Amaia Pérez Orozco eta Silvia Piris: "Guretzat galderak aldatzea gakoa da mundu berri bat pentsatzen hasteko"

  • Merkatua edo bizitza? ez da edonolako galdera. Horri bueltaka aritu ziren Amaia Perez de Orozko ekonomilari feminista eta Silvia Piris Lekuona ikertzailea eta feminista Ondarroako Etxelila Emakumeen Topalekuan. Colectiva XXK. Feminismos, pensamiento y acción izeneko taldean dihardute lanean biek.

Malen Aldalur Azpillaga @malenaldalur  |  Klitto! atari digitala @KlittoDigitala
2018ko abenduaren 07a

Colectiva XXK. Feminismos, pensamiento y acción izeneko taldea sortu duzue.

Amaia Perez de Orozco (A.P.): Bai, baina ez gara kolektibo militante bat, ezta organizazio politiko bat ere. Gure abentura moduko bat izan da. Hiru lagunek osatzen dugu, tartean Silvia eta Biok. Nonbaitetik bizitzeko asmoz sortu genuen, hau da, soldataren esklabo izateko, baina ahalik eta modu koherenteenean. Aurretik gutako bakoitzak bere kabuz egiten zuena egiten jarraitu dugu,baina elkarrekin. Sistema honek askotan bakardadean lan egitera behartzen gaitu, eta argi dugu elkarrekin, aukeratu dugun modo honetan, errazagoa eta politagoa izango dela. Dena den, urtebete inguru baino ez da bide hau hasi genuela.

Silvia Piris Lekuona (S.P.): Feminismotik proposamen alternatiboak egiten ditugu, beti ere, hitzaren zentzurik zabalenean. Uste dugu Feminismoak gaur egun ezinbestekoak direla bestelako mundu bat irudikatzeko. Hala ere, feminismoak elkarlanean aritu behar du elikadura burujabetzan edo ekologian diharduten eragileekin, esaterako, hauetaz kutsatu nahi dugu. Bost lan ildo definitu ditugu, horietako batzuk teoriarekin dute harremana eta beste batzuk praktikarekin. Izan ere, eraldaketarako ikertu nahi dugu eta horretarako teoria praktikarekin batera joatea ezinbestekoa da.  Bestalde, formakuntza saioak ere egiten ditugu, baina formazioa ez dugu direkzio bakarrean ulertzen, denon ezagutzetatik ikastea da helburua. Azkenik, kolektiboei laguntza edo aholkularitza moduko bat ere eskaintzen diegu. Uste dugu kolektibo ezkertiar, eraldatzaile eta feministen erronka gaur egun gauzak beste modu batera egitea dela; gure egiteko da produzitzeko dinamiketatik eta dinamika patriarkaletatik irtenda.

Eta nola egin hori egunerokotik?

A.P.: Feminismoak asmatu du bizitza konkretuei zukua ateratzen. Sistemak eraikitzen du binarismoa, emakumea-gizona, lana-zaintza… badaude estruktura batzuk bizitza konkretu hori eraikitzen dutenak. Hala ere, bizitza konkretu horiek badituzte maniobrarako espazio batzuk, aurka egin edo Status Quo-a berregiteko espazioak. Agentzia feminista bat eraikitzen uzten digu, zeinak ez duen esan nahi aske zarenik edozer gauza egiteko. Horregatik, uste dugu feminismoarentzat gakoa dela estruktura handiaren eta eguneroko bizitzaren aldeaz kontzientzia hartzea eta agentzia espazio hori erabiltzea feminismotik, kolektiboki. Hori dela eta, uste dugu gaur egun ez dela baimentzen ongi bizitzea, sistemaren konplizeak garelako. Egi bihurtzea ezinezkoak diren ametsak saltzen dizkigute, eta betetzen badira ere, ondo bizi gabe jarraitzen dugu, amets horiek deseraikitzaileak direlako. Hor kokatzen da kontsumismoari egindako kritika guztia. Emakumeoi, esaterako, ongi bizitzeko kontsumoa, maitasun erromantikoa eta amatasuna moduko gauzen bidez saltzen digute.

S.P.: Continium bat da. Saldu nahi izan diguten tranpa bat. Esan digute makroekonomia zerbait harrapaezina dela eta guk gauza txikien inguruan hitz egin behar genukeela. Horregatik sortu behar ditugu espazioak makroekonomiaren eta gauza txiki horien arteko loturak bilatzeko, eta ez bakarrik inpaktuari dagokionen, hori jakina da, inpaktu horiei aurre egiten ari dien erresistentziei buruz hitz egiten dugunean ere. Lotura horiek aztertu behar ditugu.

A.P: Adibide bat jartzeagatik hor daukagu lan banaketa, hor estruktura bat dago. Hasteko, ordaindutako lana eta ordaindu gabea daude; bati lana deitzen zaio, eta besteari ez. Horregatik, etxeko lanen inguruan ari garenean ere estrukturaz ari gara. Etxeko lanen karga handiena emakumeek hartzen dutenean ez du balio esatea zure kasuan emakumeak egiten duela hala adostu duzuelako, denbora gehiago daukazulako edo beste edozer gauzagatik. Ez da kasualitatea emakumeak egitea, estrukturaren parte da. Horri muzin egitea edo aurre egitea zure agentzia horren parte da. Dena den, ohartuko zara orekarik gabeko lanen banaketa ez dela zure etxean soilik gertatzen, sistema ekonomiko osoan baizik. Izan ere, sistema ekonomiko horrek lan ikusezin mordoa behar ditu sistemak iraun dezan. Inork ez baditu zaintza lanak bere gain hartzen, ezinezkoa da murrizketak egitea zerbitzu publikoetan, bestela, ezingo litzateke makroekonomia hori orekatu.

Zaintza lanen krisia dagoela esaten da. Horren adibide dira azken aldiko hainbat borroka: pentsionistak, martxoaren 8a, erresidentzietako langileak…

S.P.: Krisi hau ez da krisi bat gehiago. Hau krisi sistemiko bat da, bizitzaren erreprodukzioa eta planeta bera ere krisian daude. Fokua non jartzen dugunaren arabera ohartzen gara mundu honetan ez dagoela denontzat lekurik eta gero eta jende gehiago ari dela eredu honetatik kanpoan geratzen. Jende askok esaten du faxismo garaiak iristen ari direla edo iritsi direla. Krisi sistemiko horren ondorioz, gure bizitzak ere ez dira hain bizigarriak. Oso demokrazia maila baxua daukagu, eta demokrazia horrek ezin dio jendearen beharrei erantzun. Uste dugu azken aldiko mobilizazio askok horri erantzuten diotela, martxoaren 8koak adibidez.

A.P.: Borroka garai kritiko baten aurrean gaude. Jendea gaizki bizi da eta horrek ezinegona sortzen du. Orain arte beti saldu izan digute hemen bakoitzak berak nahi duena lortu dezakeela. Sinestarazi digute profesional arrakastatsuak izan gaitezkeela, gure obuluak izoztu ditzakegula eta ibilbide profesional arrakastatsu baten ondoren gure feminitateari eutsi eta ama izan. Hori dela eta, ez da bakarrik ez garela mundu honetan kabitzen, baizik eta ez daukagula mundu honetan kabitzeko denborarik. Jendea hortaz ohartu da eta horrek ezinegona sortu du. Orduan bi aukera ditugu: denok kabitzen ez bagara batzuk kanpoan lagatzen ditugu –hori da, esaterako, Donnald Trump, PP, Bolsonaro edo Salviniren estrategia–, edo denok kabitzeko moduko mundu bat eraikitzen dugu.

Bizitza jasangarriak eraikitzeko unean zein garrantzi dute sindikatuek? 

A.P.: Sindikalismoan ere aldaketak gertatzen ari direla uste dugu. Sindikalismo klasikoena ez da erantzun arrakastatsurik ematen ari; ez gaitu mugitzen feminismoak mugitu gaituen moduan. Izan ere, feminismoa ari da izaten gaur egun jendea erakarri eta zerbait berria proposatzen ari den bakarrenetakoa. Horregatik, uste dut beharrezkoa dela feminismoaren eta sindikalismoaren arteko nahaste hori. Hor daukagu, esaterako, Bizkaiko erresidentzietako langileen borraka, Las Kellys deitutakoena, edo etxeko lanetan aritzen diren emakumeena. Borroka horietan ikusten da soldataren esklabo garela sistema honetan, baina soldata ez dela inporta zaigun bakarra.Bizitza duinen alde borrokatzen dugu, bizitzatik eta bizitzeko. Arlo horretan, sindikalismo munduan ere arrakasta gehien izaten ari direnak diskurtso horrekin asmatzen ari direnak dira.

Soldataren esklabo garela diozue, baina gaur egun lana edukitzeak ez zaitu pobre izatetik ateratzen. 

A.P: Ipar Ameriketako eredua da hau, lehen beti ezberdintzen genituen eredu Amerikarra eta Europarra. Europarrean bazirudien lanak bizitza duin bat eskaintzen zizula, gaur egun guzti hori aldatzen ari da.

Behin baino gehiagotan aipatzen duzue galderak aldatzearen garrantzia. 

S.P.: Nola bizi bizitza bizigarriak? hori da galdera. Ez gara danok herriko plazan eseriko galdera hau erantzutera, hala ere ez litzateke ideia txarra izango, baina bai uste dugu galdera horri erantzun beharko geniokeela, beti ere bizitza konkretuetatik abiatuta. Uste dut egin behar dugun galdera ez dela zer egin behar dugun emakumeok baztertzen gaituen sisteman kabitzeko, izan ere, guk ez dugu pastelaren zati bat bakarrik nahi, guk pastelaren errezeta osoa aldatu nahi dugu.  Galderak aldatu behar ditugu eta ez marko filosofiko batean, bizitzako alor txikienean baizik: nola elikatzen naiz? non kontsumitzen dut? nola kudeatzen ditut zaintza lanak? Eta galdera hauei erantzun berriak ematen saiatzen ari diren guztiak, balioan jarri beharko genituzke eta saretze lanetan jarraitu.

A.P.:  Silviak esaten duenari jarraiki, uste dut orain arte egin diren galderak ez direla neutroak izan. Adibide bat jartzeagatik, zu negoziazio kolektibo batera bazoaz sindikatuen esparruan eta zure nahi bakarra soldataren igoera bada, ez duzu galderarik aldatzen. Honakoa esatea izango litzateke galdera aldatzea: Soldata hutsari begiratzeari utziko eta beste gauza batzuei ere lehentasuna ematea. Horrela, ondo bizitzeko zer gauza gehiago behar ditugun pentsatzen hasiko gara, esaterako, kontziliazioa, jantokiak, haurtzaindegiak, denboren kudeaketa…. Galdera izango litzateke zer egin dezakegu hobeto bizitzeko? Guretzat galderak aldatzea gakoa da mundu berri bat pentsatzen hasteko.

Analisi hau Klitto!-k argitaratu du eta Creative Commons lizentziari esker ekarri dugu.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Ekonomia feminista

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-02-17 | Amaia Lekunberri
Brigitte Vasallo
"Nahikoa da, utzi maitasun erromantikoaren propaganda egiteari"

“Lagunak baino ez gara” esaldiaren gisakoak adibidetzat, monogamia harremanak hierarkizatzen dituen sistema piramidala dela defendatzera dator Brigitte Vasallo (Bartzelona, 1973) bere azken argitalpenarekin. Oveja Roja argitaletxearekin Pensamiento monógamo, terror poliamoroso (Pentsamendu monogamoa, polimaitasun terrorea) saiakera aurkeztu berri du idazle eta ekintzaile feministak. Monogamiaz, polimaitasunaren desbideraketa neoliberalaz eta harremantzeko paradigma berrien... [+]


Bizkaiko egoitzetako greba, 2016-2017
Zergatik izan zen hura borroka feminista

2016ko martxoan hasi zen. Ia bi urtez luzatuko zen borroka, 378 egun greban. Bizkaiko zaharren egoitzetako langileak kokoteraino zeuden. Ia langile guztiak emakumeak ziren, zaintza lanak egiten dituzten gerokultoreak, lan baldintza kaskarretan. Ustekaberik ez, zaintza beti bezala emakumeen ardurapean, ordainik gabe edo gaizki ordainduta. Bosgarren hitzarmena sinatzea garaipena izan zen, baina borroka hark lan baldintzak hobetzea baino dezentez gehiago lortu zuen: emakumeak ahaldundu ziren,... [+]


Minbizia
Zer den heriotza aurrean izatea

Bizitza amaitu egiten da, baina inork ez gaitu pentsamendu horretan hezi. Urruti dagoen zerbait da, besteen kontua... zure azalean bizitzea tokatzen zaizun arte.


Zortzi emakume kementsu ezagutu ditut

ELA sindikatuak Argia komunikazio proiektuari liburua elkarlanean argitaratzea proposatu zion 2017ko hondarrean. Bizkaiko egoitza pribatuetako langileek 378 egun greban egin zituzten. Ia bi urtez luzatu zen borroka luze eta gogorra, eta irabazi egin zuten. Sindikatuak Argiako kazetariren batek idaztea nahi zuen. Erredakzioan niri eskaini zidaten gozokia eta nik oparia gustura asko hartu.


2019-02-14 | ARGIA
'Berdea da more berria' liburua aurkeztuko du ARGIAk otsailaren 20an

"Berdea da more berria. Bizkaiko egoitzetako grebalarien testigantzak” liburua ELA sindikatuaren Manu Robles-Arangiz Institutuak eta ARGIAk elkarlanean egin dugu. Onintza Irureta Azkune da egilea eta hitzaurrea Irantzu Varela Urrestizalak idatzi du. Otsailaren 20an, Bilboko Bira Kultur Gunean aurkeztuko dugu, 19:00etan.


2019-02-14 | Amaia Lekunberri
'Zauria(k)' dokumentalaren aurkezpen birari ekingo diote ostegunean

Ostegunean, Hego Euskal Herrian zehar egingo duten aurkezpen birari hasiera emanez, Iruñeko Katakrak-en jarriko dute dokumentala lehen aldiz ikusgai. Lanak ondoeza psikosozialak eta genero bizipenak uztartzen ditu, buru osasunaren gaia ikuspegi feministatik landuz.


"Irungo emakumeak plazara!" dokumentalaren estreinaldia eta paseo historikoa antolatu dituzte

Garaiko talde onenetan aritutako emakume futbolaria, lan baldintza duinak eskatzeko altxatu ziren poxpolo-egileak, emakumeek ikasi ahal izateko borroka egin zuen irundarra, Irun-Donostiako joan-etorria oinez egiten zuten mandatugileak... lehen planora ekarri ditu Irungo emakumeak plazara! dokumentalak (behean trailerra). Ibilaldi gidatua ere antolatu dute hirian barna.


2019-02-13 | ARGIA
Multinazionalen edertasun-kanona eta eragiten duten prekarietatea salatu ditu Ernaik Bilbon

Ernaiko zenbait kidek arropa erantzita multinazionalen edertasun-kanonaren kontrako ekintza egin dute Bilbon.


Martxoak 8ko greba feministarako dossierra
MULTIMEDIA - erreportajea

Euskal Herrian greba feminista antolatzeko sortutako koordinazio taldeak eta beste hainbat kolektibok Martxoak 8ko grebarako dossierra osatu dute. Greban parte hartzeko moduak, deialdiaren arrazoiak, zein plazaratu nahi dituzten aldarrikapenak puntuz puntu biltzen ditu txostenak. Horrez gain, Euskal Herrian emakumeek bizi duten egoeraren inguruko diagnosi bat ere egin dute. Aurten, zaintzari eman nahi diote zentralitatea, zaintza lanetan zapalkuntza sistema guztiak gurutzatzen direla ikusten... [+]


Josebe Iturrioz
"Ez dakit gizonezkoa ala emakumezkoa naizen eta ez dakit nahi diodan galdera horri erantzun itxia eman"

Plazandreok plataforman hasi zuen ibilbide politikoa eta 2000. urtean Medeak talde transfeminisa sortu zuen, beste kide batzuekin batera.


Azkenak
EGILEAK
Eguneraketa berriak daude