Emakumeak borrokan

Txema Larrea: argitu gabe joan den misterioa

  • Abuztuaren 1ean agurra egin zioten Txema Larreari Bilbon. Tanatorioaren areto nagusia jendez gainezka egon arren, hainbat lagun geratu ziren kanpoan, tokirik gabe. Eserlekuetan euskal kultura eta politikaren hainbat izen ezagun zeuden (‘Ezkerra’, Laura Mintegi, Bernardo Atxaga, Txema Aranaz, Lutxo Egia, Ruper Ordorika...), baita Txema Larrearen gertukoenak ere; senideak eta Ederki tabernan elkartzen direnak ostiralero bazkaltzeko.

Aitor Aspuru Saez
2018ko abuztuaren 02a
Txema Larreari azken agurra Bilbon. Argazkia: Foku

Txema Larrearen heriotzarekin inoiz askatuko ez den korapiloa joan da: nor zen gizon hori eta zergatik ezagutzen zuen euskal kulturaren eta politikaren lehen lerroko hainbat kide?

Bere lagunekin hitz eginda, bizkaitarraren hainbat aurpegi azaltzen dira: iruzkingile ironikoa, militantea, jakintsua, irakurle amorratua, olerkaria... Baina gutxiren pribilejioa da puzzlea osatzea.

Edonola ere, Txema Larrearen kontakizun zatikatua Lapatxan hasi zen, eta bere kondaira Basaurin. Adin nagusia izan gabe ETAko fronte kulturalean militatzen hasi zen eta 17 urterekin errepresiotik ihes eginda, erbestera jo zuen. Federico Krutwig edo Beltzarekin harremanetan egon zen han eta gero liberatu ilegal moduan itzuli zen Euskal Herrira.

Bere atxiloketak betiko markatu zuen fisikoki. Klandestinitatean zegoelarik, etxera sartu baino lehen, konturatu zen Polizia barruan zegoela. Hala ere, aurrera egin zuen eta tiroketa baten ostean, hainbat bala jaso zuen hankan. Poliziek hiltzat jo zuten, bere aurrean errematatu ala ez eztabaidatu ostean. Gorputegira eraman eta han sumatu zuten pultsua zuela oraindik. Txemak zauritutako poliziak berak eman behar izan zion odola ospitalean, ez zegoen inor gertuago odol talde berekoa. Oso gogoko zuen ironia orduan sartu zioten gorputzean, agian.

Kartzelan egon zen bolada batean, arduradun lanetan, gainera, eta amnistiarekin atera zen kalera. Erakunde armatua zatitu zenean, Ezkerra, Wilson eta beste batzuekin ETA PM hautatu zuen, hori bai, Txemak inoiz ez zuen esan polimilia zenik; "ni V. Asanbladakoa nintzen", erantzuten zuen beti gaia ateratzen zenean. Antza, Argala, bere lagun mina, oso etsituta geratu zen erabaki horrekin.

Egunkariak begiratuta, badirudi geroago berriro ere atxilotu zutela, Bixente Serrano Izkorekin batera, baina bere haria galtzen da politikaren esparruan.

Kulturan bere aztarna nabarmenagoa da; Pott Bandaren inguruan mugitu zen eta Joseba Sarrionandia edota Jon Juaristirekin adiskidetu zen. Mikel Laboarekin ere ondo konpontzen zen. Auzolan liburu-denda eta Pamiela argitaletxearen sorreran parte hartu zuen eta azken horretan zenbait liburu plazaratu zuen, bat Joseba Sarrionandiarekin, esaterako. Olerkia eta euskararen historia jorratu zituen testuetan, besteak beste.

EHUn urte mordoa eman zuen historia klaseak ematen, eta erretiroa hartu eta gero, Bilboko Erronda kaleko Biba tabernako bezero leiala izan zen; han euskal kulturako izen ospetsuekin edo auzoko edonorrekin hizketan ikustea erraza zen.

Zertzelada biografiko osatugabe hauetan ez da agertzen, aldiz, hain maitatua egin zuen izaera hori: lagun zintzoa, solaskide kitzikagarria eta umoretsua, eta Euskal Herriko historiaren entziklopedia bizia. Bere nortasun iheskorrak barruan zituen mota askotariko altxor guztiak ezkutatu zituen, berak garrantzirik ematen ez zielako, eta, tamalez, gehienak berarekin joan dira. Hala eta guztiz ere, bistakoa izan zen bere agurrean harri bitxi horien distirek jende andana liluratu zutela.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Kultura  |  ETA  |  Euskal literatura  |  Bilbo

Kultura kanaletik interesatuko zaizu...
Nanni Balestrini hil da, Italiako mugimendu autonomoaren nobelagile esperimentala

Nanni Balestrini idazle italiarra hil da astelehen honetan. 1935ean jaioa, Italiako langile mugimendu autonomoaren kronista izateagatik eta bere idazkera esperimentalagatik zen ezaguna.


'Gerra hemen hasten da' dokumentala
Odola dario gure arma industriari

Munduko gerrak negozio potoloa dira Euskal Herriko ehun bat enpresarentzat. Bilboko portutik Ekialde Hurbilera, ontzi arabiarrak hara eta hona aritzen dira su-armez beteriko kontainerrak eramaten, hilean behineko maiztasunarekin. Handia da karga bakoitzean garraiatutako lehergailu kopurua: 31 tona, Gernika bonbardatzeko erabili zen beste. Geuk sortu, garraiatu eta saldutakoari erabilera guk ematen ez diogun arren, lan sektore honek kezka sortzen du gizartean. Hortik abiatuta egin dute Gerra... [+]


2019-05-19 | Gorka Erostarbe
Aida Torres, musikaria
"Bizitza eta musika batera doaz"

Musika du arnas. Bateria jotzeak eta kantatzeak ematen diote hatsa. Hor kokatzen du erronka: aldi berean bateria jo eta kantatzeko arnasa nola neurtu, hatsa nola bideratu. Jupiter Jon-en bere ahots eta arnas propioak landu ditu azken urteetan. Duela hogei urtetik gora eman zituen lehen makilakadak Lisabörekin. Haien azken diskoan parte hartu du, taldea utzi zuenetik hamarkada igaro denean.


2019-05-19 | Reyes Ilintxeta
Patxi Atozki, biolinen zirujaua
"Kilometro zeroko biolin bikainik ezin da egin"

3D inprimagailuen garaian, Patxi Atozki Iruñeko luthierrak jarraitzen du palo santo zuhaitzen egurrez, Dolomitetako egurrez, erretxina egosiaz eta Mongoliako zaldi-zurdez biolinak egiten, Stradivarius erara. Zerbaitengatik izanen da.


2019-05-19 | Igor Estankona
Apaldiak
Itsas bizimina. Pello Otxoteko. Balea Zuria, 2019

Balea Zuria argitaletxean agertzeko aski kresaltsua, sakona eta urdina da Itsas bizimina (2019), itsasozale batek idatzitako poema liburu ezin zabalagoa. Ortzemuga urrunetara darama gizaki normala, eta gizaki normala epopeia baten parte dela erakusten digu. Pello Otxotekorekin (Irun, 1970) solastu naizenean edo bere aurreko liburuak hartu ditudanean –Haraindiko begiraden bila urrun hura (Bermingham, 1999), edo Goizalbaren argitan... [+]


2019-05-19 | Iker Barandiaran
Katakonbatan gustura bizi dira
¡¡Viven!! LOS NITXOS. Autoekoizpena, 2018

Musika bizitzeko modu asko daude; nahi beste. Badira eskaintzen dietena soilik entzuten konformatzen direnak. Badira bilatzen aritzen direnak, eta horien artean are eta beherago edo ezkutuago arakatzen dutenak. Ildo horretatik oso garrantzitsua da orain gutxi Nikki Hill musikari eta abeslari afroamerikarrak esandakoa: “Musika bene-benetan maite baduzu, joan ahalik eta kontzertu gehienetara eta ahalegindu telonero diren talde... [+]


2019-05-19 | Andrea Zubozki
Zuzeneko emanaldia
Eta Lisabören doinu gordinetan murgildu nintzen

Dudarik gabe azken hilabeteetan gehien entzun dudan diskoa izan da Lisabören Eta Edertasunaren Lorratzetan Biluztu Ginen. Harreman berezia sortu dut berarekin, nire baitako lainoen uxatzeko erremedio biziki on bezala agertu delako, introspekzio terapia ilun bat, taldearen lan guziak bezala funtsean...


2019-05-17 | Mikel Asurmendi
Nekatoenea, aldi baterako idazleen etxaldea

Nekatoenea Hendaiako Abadiako eremuko etxalde bat da. 2011 urteaz geroztik idazle edo artista andanaren “bizitoki” izan da. EKE, EIE eta Itsasbazterreko IEZI erakunde edota taldeek antolatua. Aurten, egoiliar berri bat hartuko du.


2019-05-16 | Amaia Fernández
"Zerukotik lurrekora" hitzaldi zikloaren aurkezpena
MULTIMEDIA - ekitaldia

Donostiako San Telmo museoan, maiatzaren 21etik 28ra egingo da hitzaldi ziklo berezia: Argiak 100 urte, Zerukotik lurrekora. Lau emanaldi oso berezi izango dira, formatoz ezberdinak eta guztiak propio ziklo honetarako sortuak, ARGIAren 100 urteko ondaretik abiatuta.


Israel Eurovision festibala ospatzear, palestinarren eskubideen aldeko boikot deien erdian

Mundu osoko komunitate palestinarrak, BDS mugimenduak eta izen handiko hainbat artistak aurtengo Eurovision festibalaren edizioari boikot egitera deitu dute. Tel Aviv hiriburuan izango da eta dena prest dago. Finala larunbatean izango da. Ez da saltsarik falta.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude