ARGIA.eus

2022ko ekainaren 28a

Txema Larrea: argitu gabe joan den misterioa

  • Abuztuaren 1ean agurra egin zioten Txema Larreari Bilbon. Tanatorioaren areto nagusia jendez gainezka egon arren, hainbat lagun geratu ziren kanpoan, tokirik gabe. Eserlekuetan euskal kultura eta politikaren hainbat izen ezagun zeuden (‘Ezkerra’, Laura Mintegi, Bernardo Atxaga, Txema Aranaz, Lutxo Egia, Ruper Ordorika...), baita Txema Larrearen gertukoenak ere; senideak eta Ederki tabernan elkartzen direnak ostiralero bazkaltzeko.

Txema Larreari azken agurra Bilbon. Argazkia: Foku
2018ko abuztuaren 02a

Txema Larrearen heriotzarekin inoiz askatuko ez den korapiloa joan da: nor zen gizon hori eta zergatik ezagutzen zuen euskal kulturaren eta politikaren lehen lerroko hainbat kide?

Bere lagunekin hitz eginda, bizkaitarraren hainbat aurpegi azaltzen dira: iruzkingile ironikoa, militantea, jakintsua, irakurle amorratua, olerkaria... Baina gutxiren pribilejioa da puzzlea osatzea.

Edonola ere, Txema Larrearen kontakizun zatikatua Lapatxan hasi zen, eta bere kondaira Basaurin. Adin nagusia izan gabe ETAko fronte kulturalean militatzen hasi zen eta 17 urterekin errepresiotik ihes eginda, erbestera jo zuen. Federico Krutwig edo Beltzarekin harremanetan egon zen han eta gero liberatu ilegal moduan itzuli zen Euskal Herrira.

Bere atxiloketak betiko markatu zuen fisikoki. Klandestinitatean zegoelarik, etxera sartu baino lehen, konturatu zen Polizia barruan zegoela. Hala ere, aurrera egin zuen eta tiroketa baten ostean, hainbat bala jaso zuen hankan. Poliziek hiltzat jo zuten, bere aurrean errematatu ala ez eztabaidatu ostean. Gorputegira eraman eta han sumatu zuten pultsua zuela oraindik. Txemak zauritutako poliziak berak eman behar izan zion odola ospitalean, ez zegoen inor gertuago odol talde berekoa. Oso gogoko zuen ironia orduan sartu zioten gorputzean, agian.

Kartzelan egon zen bolada batean, arduradun lanetan, gainera, eta amnistiarekin atera zen kalera. Erakunde armatua zatitu zenean, Ezkerra, Wilson eta beste batzuekin ETA PM hautatu zuen, hori bai, Txemak inoiz ez zuen esan polimilia zenik; "ni V. Asanbladakoa nintzen", erantzuten zuen beti gaia ateratzen zenean. Antza, Argala, bere lagun mina, oso etsituta geratu zen erabaki horrekin.

Egunkariak begiratuta, badirudi geroago berriro ere atxilotu zutela, Bixente Serrano Izkorekin batera, baina bere haria galtzen da politikaren esparruan.

Kulturan bere aztarna nabarmenagoa da; Pott Bandaren inguruan mugitu zen eta Joseba Sarrionandia edota Jon Juaristirekin adiskidetu zen. Mikel Laboarekin ere ondo konpontzen zen. Auzolan liburu-denda eta Pamiela argitaletxearen sorreran parte hartu zuen eta azken horretan zenbait liburu plazaratu zuen, bat Joseba Sarrionandiarekin, esaterako. Olerkia eta euskararen historia jorratu zituen testuetan, besteak beste.

EHUn urte mordoa eman zuen historia klaseak ematen, eta erretiroa hartu eta gero, Bilboko Erronda kaleko Biba tabernako bezero leiala izan zen; han euskal kulturako izen ospetsuekin edo auzoko edonorrekin hizketan ikustea erraza zen.

Zertzelada biografiko osatugabe hauetan ez da agertzen, aldiz, hain maitatua egin zuen izaera hori: lagun zintzoa, solaskide kitzikagarria eta umoretsua, eta Euskal Herriko historiaren entziklopedia bizia. Bere nortasun iheskorrak barruan zituen mota askotariko altxor guztiak ezkutatu zituen, berak garrantzirik ematen ez zielako, eta, tamalez, gehienak berarekin joan dira. Hala eta guztiz ere, bistakoa izan zen bere agurrean harri bitxi horien distirek jende andana liluratu zutela.

Kanal hauetan artxibatua: Kultura  |  ETA  |  Euskal literatura  |  Bilbo

Kultura kanaletik interesatuko zaizu...
2022-06-28 | ARGIA
Hizkuntza gutxituetan idazten duten emakumeak ingelesera itzuliko dituen argitaletxea jaio da

3TimesRebelPress (3TR) argitaletxe independente eskoziarra jaio da, euskaraz, katalanez, galizieraz, gaelikoz, galesez… eta oro har hizkuntza gutxituetan idazten duten autore emakumeen literatura ingelesera itzultzea helburu duena, “mundu osoan sustatzeko”.


2022-06-28 | ARGIA
Emakume batek dantzatuko du aurten Lekeition kaxarranka

San Pedro egunean (ekainaren 29an) lehen aldiz emakume bat igoko da aurten Lekeitioko kaxa gainera dantzara. Ane Maruri da, Etorkizuna dantza taldeko kidea. Asier Uskolak dantzatu du 2003. urtetik baina hanka puskatuta dauka. Aurrerantzean urtero dantzaria aldatzea da herriko... [+]


Hilma Af Klint, abstrakzioaren ama

Stockholm (Suedia) 1896. Hilma Af Klint (1862-1944) margolariak eta beste lau lagun artistek boskote bat osatu zuten espiritismo saioak egiteko. Saio horietan oinarrituta, idazketa eta pintura automatikoan jarduten zuten taldekideek. Handik urte batzuetara, Klintek... [+]


2022-06-26 | Aritz Galarraga
HUMANITATEAREN UNE GORENAK
Konplikatua da

Boris Pahor zendu da. 109 urterekin. Senekari arrazoi emanez, bizitzaren laburtasunari dagokionean. Nahiz ez zen izan bizidunen arteko bat, 1945etik, ezpada Natzweiler-Struthofetik bizirik ateratako bat, alegia hilen artetik. Bizirik atera izanaren erruduntasunak jota bizi izan... [+]


Irakurrienak
Azken albisteak
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude