Ai ama! Legea

Ez dut esango legearen eta legitimitatearen arteko harremana gure egunerokotasunean kezka berezia denik, ezta zuzenbidearen eta eskubideen arteko lotura ere. Baina, errealitatea ikusita, argi dago gai honek uste baino eragin handiagoa duela. Beraz, oihartzun handiagoa eman beharko litzaioke.

Ez da, inolaz ere, gai berria. Aspalditik kezkatu ditu filosofoak, legelariak eta politikariak. Eta, askotan beharbada ohartu gabe, herritarrok ere. Zeren eta, nork ez du noizbait hausnartu horri buruz? Nork ez du erabaki behar izan legeak zioenaren eta bere kontzientziaren artean? Nork ez ditu arau-hauste batzuk ulertu eta onartu eta biziki errefusatu beste batzuk. Galdera-adibide gehiago bota nitzake, baina nahiko adierazgarriak iruditzen zaizkit horiek.

Zergatik aipatzen dut gai hori? Azken egunotan hainbat gertaera azpimarragarri –politikoki eta sozialki oihartzun handia izan dutenak– pasatu direlako. Beharbada gaiari lotutako gertaera gehiago egongo ziren, baina nik hiru hauek ekarriko ditut orrialde honetara, kronologiaren arabera ekarri ere.

Lehenik, Euskadiko Auzitegi Nagusiko Lan Arloko Sailak eman duen autoa, konstituzio kontrakotasun arazoa planteatuz, Espainiako Konstituzio Auzitegiari terrorismo delituengatik preso egondako pertsonak askatzerakoan langabezia subsidioa jasotzeko betekizunak gogortu dituen legearen aurka. Kasu horretan, legea onartu da, baina zer-nolakoa: Auzitegiaren arabera, oinarrizko eskubide batzuk urratzen dituena, hala nola: babes judizial eraginkorra, segurtasun juridikoa, birgizarteratze helburua eta berdintasuna. Halere, Konstituzio Auzitegiak gaia ebazten ez duen arte, indarrean egongo da eta aplikagarria izango da. Justua izan ala ez?

Bigarrenik, oso esparru interesgarria ere: idatzi gabeko legeak. Denok ezagutzen ditugu horrelakoak: ohiturak. Ohiturak dira gure zuzenbideak onartzen dituen ez idatzitako arauak; gizarteak sortzen ditu eta kasu askotan indar juridiko handia dute. Baina, noski, Mario Fernandez jauna ez zen ohituraz ari; ez zait horrela iruditu niri. Beste lege batez ari zen: batzuek –auskalo nortzuek– onartutako legea. Hori bai segurtasunik eza! Nork daki nork daukan ez idatzitako lege horretan aitortzen diren abantailak eskuratzeko eskubidea; nork daki nolako baldintzak bete behar diren horrelako abantailak jaso ahal izateko; nork daki non, zer leihatilatan eskatu behar diren eskubide horiek... Eta, horren justua baldin bazen Mikel Cabiecesi emandakoa, zergatik ez zen erabaki eta idatzi beste arauak erabakitzen eta onartzen diren prozeduraz? Eta zergatik ez zioten erakunde publikoek eman? Eta beste herritar batzuek horrelako abantailarik jasotzeko eskubidea dutela uste badute, norengana zuzendu behar dute hori eskatzeko?

Azken gertaera, Angel Toña Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburuari lotuta dator. Bizkaiko Lurralde Auzitegiak 18 hilabeteko gaitasun-gabetzea ezarri dio enpresa baten hartzekodunen konkurtso batean ordainketak egiterakoan lehentasuna eman zielako langileen kredituei Gizarte Segurantzarenen aurretik, enpresa salbatu nahian, nahiz eta epaitegiek behin baino gehiagotan erabaki zuten konkurtso-administrazioa gaizki ari zela. Hori ere kasu berezia, legea urratu baita, bere hitzetan behintzat, baina nolabaiteko justizia egin ere bai. Bestela, entzun ezazue sindikatuek zer dioten. Eta, legea urratzea, oso justua iruditzen bazaigu ere, onargarria al da? Edo legea derrigorrez bete behar da, injustutzat jotzen badugu ere?

Nola uztartu araua eta justizia? Zer egin zuzenbide injustuaren aurrean? Batzuetan, galderak besterik ez dauzkat.

Bidali zure iritzi artikuluak iritzia@argia.eus helbide elektronikora

ARGIAk ez du zertan bat etorri artikuluen edukiarekin. Idatzien gehienezko luzera 4.500 karakterekoa da (espazioak barne). Idazkera aldetik gutxieneko zuzentasun bat beharrezkoa da: batetik, ARGIAk ezin du hartu zuzenketa sakona egiteko lanik; bestetik, egitekotan edukia nahi gabe aldatzeko arriskua dago. ARGIAk azaleko zuzenketak edo moldaketak egingo dizkie artikuluei, behar izanez gero.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Iritzia
2024-04-28 | Karmelo Landa
Gernikaren berpiztea

Urte bat bestearen ondotik, 87 urte joan dira astelehen lazgarri hartatik, apirilaren 26 hartatik; azoka eguna Gernikan, heriotza eguna. Suzko eta berunezko egunak eta urteak ondoren. Hildako ugariren gainean porlana eta isiltasuna. Porrota eta sufrikarioa. Nortasun debekatua,... [+]


Hitzen piroteknia

Garai batean nire ustez naftalinaz gainezka zeuden esaldiak erabiltzen hasia naizela antzeman dut. Zahartzen ari naizen seinale ote? “Osasuna badugu behintzat-eta, gustura egoteko moduan gaude!” edo “gure garaian jan ez, baina barre...”. Eta tristuraz... [+]


2024-04-28 | Ahoztar Zelaieta
EAJko karguen senide harrobia

Azken hamarkadan, EAJk hiru harrobitatik datozen kargu publikoen esku utzi du Eusko Jaurlaritzako sailen kudeaketa. PwC eta Andersen bezalako aholkularitza-enpresetan aritu zen talde bat nabarmentzen da. Beste talde garrantzitsu bat karrerako funtzionarioek osatzen dute... [+]


2024-04-28 | Edu Zelaieta Anta
Duda-muda

Ramadana bukatzear zela sortu zen zalantza irakasleen artean: familia musulmana duten ikasle batzuek adierazia zuten, ramadanaren amaieraren ospakizuna zela eta, ez zirela egun horretan joanen gelara. Ekintza horren bidez –aipatu zuen irakasle batek– argi gelditzen... [+]


Eguneraketa berriak daude