Gipuzkoako Herriartekoa

Gizonen artean

  • Ez dira gutxi izan bertso-eskolatik nahiz parranda edo lagun girotik jauzi egin eta herriartekoan parte hartu dutenak. Ordea, perfil berri horri erantzuten dioten parte-hartzaile guztiak gizonezkoak dira. Emakumezkoa publiko aurrean dagoenean nolabait “ez dagokion” eremuan dago oraindik ere, eta ondorioz, eremu hori okupatzea ondo aritzeak soilik justifika lezakeela dirudi. Honek guztiak zer pentsatua eman beharko liguke: azken herriartekoak kolektiboki nahiz pertsonalki egin beharreko etxeko-lanak utzi dizkigu.

Ane Labaka Mayoz
2017ko uztailaren 09a

Maiatzaren 27an jokatu zen Gipuzkoako Herriarteko finala Azpeitian. Giro beroa sortu zen Izarraitz pilotalekuan eta txapelketaren parte izandako guztiok festa handi baten moduan bizi izan genuen. Bukaeran oholtzara batzuk soilik igo baginen ere, egia da era batera edo bestera asko eta asko izan garela ekimen honen parte, guztira 38 talde izan baitira otsailetik bertsolaritzaren ekosistema osoa elikatzen jardun direnak.

Datuen arabera 280 parte-hartzaile izan dira orotara talde bakoitzeko bertsolari, gai-jartzaile, epaile nahiz ordezkariak zenbatuta eta hauei gehitu behar zaizkie, noski, inguruan saltsan ibili direnak; otorduak prestatu dituzten sukaldariak edo saioak grabatu nahiz kartelak pegatu dituztenak, besteak beste.

Txapelketa honen bidez Gipuzkoako bertso mugimendua bultzatu, indarberritu eta ikusarazi nahi izan da eta behin bukatuta helburu hauek bete direla azpimarratu daiteke, ezbairik gabe. Zorionak, beraz, antolatzaile nahiz parte hartzaile guztiei. Polita izan da beste bertso-eskolekin sarea josiz norberarena indartzea.

Nire ustez, hala ere, Gipuzkoan bertsolaritzak duen osasun ona ez da hilabetetako bide honetatik atera dezakegun ondorio bakarra. Esango nuke txapelketa honek hausnarketarako bide ematen duten zenbait hari mutur ere utzi dituela eta horietako batzuei tiraka jardungo naiz lerrootan.

Gauza jakina da begiratzeko moduaren arabera ikusten dugula aurrean daukaguna eta gero eta emakume bertsolari plazandre gehiago daudela han-hemenka entzuten dugun garaiotan, zilegi deritzot bukatu berri den herriartekoari betaurreko moreak jantzita begiratzea. Genero ikuspegiarekin ari garenean askotan errepikatzen dugu zenbakietan soilik oinarritutako datuak ez direla inoiz nahi genukeen bezain osoak, hau da, kuantitatiboki aritze hutsak askotan ez digula benetako asimetriak adierazten uzten. Alabaina, kasu honetan zenbakiei erreparatu nahi izan diet.

Aipatu bezala, 280 parte-hartzaile izan ditu txapelketak eta hauetatik 68 izan dira emakumezkoak, laurdena baino gutxiago. Talde bakoitzaren barneko funtzioei begiratuz, 12 eta 16 emakumezko jardun dira epaile eta gai-jartzaile lanetan, hurrenez hurren. Proportzioan emakumezkoek gehien bete duten funtzioa taldeko ordezkariarena izan da, 38 taldeetatik 17tan izan baita emakumezkoa beste taldeekiko nahiz Bertsozale Elkartearekiko harremanaz arduratu dena.

Bertsolariak izan dira, hala ere, txapelketako protagonista nagusiak eta talde bakoitza hiruk edo gehienez lauk osatu dute. Hain zuzen ere, emakumezko bertsolarien proportzioa da adierazgarrien suertatu zaidana. Kantatu duten 135 bertsolaritik 23 baino ez dira neskak, zenbaki borobilagoetara joz, 6tik 1 baino gutxiago. Are adierazgarriagoa da kopurua, herriartekoaren hasierako helburuetako bat kontuan hartzen badugu. Izan ere, tokian tokiko bertso-eskolek ahalegin berezia egin dute taldearen babesean bestela plazara animatuko ez liratekeen bertsolariak jendaurrean kantuan jartzeko. Horrela, ez dira gutxi izan bertso-eskolatik nahiz parranda edo lagun girotik jauzi egin eta herriartekoan parte hartu dutenak.

Izen zerrendari begira, ordea, azkar ohartuko gara perfil berri horri erantzuten dioten parte-hartzaile guztien izenak gizonezkoenak direla. Herriarteko honetan parte hartu dugun emakumeen gehiengoak aurreko Gipuzkoako banakako txapelketan ere parte hartu genuen eta gainerakoak lehenago parte-hartzaile izandakoak edo Eskolarteko Txapelketatik datozenak dira. Ez dago, beraz, bertsotan hain ondo egiteko segurtasunik ez duen arren bere buruari jendaurrean hain ondo ez egiteko lizentzia eman dion emakumezkorik. Are gehiago, bertso-udalekuetan edo beste zenbait eremu informalagoetan bertsotan entzun ditudalako ondo egiten dutela dakidan zenbait neska isilik geratu dira eta nabarmentzekoa da horietako askok ordezkari papera hartu dutela taldearen baitan.

Antzera gertatzen da taberna-giroko bertso-txapelketetan ere; Hernaniko tabernetako txapelketa datorkit gogora eta baita Bergarako herriko txapelketa ere. Emakumezkoa publiko aurrean dagoenean nolabait “ez dagokion” eremu batean dago oraindik ere, eta ondorioz, eremu hori okupatzea ondo aritzeak soilik justifika lezakeela dirudi.

Honek guztiak zer pentsatua eman beharko liguke eta azken herriartekoak ere kolektiboki nahiz pertsonalki egin beharreko etxeko-lanak utzi dizkigulakoan nago. Badago zer aldatua eta aldaketaranzko bidean, badago zer hausnartua ere. Adibidez, emakumezkoren bat zegoen taldeetan nola egin da bertso-saioko lanen banaketa? Zenbat emakumezkok kantatu dute umorearekin eta bizitasunarekin lotutako zortziko txikiko nahiz puntuak erantzuteko ariketetan? Zenbatek erabaki dute (edo erabaki gabe zuzenean onartu dute) seriotasunarekin eta sakontasunarekin lotutako hamarreko txikikoak nahiz bakarkakoak beraientzat egokiagoak zirela?

Eta zenbakiek ez dute gezurrik esaten.

Kanal hauetan artxibatua: Bertsolaritza  |  Feminismoa  |  Gipuzkoa

Bertsolaritza kanaletik interesatuko zaizu...
2017-11-20 | Kattalin Miner
Ongi etorri ikus-entzuleok

Azaroaren 19an Amurrion jokatu zen finalaurrekoetako bigarren itzuliko lehen saioa. Hauxe puntuek esan zutena: Sustrai Colina (701 puntu), Beñat Gaztelumendi (694,5), Jon Maia (681,5), Nerea Ibarzabal (675,5), Jon Martin (668,5), Etxahun Lekue (615).


2017-11-19 | Kattalin Miner
Ateak eta sarrailak

Azaroaren 12an Durangon jokatutako finalaurrekoaren kronika. Saioko puntuazioa: Aitor Mendiluze (740,5 puntu), Miren Amuriza (678,5), Jon Maia (675), Oihana Iguaran (671), Iñaki Apalategi (648) eta Miren Artetxe (639).


2017-11-19 | Iņaki Murua
Dena emon ala Doraemon?!

Harritu egin nau Antena 3 telebistara Maddalen Arzallusek Irungo kanporaketan bota zuen bertsoa iristeak, baina badu lekua agurrean, artista senetik, umore jostarian eraikitako aleak telebista horretan, nik etxe horri buruz dudan iritzia izanda behintzat.

Zer pentsatu gehiago eman zidan euskal-erdarazko Telebistako albistegia irekitzeko bertso bera erabiltzeak. Bertsoak eta bertsolaritzak kate horri sortzen dion erakarmenaren berri ematen dit, noski bertsoari berari ezer kendu gabe, baina... [+]


2017-11-16 | ARGIA
Zautela 01: Miren Artetxe
MULTIMEDIA - Zautela

Miren Artetxe bertsolaria bizi-bizi eta sakon elkarrizketatu du Kattalin Minerrek Zautela saioaren lehen alean. Hurrengo astean Sustrai Colinaren txanda izango da.


2017-11-15 | ARGIA
Badator "Zautela": Txapelketako bertsolariak Kattalin Minerren puntuei erantzunez

Azaroaren 16an, osteguna, ikusi ahalko dugu argia.eus-en lehen elkarrizketa: Miren Artetxe mintzo da bertan zorrotz eta sakon, Durangoko saioaren ostean txapelketa agurtu berritan.


2017-11-14 | ARGIA
ZOZKETA | Bertso Txapelketako finalerako bi sarrera bikoitz

Barakaldoko BECerako lau sarrera zozkatuko ditugu ARGIA JENDEAren artean. Bi sarrera bikoitz izango dira.


2017-11-13 | Miren Osa Galdona
Finalaurrekoen lehen itzulia: Iņaki Apalategik jarri du bigarren itzulira pasatzeko muga

Iñaki Apalategik jarri du Bertsolari Txapelketa Nagusiako finalaurreko bigarren itzulira sailkatzeko muga, 648 punturekin. Sailkapenaren lehen postuan Maialen Lujanbio dago, Irunen lortutako 750 puntukin. Gauzak horrela, hemezortzi bertsolaritatik bostek ia bi hankak BECeko finalean dituzte.


2017-11-13 | Kattalin Miner
Ateak eta sarrailak

Azaroaren 12an Durangon jokatutako finalaurrekoaren kronika. Saioko puntuazioa: Aitor Mendiluze (740,5 puntu), Miren Amuriza (678,5), Jon Maia (675), Oihana Iguaran (671), Iñaki Apalategi (648) eta Miren Artetxe (639).


2017-11-13 | Miren Osa Galdona
Mendiluze nagusitu da Durangon, finalaurrekoen lehen itzuliko azken saioan

2.100 lagunek bete dute Landako, bertso saioari giro beroa emanez. Aitor Mendiluze gailendu da 740,5 punturekin, bertsotan eroso eta erritmo bizian jardunda. Sei bertsolarietatik bost sailkatu dira finalerdietako bigarren fasera, Miren Artetxe izan da kanpoan geratu dena.


2017-11-10 | Mikel Asurmendi
"Batzuetan, Txapelketako saioei buruz darabiltzagun hitzak irrealak iruditzen zaizkit"

Uxue Alberdi idazle elgoibartarra elkarrizketatu dugu, Jenisjoplin nobelaren karietara. Horren aitzakian, Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu ez izanaren arrazoiaz galdetu diogu, baita Txapelketa Nagusian egiten ari den telebistarako esatari lanaz galdetu ere.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude