Gipuzkoako Herriartekoa

Gizonen artean

  • Ez dira gutxi izan bertso-eskolatik nahiz parranda edo lagun girotik jauzi egin eta herriartekoan parte hartu dutenak. Ordea, perfil berri horri erantzuten dioten parte-hartzaile guztiak gizonezkoak dira. Emakumezkoa publiko aurrean dagoenean nolabait “ez dagokion” eremuan dago oraindik ere, eta ondorioz, eremu hori okupatzea ondo aritzeak soilik justifika lezakeela dirudi. Honek guztiak zer pentsatua eman beharko liguke: azken herriartekoak kolektiboki nahiz pertsonalki egin beharreko etxeko-lanak utzi dizkigu.

Ane Labaka Mayoz
2017ko uztailaren 09a

Maiatzaren 27an jokatu zen Gipuzkoako Herriarteko finala Azpeitian. Giro beroa sortu zen Izarraitz pilotalekuan eta txapelketaren parte izandako guztiok festa handi baten moduan bizi izan genuen. Bukaeran oholtzara batzuk soilik igo baginen ere, egia da era batera edo bestera asko eta asko izan garela ekimen honen parte, guztira 38 talde izan baitira otsailetik bertsolaritzaren ekosistema osoa elikatzen jardun direnak.

Datuen arabera 280 parte-hartzaile izan dira orotara talde bakoitzeko bertsolari, gai-jartzaile, epaile nahiz ordezkariak zenbatuta eta hauei gehitu behar zaizkie, noski, inguruan saltsan ibili direnak; otorduak prestatu dituzten sukaldariak edo saioak grabatu nahiz kartelak pegatu dituztenak, besteak beste.

Txapelketa honen bidez Gipuzkoako bertso mugimendua bultzatu, indarberritu eta ikusarazi nahi izan da eta behin bukatuta helburu hauek bete direla azpimarratu daiteke, ezbairik gabe. Zorionak, beraz, antolatzaile nahiz parte hartzaile guztiei. Polita izan da beste bertso-eskolekin sarea josiz norberarena indartzea.

Nire ustez, hala ere, Gipuzkoan bertsolaritzak duen osasun ona ez da hilabetetako bide honetatik atera dezakegun ondorio bakarra. Esango nuke txapelketa honek hausnarketarako bide ematen duten zenbait hari mutur ere utzi dituela eta horietako batzuei tiraka jardungo naiz lerrootan.

Gauza jakina da begiratzeko moduaren arabera ikusten dugula aurrean daukaguna eta gero eta emakume bertsolari plazandre gehiago daudela han-hemenka entzuten dugun garaiotan, zilegi deritzot bukatu berri den herriartekoari betaurreko moreak jantzita begiratzea. Genero ikuspegiarekin ari garenean askotan errepikatzen dugu zenbakietan soilik oinarritutako datuak ez direla inoiz nahi genukeen bezain osoak, hau da, kuantitatiboki aritze hutsak askotan ez digula benetako asimetriak adierazten uzten. Alabaina, kasu honetan zenbakiei erreparatu nahi izan diet.

Aipatu bezala, 280 parte-hartzaile izan ditu txapelketak eta hauetatik 68 izan dira emakumezkoak, laurdena baino gutxiago. Talde bakoitzaren barneko funtzioei begiratuz, 12 eta 16 emakumezko jardun dira epaile eta gai-jartzaile lanetan, hurrenez hurren. Proportzioan emakumezkoek gehien bete duten funtzioa taldeko ordezkariarena izan da, 38 taldeetatik 17tan izan baita emakumezkoa beste taldeekiko nahiz Bertsozale Elkartearekiko harremanaz arduratu dena.

Bertsolariak izan dira, hala ere, txapelketako protagonista nagusiak eta talde bakoitza hiruk edo gehienez lauk osatu dute. Hain zuzen ere, emakumezko bertsolarien proportzioa da adierazgarrien suertatu zaidana. Kantatu duten 135 bertsolaritik 23 baino ez dira neskak, zenbaki borobilagoetara joz, 6tik 1 baino gutxiago. Are adierazgarriagoa da kopurua, herriartekoaren hasierako helburuetako bat kontuan hartzen badugu. Izan ere, tokian tokiko bertso-eskolek ahalegin berezia egin dute taldearen babesean bestela plazara animatuko ez liratekeen bertsolariak jendaurrean kantuan jartzeko. Horrela, ez dira gutxi izan bertso-eskolatik nahiz parranda edo lagun girotik jauzi egin eta herriartekoan parte hartu dutenak.

Izen zerrendari begira, ordea, azkar ohartuko gara perfil berri horri erantzuten dioten parte-hartzaile guztien izenak gizonezkoenak direla. Herriarteko honetan parte hartu dugun emakumeen gehiengoak aurreko Gipuzkoako banakako txapelketan ere parte hartu genuen eta gainerakoak lehenago parte-hartzaile izandakoak edo Eskolarteko Txapelketatik datozenak dira. Ez dago, beraz, bertsotan hain ondo egiteko segurtasunik ez duen arren bere buruari jendaurrean hain ondo ez egiteko lizentzia eman dion emakumezkorik. Are gehiago, bertso-udalekuetan edo beste zenbait eremu informalagoetan bertsotan entzun ditudalako ondo egiten dutela dakidan zenbait neska isilik geratu dira eta nabarmentzekoa da horietako askok ordezkari papera hartu dutela taldearen baitan.

Antzera gertatzen da taberna-giroko bertso-txapelketetan ere; Hernaniko tabernetako txapelketa datorkit gogora eta baita Bergarako herriko txapelketa ere. Emakumezkoa publiko aurrean dagoenean nolabait “ez dagokion” eremu batean dago oraindik ere, eta ondorioz, eremu hori okupatzea ondo aritzeak soilik justifika lezakeela dirudi.

Honek guztiak zer pentsatua eman beharko liguke eta azken herriartekoak ere kolektiboki nahiz pertsonalki egin beharreko etxeko-lanak utzi dizkigulakoan nago. Badago zer aldatua eta aldaketaranzko bidean, badago zer hausnartua ere. Adibidez, emakumezkoren bat zegoen taldeetan nola egin da bertso-saioko lanen banaketa? Zenbat emakumezkok kantatu dute umorearekin eta bizitasunarekin lotutako zortziko txikiko nahiz puntuak erantzuteko ariketetan? Zenbatek erabaki dute (edo erabaki gabe zuzenean onartu dute) seriotasunarekin eta sakontasunarekin lotutako hamarreko txikikoak nahiz bakarkakoak beraientzat egokiagoak zirela?

Eta zenbakiek ez dute gezurrik esaten.

Kanal hauetan artxibatua: Bertsolaritza  |  Feminismoa  |  Gipuzkoa

Bertsolaritza kanaletik interesatuko zaizu...
2018-01-21 | Agin Rezola
"Bertsolaritza lotzea sagardotegi edo taberna munduarekin, ez da txarra"

Apaizak ardoarekin lotzen diren bezalaxe lotzen dira bertsoa eta sagardoa. Bi mundu ezberdin, baina elkarri oso lotuta daudenak. Hanka bat mundu banatan du Unai Agirrek. Batetik, Euskal Sagardoa jatorri deiturako koordinatzaile gerentea da eta bestetik, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalean aritu da. Orbita horretatik irten gabe bildu gara hernaniarrarekin.


2018-01-21 | Dabi Piedra
"Hemendik 20 urtera repentismoak izugarrizko loraldia izango du, hasi gara zantzuak igartzen"

Kubako inprobisazioaren, repentismoaren, bultzatzaile handienetako bat da Alexis Díaz Pimienta (Habana, 1966). Inprobisatzaile ez ezik, eragile ere bada, neska-mutilentzako repentismo eskolak sortu baititu uharte guztian. Kuba eta Espainia artean bizi denez, Andaluzian eta Murtzian ere ibilia da hango tradizioak sustatzen. Gainera, unibertsitatera eraman du repentismoa: Poesia Inprobisatuaren Katedra Esperimentalaren zuzendaria eta Dezimaren eta Bertso Inprobisatuaren Zentro... [+]


2018-01-15 | Arabako Alea
Arabako Bertso Kuadrilla txapelketa martxan dago

2018ko edizioak txapelketa formatua edukiko du, eta guztira, 320 parte hartzaile.


2018-01-11 | ARGIA
BIDEOA: Aitor Mendiluzeri ikasleek egindako omenaldi beroa

Aitor Mendiluze bertsolaria Donostiako Axular Lizeora lanera bueltatu denean, bere ikasleen omenaldia jaso du Euskal Herriko Bertsolarien txapelketan bigarren izan eta gero.


Beltza nagusi

Begirazun zorrotzez ebaki zuen hitz bakoitza Maialen Lujanbiok, eta larrurik beltzenei jarri zien ahotsa euskal plaza entzutetsuenean: amabakarra, prostituta, yonkia izatea hautatu zuen eta subjektu hauen bizitzetara eraman gintuen, erru, erruki zein epai moraletatik urrun. Autoritate nagusia irabazi zuen argudioekin sega pasatuta, hitzekin txiribuelta bikoitzak eginda eta modurik adierazkorrenean kantatuta.


2017-12-24 | Kattalin Miner
Bazterren aroa, behingoz

Oraindik BECekoa liseritu baino, irentsi beharrean nago. Zer nolako finala eman digun zortzikoteak! Hasi eta buka. Bejondeizuela eta eskerrik asko, egun paregabea biziarazi diguzue!

Beraz bai, pozik nago, oso pozik txapelketak utzitako gazi-gozoak kendu ditudalako igandearekin; Maialen Lujanbiorenarekin. Zeren, lagunok, bidea ederra izan da, baina urdaila ere uzkurtu izan zaigu batzuoi sarri. Izan ere, ez dakit badakizuen, baina Bertsolari Txapelketa Nagusian, apenas neurtzen ari garen nork... [+]


2017-12-18 | Dani Blanco
Finaleko argazki galeria

Abenduaren 17an Barakaldoko BECen jokatu zen finala, Dani Blancoren iruditan.


2017-12-18 | Kattalin Miner
Bazterren aroa, behingoz

Abenduaren 17an BECen jokatu zen Txapelketa Nagusiko finalaren kronika. Sailkapen taulak hau esan zuen: Maialen Lujanbio txapeldun 1.756 punturekin. Aitor Mendiluze bigarren, buruz burukoa Lujanbiorekin eginda, 1.680,5 punturekin. Hirugarren Sustrai Colina 1.137,5 punturekin (buruz burukoa jokatzetik puntu erdira geratu zen). Amets Arzallus (1.136), Igor Elortza (1.124), Aitor Sarriegi (1.107,5), Beñat Gaztelumendi (1.076,5) eta Unai Agirre (1.072,5).


2017-12-18 | Kepa Matxain
Azken erromesaldia

Abenduaren 17an BECen jokatu zen Txapelketa Nagusiko finalaren kronika. Sailkapen taulak hau esan zuen: Maialen Lujanbio txapeldun 1.756 punturekin. Aitor Mendiluze bigarren, buruz burukoa Lujanbiorekin eginda, 1.680,5 punturekin. Hirugarren Sustrai Colina 1.137,5 punturekin (buruz burukoa jokatzetik puntu erdira geratu zen). Amets Arzallus (1.136), Igor Elortza (1.124), Aitor Sarriegi (1.107,5), Beñat Gaztelumendi (1.076,5) eta Unai Agirre (1.072,5).


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude