak erdaldunak ziren. Umeari, hurbildu eta euskaraz hitz egin nionean, irribarrez, aurpegia argitu zitzaion. Autista? Hitz egiteko arazo fisikoak zituen euskalduna, horixe zen. Erdaldunez inguratua, inkomunikazio egoerara kondenatua, psikologo ezjakinaren erruz. Seguru nago oraindik horrelako ankerkeriak gertatzen direla psikologo euskaldunen faltagatik. Hutsuneak? Ugari.

Zer nabarmendu nahiko zenuke?

Psikologiaren deontologiaz unibertsitateko lankide batekin izan nuen eztabaida. Eztabaidatzen ari ginen gaitasun psikologikoei buruzko testak euskarara egokitu behar ziren ala ez. Nik baietz eta berak, jatorrizko euskalduna izanda ere, ezetz; euskaldun guztiok edo ia guztiok erdaraz ere badakigula. Esaten zidan kontua politizatzen ari nintzela; ez nuela nahastu behar euskararen berreskurapena eta psikologia. Muturra behar zuen! Nik esaten nion inongo psikologok ezin dezakeela onartu edozein pertsonaren ongizate psikologikoa kaltetzea hizkuntza, ideologia edo bestelako sineskeriengatik; eta euskaldunei zor zitzaiela beste edozein pertsonei ematen zaien arreta bera bere ongizaterako, baita psikologian ere. Zer nabarmendu? Gure auzi hau psikologia izaerakoa dela, bilatu behar dugula pertsonei zerbitzurik egokiena emateko modua. Hori, euskaldunen kasuan, jakina, euskaraz egin behar da. Psikologiaren beharra nabarmenduko nuke.

Zergatik da garrantzitsua psikologo euskaldunen topaketa?

Nik uste esana dagoela. Psikologook kontziente izan behar dugu, zerbitzu egokia emateko, euskaraz dauzkagun gabeziak gainditu behar ditugula. Oso garrantzitsuak dira. Pertsonen ongizatea dago auzitan; euskaldunena, kasu honetan.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Hizkuntza eskubideak
Donostiako autobus gidari baten jarrera euskarafoboa salatu dute

Donostiako autobus gidari batek maiatzaren 2an, bere hizkuntza eskubideak urratzeaz gain, erantzun euskarafoboa bota ziola salatu du herritar batek. Gertakari horren berri Hizkuntza Eskubideen Behatokiak eman du. ARGIAk pertsona horrekin hitz egin du, zer gertatu zen jakiteko.


2024-06-06 | Euskal Irratiak
Laborantza lizeoetan euskaraz ikasteko aukera ezbaian Parisen

Laborantza lizeoetan tokiko hizkuntzetako irakaskuntza sailen sortzea eztabaidatua izan da frantses legebiltzarrean. Legearen zuzenketa proposatu du Iñaki Etxaniz legebiltzarkideak.


Sugoi Etxarri Zabaleta, EHE-ko kidea
“Euskararen borroka gaztetzen ari da, oso azkar”

Euskal Herrian Euskarazek apirilaren 22tik 28ra egingo du lehen aldiz Harrotze Astea. EHEk bost ekintza nazional prestatu ditu, eta hortik aurrera, herriz herri hainbat dinamika antolatuko dituzte euskaltzaleek. Sugoi Etxarri EHEko kidea elkarrizketatu dugu. Haren ustez,... [+]


Behatokiaren hizkuntza urraketei buruzko 2023ko txostena
Hizkuntza muga eta urraketa berak hamar urtez

Hizkuntza eskubideen urraketekin lotutako 909 kexa jaso zituen Behatokiak 2023. urtean. Horien %75 baino gehiago administrazioari loturiko zerbitzuei buruzkoak dira: “Herritarrek salatzen dute urtero horma berdinaren aurka borrokatzen jarraitzen dutela”.


Eguneraketa berriak daude