Gonzalo Etxebarria

"Ez konprenitzea ere ene proposamenaren aitzinean erreakzio bat izatea da"

  • Erakusketa ezarria du Donostiako Arteko galerian agorril eta irailean. Barkoxen bizi den artista bilbotarrak hogeita bost margolan erakutsi ditu, tamaina handikoak batzuk, txikiak bestetzuk. Ohi duenez, ez du muga iragan –Mendikotako atelierrean hartu gaitu–, baina baditu enbaxadoreak: Jose Julian Bakedano, erakusketaren aurkezpen testua egin baitio, eta Joseba Sarrionandia, Ez gara geure baitakoak liburuan behinola egin zion pieza ederrean.

Miel Anjel Elustondo
2012ko irailaren 16a
(Zaldi Ero)
(Zaldi Ero)

Horra zure margolanak Donostian ikusgai, Barbalotak –intsektuak–, izenpean.

Bai, hor dira. Ilusio handia dut erakusketa honetan. Fedea badut Arteko galeriako arduradun honetan, Kristina. Erlea aldizkarian duela bi urte egindako ilustrazioak ikusi zituelarik, maite ukan zituen, eta iaz harremanetan jarri ginen. Honat jin zen Virginiarekin, Vicente Ameztoiren alargunarekin, eta erakusketaz mintzo ari ginen laster. Horrela.

Obra berria dakarkiguzu. Lan berriak, ezinbestean?

Erakusketa den aldiro artistak ez du obra berria erakutsi behar. Ez bortxaz. Baina erakusketa beti da motibazioa, obraren lantzeko. Erakusketa honetan badira zenbait gauza duela urte bat eginik nituenak. Gehienak, hala ere, urtean zehar egin ditut. Dena den, ene kasuan jarraikitze bat ikusten dut obra hauetan. Ber egurra, ber enborra da beti, baina bertze adar bat. Horretarako da interesgarria erakusketa, ene ustez. Helburuak ukaitea zinez gauza inportantea da, erakusketa halako lekuan izanen dela jakitea, halako egunean. Horrek obra prestatu behar dela erran nahi du. Hori gabe, bada flotatzen ibiltzeko arriskua, galtzeko perila. Bertzenaz, behar duzu ukan diziplina bat alimalekoa, eta nik ez dut! Lanerako bai, badut, baina erakusketa baten egiteko, behar dut ukan obrak galeriari emateko muga-eguna.

Ez duzu zure margoen gaineko sobera esplikaziorik eman nahi izaten…

Ez dut maite.

“Erran ahal bada, zertako margotu?” Baconen aipua egin zenidan behin.

Eta horretan naiz oraino. Gauza eta elementu errekurrenteak erabiltzen ditut ene lanean: espazioa, paisaia –Zuberoako paisaia, beti– eta espazio horretan gertatzen diren gauzak. Horrela da beti ene lana. Bestalde, paketa maite baitut aleman bat Thomas Helbig, bat egin dut harekin, maite baitu arrazionalismoa, eta horrekin batera, kaosa. Biak ageri dira haren obran, eta hori nahi dut ene margoetan ere. Maite dut alemanen metafisika hori, arrazionalismoa batetik, eta kaosa bertzetik, biak batean. Ez dut pitokeriarik erran nahi, baina, enetako, euskaldunok badugu harremana, lotura azkarra, Alemaniako espresionismoarekin.

Arrazionalismoa, eta kaosa.

Horren egiten saiatzen naiz ni. Ene lanetan beti da zerua eta lurra, Zuberoa, eta kaosa. Eta azarea, eta borroka, gestazioa, apokalipsia… Hori da ene intentzioa. Ene margoetan gero eta haboro hori gertatzen dela konturatzen naiz. Hori da ene margoetan ikusten dudan mundua.

Sasoi batean, enteak ere ageri ziren zure margoetan.

Pertsonak dira, edo gauzak, eta espazio horretan ageri dira, bai. Enteok badute ikustekorik ene ibilbidearekin, bai eta bizitza politikoarekin ere. Deus ez da halabeharrez gertatzen, beti bada arrazoirik, gordea bada ere. Ez dut introspekzioa maite, ez zait interesatzen batere, baina konturatzen naiz Zuberoan bizitzeak, Hegoaldetik ihesi jinak, baduela ikustekorik ene lanean, eta, segur aski, kontatzen saiatzen naizela.

“Zuberoan bizitzeak, Hegoaldetik ihesi jinak.” Zango bat hemen, zango bat han bizi zara?

Gero eta gehiago ari naiz zuberotartzen.

Aitzinako errana duzu hori…

Bai, horretan naiz oraino! Gogo izugarria dut Hegoaldera joateko, eta badut, halaber, beldur alimalekoa, hara joan eta zer ikusiko ote dudan. Estresaturik ikusten ditut artista anitz. Erakusketa ezarri beharra, Alemaniara joan beharra honetako edo hartako… Hori da nik kanpotik ikusten dudana, ez diot ene buruari permititzen inor juzkatzea, inork zer egin behar duen inori erratea. Nik badut ene bidea, espresionismoa, baina behar dut ikusi bertze artisten proposamenak zein diren. Belaunaldi zaharrak eta berriak, denak ikusten ditut, proposamen interesgarriak eta ez hain interesgarriak. Eta Venezian, Berlinen egiten dena ikustera joaten naiz, ahal delarik. Eta beti badira han eta hemen proposamen batzuk zinez hurbil sentitzen ditudanak. Horietarik batzuek ene ideiak sendotzen dituzte, bertze batzuek, aldiz, desorekatzen naute. Beharrezkoa da. Margolari batek behar du lan egin, eta so egin, anitz behar du bietarik.

Oteizak ere erran zuen hori.

Bai. Ez da posible atelierrean sarturik bizitzea, munduan zer ari diren batere jakin gabe. Behin erran zidan artista batek ez zuela horren beharrik, baina ez nion sinetsi. Ezin zara itsu izan, itsu bizi. So egin beharra duzu, ikusi. Europako iparraldeko joera, haien metafisika, espresionismo basa hori, gogoko dut. Bada korronte bat, ez dakit sistematizatzen ahal den ere, baina denok ere badugu familia bat Pinturaren historian. Ni, hasteko, erromantikoa naiz. Hor da Goya ere! Behin honat jin zen Jose Julian Bakedano, eta horixe erran zuen: “Margolari erromantikoa zara”, Baietz erran nion.

Formatu handiko lanak, ertainak eta ttipiak baliatu dituzu erakusketan.

Lan egiteko manera ezberdinak dituzu. Ttipian, lan xeheak egiten ahal ditut, anekdota, detailea, xehetasuna da nagusi haietan. Handian, gestuala da margoa, espazioa okupatzeko gogoa sentitzen dut horietan, ene gorputzaren jarraikimena da ageri han. Zenbait aldiz formatu handian egiten dut lan, eta ttipian bertzeetan. Batzuetan, handian ari eta konturatzen naiz ez dela obra nik nahi bezala heltzen, eta aldiz ttipian bai. Edo alderantziz. Bada bide bat batetik bertzera.

Kolorea deigarri da zure margoan.

Zenbait urtez zuri-beltzez egin nuen lan, baina orain kolorez jiten zait margoa, behar dut. Beltzetik, guti.

Eleak ere sobera. Titulurik ere ez zure lanek, erakusketari izena ematen diona ezik.

Barbalotak. Ene pinturari izen bat emateko modua… Baina titulurik ez dute ene lanek, ezta Joseba Sarrionandiaren olerkiek ere, edo Georges Batailleren harako Histoire de l’Oeil [Begiaren historia] lanak, adibidez. Ez dut batere maite tituluak ezartzen. Nekezia badut tituluak ezartzeko. Zenbait aldiz, ez du zentzurik. Oro har, ene margoak egiteko guti erabili ditut testuak. Aldiz, noiztenka, atmosfera baten atzemateko bada, hartzen dut liburu bat edo bertze. Ez naiz, hala ere, sobera liburuzalea, baina Borges maite dut paketa. Zenbait aldiz, hartu haren ipuinak eta maite dut han ageri den anbiguotasuna, errealitatearen eta fantasiaren artean dagoen zera hori. Maite dut ene margoetan ere aztarnak ematea, errealitatea erakustea, baina giltza osoki eman gabe. Adibidez, zinez sinesten dut polisemian. Hori da, azkenean, ene lana, polisemia baliatzea. Ikusleari irakurketa anitz eskaintzea da ene gogoa, ber irudiari zentzu eta interpretazio ezberdinak eman ahal izateko berak.

Polisemia duzularik lehen asmoetarik bat, eta interpretazio ezberdinak hor direlarik ere, ez ote da ikusleak zure margoan deus ez ikusteko arriskua, deus ez konprenitzeko?

Bai, baina hori bera ere bada erreakzio bat. Txarrena ez ikustea da: galeriara joan, margoen aitzinetik turrustan iragan eta deus ez ikusirik irtetea. Ez konprenitzea ere ene proposamenaren aitzinean erreakzio bat izatea da. Ez konprenitu arren, badira bertze konduktu batzuk, emozioak, adibidez, eta horiek ere balio dute. Margolanean xuxen zer gertatzen ari den konprenitu gabe sortzen ahal da emozioa.Margolanak emozioa sortu behar du nahitaez, ene ustez. Badira margolana intelektualki konprenitu nahi dutenak. Ez naiz horien mundukoa. Lan egiteko garaian badut ene metodoa, baina anitz gauza intuitiboak dira, gauzek nihaur harritu nazaten nahi dut. Maite dut hori… Minimalistak, adibidez, interesgarri dira, konbentzioak hautsi baitituzte. Ez da ene mundua. Oteizak erran zuen: “Cezanne edo Duchamp!”. Nik uste bien artean badela bidea. Ni ez naiz Cezanne-ago Duchamp-ago baino… Horiek pitokeriak dira! Gero eta gutiago maite ditut sailkapenak: “Hauek, espresionista dira; horiek inpresionista; haiek…”. Eta joan eta espresionisten artean ere bada orotarik. Baina historialariek behar dituzte egin beren sailkapenak. Eta gero eta gutiago eramaten ditut horrelako gauzak. “Hau kontzeptuala da!”. Menturaz bai, menturaz ez. Menturaz, badu kontzeptualetik, baina emozioa ere ageri da haren margoetan. Historialariak, finean, artxiborako ari dira lanean.

Ortiz de Elgeak erran zidan, han ari omen zitzaion kritikaria eta: “Ez dakit non sailkatu zure obra!” erran omen zion…

Hori da, bai. Obra egitea, eta sekulan ez kontent izatea.

Hori bai nekezia!

Baina horrek balio du, zuhaurren lanarekin konforme ez izatea. Interesgarria da kritika, nork bere burua kritikatzea, eta jendearen kritika ere. “Zure lanak hunkitzen nau” da enetako kritikarik ederrena. Edo “ez nuen lan hau ezagutzen. Ber gauza da, baina bertze manera bat!”. Jendea datorrela, berehala konturatzen zara jende interesgarria den edo nolakoa den. Nik zerbait sentitzen duen jendea maite dut, margoak hunkitzen duelarik, ez dakit buruan edo bihotzean, baina hunkitzen! “Honek halako pentsarazten dit!”. Maite dut hori, edo ikuslearen ametsen eta margoen arteko erlazioa. Batek dio: “Zaldia ikusten dut hor” eta baliteke ezinago urrun izatea zure asmoa, baina ikusleak egiten duen proiekzioak ere hainbat balio du. Ene ustez. Bertzenaz, hemen gaindi badugu kolekzionista bat, Jauregiberri, eta ari da zenbait gauza egiten, erakusketak. Ene lanak maite ditu, eta beti erraten dit zerbait, ene margoen gainean, bistan da. Problema, sobera positiboak dira haren kritikak... Kritika negatiboa ere behar dut, motibatzen nau. Behar dut, bortxaz. Ene burua zafratzeko balio du, eta ez da gaizki egina.

Pitorea (Gonzalo Etxeberriari)

Pintorea bere gela hertsitik larrera irten zen hegaztien kolorea ezagutzera.
Hegazti bat ikusi zuen laster, kolore zurikoa.
Geroxeago, kolore beltzeko beste hegazti bat ikusi zuen.
Bere gelara itzuli eta, koadroan, hegazti gorria pintatu zuen.

                                                Ez gara geure baitakoak. Joseba Sarrionandia
 

Estiloa

“Zenbait artista plastikok estilorik gabe nahi dute beren lana egin. Errespetatzen dut joera hori. ‘Ez dut estilorik. Hori da ene estiloa!’. Egiten delarik serio, lan gaitza da. Errespetagarri zait, zinez, baina nik ezin dut horrelakorik egin. Enetako, arteak badu hizkuntza, egitura bat, eta behar dut gramatika hori, bertzenaz galdua naiz. Egia da ere behar dudala, ondoan, gramatika hori baztertu, hautsi… Zenbait aldiz, margolana egin eta konturatzen naiz duela lau urte ere egina dudala ber gauza! Eta horren kontra ez da deus egiten ahal! Hormaren kontra jotzea bezala da! Edo jenioa izan behar da, ordu arte eginikoarekin hautsi eta berriz hasteko! Momentu honetan ez naiz hor, hori segur!”.


Azkenak
'Debagoienako itunak' eskatu du gaikako bilketa Euskal Herri osora zabaltzea

Debagoiena Eredu, Zabortegirik ez! plataformak deituta, mugimendu, alderdi eta sindikatuen ordezkaritza zabal batek ekitaldi publikoan sinatu dute Debagoieneko Ituna Arrasate.


2016-05-26 | Iņaki Idigoras
Demonocracy

Hiri adimendunen gaineko jardunaldi batean, Gipuzkoako Aldundiko Partaidetza saileko buruak haserretu eta beldurtu nau. Eta nire haserrean, delirioan sartu naiz. 300 pelikularen irudiak agertzen hasi zaizkit.


"Mercadona sekta bat bezalakoa da"

"Abusuzko tratua", "presio psikologiko jasangaitza" eta hautaketa eta formazio prozesuetan "doktrinamendua" leporatzen diote Mercadonako langileek supermerkatu kateari, "sekta bat bezalakoa" delako. Oso denbora gutxian 45 saltoki aurreikusi dituzte Hego Euskal Herrian.


2016-05-26 | ARGIA
Banc Expropiaten aldeko protestan gero eta jende gehiago

Bartzelonako beste auzoetatik Gràciara joandako zutabeek ehundaka lagun bildu dituzte hirugarren gauean. Liskarretan hainbat kazetari ere zauritu ditu poliziak.


Sexu indarkeriagatik jarritako salaketak bikoiztu dira Nafarroan 2016ko lehen hiruhilekoan

Urteko lehen hiru hilabeteetan genero indarkeriagatik zabaldutako auziak 265 dira, iazko urte osoko kopuru bera.


2016-05-25 | Arabako Alea
Gasteizko nekazaritza ekologikoari bultzada emango dio Aldundiak

Basaldea proiektuan parte hartzeko hitzarmena onartu du gaur foru erakundeak.


2016-05-25 | Etxalde
Ossau Irati, Idiazabal edo Erronkari gasnak Kanadan ekoiztuak CETAren gatik?

Europa eta Kanadaren artean negoziatzen den libre merkatuko akordioak hainbat sor marka ez ditu babesten. Ossau Irati ardi gasna sor marka horietarik da eta ELB sindikatak salatu du joan den astean CETA izeneko akordioa onartua balitz, Ossau Irati eta beste hainbat izen libreki erabiltzen ahalko dituztela Kanadako laborari eta enpresek.


2016-05-25 | Mikel Asurmendi
Jean-René Etchegaray, Baionako auzapeza
"Tribunalek ezin dute erabaki herri demokratikoaren ordez"

Astelehenean (maiatzaren 23an), hirurogei hautetsi inguruk Herri Elkargoaren aurkako helegite hierarkikoa aurkeztu dute. Egun berean, berria ezagutu aurretik, Baionako auzapez eta Hautetsien Kontseiluko presidente Jean-René Etchegaray elkarrizketatu dugu.


2016-05-25 | Ahotsa.info
Ostegunetik aurrera, Iruñea Nola? jaialdiaren bigarren edizioa ospatuko dute Arrosadian

Iazko Iruñea After Barcinaren ostean (Katrina haizerauntsiarekin analogian) aurten Nola Arga ibaitik Sadar ibaira mugituko da. Aurtengo jaialdia Arrosadia Bizirik-eko kideekin batera eraiki dute.


2016-05-25 | ARGIA
Erraustegia sistemaren sinbolo bihurtuta plaza hartzeko deialdia iganderako

"Ustelak lurpera, bizitza da handiena" lelopean, iganderako deialdia egin dute Donostian, Gipuzkoa Zutik izenpean. Egoera politikoaren kritika egiten duen irakurketa batekin zabaldu dute deia. Lotarako zakuak eramateko dei egin dute.


Berriatuako Udala “harrituta”, Atxurra kobako aurkikuntzaren berri prentsaren bidez izan duelako

Asteartean aurkeztu zuen Bizkaiko Aldundiak paleolitiko 70 pintura eta grabaturen aurkikuntza. Berriatuako Udalak ez du inolako informazio edo berririk izan orain arte.


Ertzaintzako 157 bururi justifikaziorik gabeko gastuak ordaindu dizkiete

Ertzaintzako 157 bururi onartu egin dizkiete urte luzez otorduetako menuen eta justifikaziorik gabeko bidaien ticketak gastu modura. Hori jaso du Eusko Jaurlaritzaren txosten batek, eta Interviú aldizkariak argitaratu du.


Hemeretzi zauritu Banc Expropiaten hutsaraztea salatzeko bigarren protesta egunean

Bigarren protesta eguna egin dute asteartean Bartzelonan, Banc Expropiat gune autogestionatuaren hutsaraztea salatzeko. Hainbat auzotan egin dituzte manifestazioak eta Grácia auzoan elkartu dira, egoitzan sartzen saiatzeko. Zigilaturiko atea irekitzen hasi direnean oldartu zaizkie mossoak.   


Zarauzko Azken Portuko jai batzordeak salatu du Udalak ez duela txosnen kokalekuaz hitz egin nahi

“Nik ere buelta” kanpaina abiatu du Zarauzko Azken Portuko jai batzordeak, Udalak jai gunea Astazubi Plazara lekualdatzeko aukera azter dezan. Aurreko urtean Salberdingo aparkalekura –kanpoaldera– eraman zuten txosna gunea, norbanako batzuek Juan Luis Illarramendi (EH Bildu) alkate ohiari jarririko salaketa medio. Azaldu  dutenez, Udalak ez du gaiaz hitz egiteko borondaterik.


Ipar Irlandako hiru emakumek poliziari aitortu diote abortatzeko pilulak hartu dituztela

Hiru emakumek abortatzeko pilula ilegalak hartu dituztela adierazten duen idatzi bat aurkeztu dute Derryko polizia etxean, Ipar Irlandako abortuaren lege murriztailearen aurkako protestan.


Erraustegiaren aurkako M29ko giza-katerako izena lehenbailehen emateko deia

Datorren igandean, maiatzak 29, osasunaren alde eta erraustegiaren kontra Onkologiko eta Diputazio bitartean egingo den giza-katerako egun gutxi geratzen direla eta Errausketaren Aurkako Mugimenduak herritarrei dei egin nahi die izena lehenbailehen eman dezaten, igandea bitartean antolakuntza-lanak ahalik eta txukunen burutu ahal izateko.


Lehen sektorean euskal erkidegoen arteko hartu-emana jaitsi egin da krisi garaian

Elikagaien industriak eta lehen sektoreak azken urteetan gorakada izan duten arren, Nafarroa eta EAEren arteko negozio bolumena txikitu egin da, Gaindegiak egindako azterketa baten arabera.


Balio natural "esanguratsua" aurkitu dute Belartza-2 industrialdearen obretako gunean

Gipuzkoako hamahiru talde natur zale biltzen dituen Naturkon plataformak Belartza-2 industrialdearen inguruko balorazioa egin du, “Udalak proiektua gauzatzeko duen interesa ikusita”, bertako lanak legez kanpokoak direla salatu eta egun gutxira.


Esquadra Mossoek Bartzelonako gune autogestionatu bat hustu dute

Esquadra Mossoek zortzi ordu behar izan dituzte bankuan zeuden bi pertsonak eraikinetik ateratzeko, La Directa hedabideak argitaratu duenez.

ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiÃąa Argia Antza iametza Adur Luditoys