BETA: Traducido automaticamente do vasco, a tradución pode conter erros. Máis información aquí. Elhuyarren itzultzaile automatikoaren logoa

A garganta de cantantes vascos

  • É unha boa época do ano para os cantantes. En moitas comidas familiares ao redor do solsticio de inverno, son moitas as que se dan a cantar. A época dos predicadores é tamén destacable no solsticio alleado dos aproveitamentos relixiosos. Branco ou negro de garganta, indistintamente, o sermón e os cantos serán libres de grandes influencias na garganta.

27 de novembro de 2023 - 05:00
Kanta-belarra (Raphanus raphanistrum). Argazkia: Mauricio mercadante / CC BY-NC-SA 2.0 Deed

O cantante aprendeu e sabe. Si quere aparecer, destacar e triunfar no canto, só ten que coidar a garganta e os fíos de voz. E aprendeu, como aprendeu: bebidas non frías nin demasiado quentes, co pescozo tapado, falar pouco –non en balde–, etc. É unha escola ancestral, un saber que vén de que non había micro nin altofalantes. Reis, bispos inquisidores, cantores de ópera e bertsolaris de sidrería.

Cando rompe a garganta e pérdese a voz, o negocio derrúbase ás lengüetas. Entón son inútiles os coidados esquecidos. A herba do cante (Raphanus raphanistrum) necesita remedio. O gran botánico Pio Font i Quer, no seu libro Plantas Medicinais, O Dioscorides renovado, de 1961, recibiu tamén o nome de cantaor, xunto co de fito, remo e lutxarbiaze. Con todo, só é en eúscaro o cantar-herba ou o kanta-belarra. Nas linguas circundantes é outra planta a que se relaciona co canto. Só axuda aos que cantan en eúscaro?

O mesmo Font i Quer di sobre a medicinalidad da planta: “Utilízase sobre todo contra a inflamación da laringe e os catarros, especialmente para combater a colmea ou a ronquera, así como a tose, os catarros pulmonares, etc., ademais do escorbuto”. Pero non se trata dunha pradaría de canto, senón dunha matogueira (Sisymbrium officinale), á que tanto en catalán, francés, castelán, portugués e galego chámaselle “herba dos cantantes” e “herba dos predicadores”.

Hai un lugar no que hai que coller a pata, e convén que se aclare para curar aos cantantes e aos coros. Paréceme que é a grandeza dos falantes. Ás dúas plantas chámaselles nalgún lugar máis “agarimo” en castelán e algún lexicón recibirao mal, e os lexicadores copiadores repítenos e renovan, clonan e dobran e repiten, e eu creo que de aí vén a abrasión de garganta, a patada até a garganta.

A planta que cura as gargantas que actúan no resto das linguas non ten capacidade para curar os sinceros da nosa lingua. E nós cantamos e cantamos, e na nosa cocción collemos a herba da canción; o mesmo Font i Quer, obviando con claridade o que nos dixo: o que nós chamamos “a herba da canción”, sobre todo, é un alivio intestinal ou laxante.

Un lexicador, predicador e cantante sácanos a perna da garganta.


Interésache pola canle: Landareak
Intsusaren bigarrena

Joan urteko udaberrian idatzi nuen intsusari eskainitako aurreneko artikulua eta orduan iragarri nuen bezala, testu sorta baten aurrenekoa izan zen. Sendabelar honen emana eta jakintza agortzen ez den iturriaren parekoa dela nioen eta uste dut udaberriro artikulu bat idazteko... [+]


2024-04-22 | Garazi Zabaleta
Txaramela
Pasta ekologikoa, ortuko barazki eta espezieekin egina

Duela hamabi urte pasatxo ezagutu zuten elkar Izaskun Urbaneta Ocejok eta Ainara Baguer Gonzalezek, ingurumen hezkuntzako programa batean lanean ari zirela. Garaian, lurretik hurbilago egoteko gogoa zuten biek, teoriatik praktikara pasa eta proiektu bat martxan jartzekoa... [+]


Arrain-zoparako, besterik ezean, itsasoko igela

Amonak sarritan aipatu zidan badela arrain bat, garai batean kostaldeko herrietako sukalde askotan ohikoa zena. Arrain-zopa egiteko bereziki ezaguna omen zen, oso zaporetsua baita labean erreta jateko ere. Beti platerean oroitzen dut, eta beraz, orain gutxira arte oharkabeko... [+]


2024-04-22 | Jakoba Errekondo
Lurra elikatu, guk jan

Lurrari begira jartzea zaila da. Kosta egiten da. Landareekin lan egiten duenak maiz haiek bakarrik ikusten ditu. Etekina, uzta, ekoizpena, mozkina, errebenioa, emana, azken zurienean “porru-hazia” bezalako hitzak dira nagusi lur-langileen hizkuntzan.


2024-04-21 | Nicolas Goñi
Oihanen kolapsoa saihestu dezakeen bioaniztasun globala nola zaindu?

Ekosistema askok itzulera gabeko puntuak dituzte, hau da, estresa maila berezi bat pairatuz gero –izan klima aldaketa, kutsadura edo kalte fisiko zuzenarengatik– desagertzen ahal dira, eta ekosistemak haien artean konektatuak izanez gero hurrenez hurren elkar... [+]


Eguneraketa berriak daude