Gure egoera irakurtzeko zenbait mintzaira erabili ohi duen artista


1975eko ekainaren 15ean
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Rikardo Ugarte de Zubiarrain eskultoreareik bere obraz
Rikardo Ugarte de Zubiarrain
Gure egoera irakurtzeko zenbait mintzaira erabili ohi duen artista
Rikardo Ugarte de Zubiarrain, 1942ko Abuztuaren 6an, Pasai San Pedron jaio zen. Elkarrekiko erakuste askotan hartu izan du parte, bai erakusketa nazionaletan bai atzerrikoetan. Gure artean Donostian, Zarautzen eta Ordizian erakutsi izan ditu bere obrak. Madrid, Villafames (Alicante) eta Sevillako Moderno eta Oraingo Arte Museoetan bada honen obrarik; halaber, Donostiako Zentenario enparantzan, Tenerifeko Ramblan eta Barcelonako Mediterraneo Autopistan ere. Eskulturaz gainera, margoketa, grabadua eta literatura ere egin ohi du. "Premios Literarios Ciudad de Irun 1970" delakoan Saiakera saria atera zuen. Azken aldi hontan, Donostiako San Telmo Museoan bakarkako erakusketa handi bat egina du, han aurkeztu ditu bere Hosdun Egiturak. "Espirituarendako Kanpai saila". Gure egoera irakurtzeko zanbait mintzaira erabili ohi duen artista duzu, beraz, Ugarte. Euskal eskultore gazteen artean interesgarrienetarikoa ari zaigu bihurtzen.
Nola hasi zenuen artist bizitza?
15 urte nituelarik ekin nion margotzeari eta margolari ororen bidea ibili dat. Cobreros Uranga izan nuen irakasle eta orduan aurkitu nuen inpresionismoa. Pepe Cams-ek ere eman zidan bere ukitua. Egungo artea zer den, ordea, Donostian ospatu zen Oraingo Artearen Erakusketa Handian aurkitu nuen; han ziren Txillida, Oteiza, Lucio Munoz, Saura, Chirino, Soria eta beste zenbait. Orduan ikusi nuen herrian zer egiten den.
Rektangularismo aroan hasi nintzen lanean, zenbait kondro eta hesol batzuk margotu nituen Donostian. Hemendik eskulturara iragan nintzen. Mintzaira batek, noski, beste batetara eraman niduen ia ohartu gabe. Barruan zirakidan, eta halako batez eskulturgitzan aurkitu nuen neure burua.
Zergatik hasi zinen margotzen? Ager ezazu zeure burua eta obra.
Deitu egiten zidan pinturak eta zerbait eman nahi nien besteei.
Ez nintzen hasi, gustora pasatzen nuelako; gaizki ibiltzen naiz bai lehen bai orain sortzen ari naizelarik. Ba nuen neure sensiblitatea eta neure mundua. Hala ekin nion lanari.
Zein izan ziren zure lanaren urratsak?
Pixkanaka arazo tekniko eta formalei eman behar izan nien aurre. Intuizio hutsez gauzak eginaz joan nintzen, gero egiten nuena arrazoitzen saiatzen banintzen ere. Sinesten dut iluna. Baina halako batez, zailtasunak garaitu nituen eta beste mintzairez hasi nintzen neure barrua adiarazten: pintura, eskultura, grabatua, literatura. Musika ez dut ukitzen baina interesatzen zait hori ere. Orain argazki eta zine sailetan ari natzaizu zerbait.
Mintzairen harreman eta bateratze honek ez ahal zaitu nahasten eta galtzen errealitatea jasotzean?
Ez nau nahasten, alderantziz baizik. Mintzairak elkarrekin eihotzen eta ezkontzen dira. Astia da neretzat kontua, ez mintzairak. Denbora motza da eta nahi baino azkarrago lerratzen dena; ezin edan nahi guztia.
Gainera nere izaeragatik kosta egiten zait neure barrua agertzea eta horregatik dut idazten, pintatzen eta zizelatzen. Baina ez dakit egiten du dana ona denez.
Esateko zerbait dudanean, orduan bilatzen dut adiarazteko era bat, ez alderantziz. Bizitzako zerbaitek, gizonaren arazoren batek, neure inguruko edezerk axolatzen nauenean ekin ohi diot lanari. Ez naiz utopiez axolatzen, gauza zehatzez baizik. Nor bere ingurukoa aldatzen saia baledi, mundua aldatuko litzateke.
Ez ahal derizkiozu burgestto edo bakarkoi postura horri?
Ez dut uste pinturaz eta eskulturaz iraultza handi bat egin daitekeenik; bai, ordea, jendea gerta daitekeela iraultza hori egiteko. Arteak hobetu dezake errealitatea, ahal duen neurrian. Lagun diezaioke jendeari bere buruz pentsatzen. Zuri dena zuri ikusten eta beltz dena beltz.
Gizon atsegina duzu Ugarte de Zubiarrain, xehea tratuan hertsi xamarra. Egin egiten ditu bere lanak, baina kosta egiten zaio aditzera ematea. Dena den elkarrizketara irekia dago, interesgaria da, hala nola barnekoia. Flor Monsegur, artistaren emaztea ere, gurekin daukagu larunbat euritsu honetako solasaldi honetan. Bitartean, semea indioetara ari da jolasean aitaren eskultura ireki batetan.
Errespeto osoz egiten dut neure lana eta jendeak ere errespetoz begira dezan gustatzen zait, hurbil dadila ikustera aurreiritzirik gabe, frustraziorik gabe, grinarik gabe. Eskultore euskalduna nauzu eta euskal lan bat egiten saiatzen natzaizu; baina mugabetak eta etiketak beldurra ematen didate. Arteak zerbait eman behar duelakoan nauzu eta erroturik egon behar duela, agertuko zaizkio erroak, sustriak nondibait. Ene ustez, obra hauetan azentoa da garrantzizkoena; mintzaira nola figuratigoa hala abstraktoa bigarren tokiko gauza da; eta hori neri oso laket zaidalarik abstrakzioa egitea. Gauzen maina, izpiritua zait interesatzen ez eiteak, formak. Barnemuina, ez itxura. Ene obrak onak diren ala ez dut nik esan behar, publikoak eta kritikak baizik. Neure lana ez dut galeria edo eta guti batzuentzat egin nahi, kaleetan eta enparantzetan ipintzeko baizik, jenderik gehienak ikus dezan.
Zer asmo duzu eskuartean?
Orioko Laurgain parkeoren urbanizazioa eratze lanean ari nauzu. Tarteak, aparkamenduak, jolastokilak jatetxeak, dena. Diseinu orokor hau zait interesatzen, eskultura puska baino gehiago. Beti izan zait interesgarriago eskultorea, gizona, eskultura bera baino. Eskultura pieza bakarretan ere ari naiz lanean; erosleak pieza bakarrak nahi ditu, gehienbat.
Gainera, azken aldi honetan, Tenerifeko Ramblarako eskultura egin nuenez gerez eskulturak behar duen margoa ari nauzu ikertzen: naranja, horia, gorria. Ez nahiz gehiegi axolatzen texturaren kalitateaz. Azkenik Barcelonan, Valencian, Madriden eta Bilbaon (Azaroan) erakusketak egitekoa naiz.
Zenbat eskatu ohi duzu zure lanagatik? Eta zergatik?
1.000 eta l.000.000 pezeta tartean balio izaten dute ene lanek. Lan bakoitza eta bezero bakoitza zein-nolakoa den. Merke-garestia obraren kalitateari eta eroslearen ahalmenei loturik dago. Inork zerbat nahi duela, ene obraz interesatzen delako ikus dezadanean, ez naiz prezioaz gehiegi axolatzen, akordio batetara heltzen gara. Gainera serie tankeran ere egiten ditut obrak, merkeagotze arren. Baina jendeak nahiago ditu lan bakarrak.
Zer derizkiezu emakume eskultoreei?
Oraingoan alderatziz behar dizut erantzan: eskultura interesatzen zait eskultorea baino gehiago. Artea ez dago kuntza bati lotua. Teresa Egibarrek (Madrideko eskulakoak) adibidez gauza oso interesgarrisk egiten dizkizu.
Esan iezadazu, azkenik, agudo, zer oroiztatzen dizuen hamar hitzok:
Herria
Batzuetan masa Indibidualitate multzoa baledi hobe.
Lana.
Izerdia, isiltasuna.
Jolasa.
Sorketa.
Artea
Gizona
Eskultura
Burdina
Jatorria.
Euskalduna
Galeria
Marchand, dirua, negozioa.
Dirua.
Ezberdinkeriak. Batzuetan, tamalez, beharrezkoak.
Emakumea
Gizona.
Esan atseginen zaizun hitza.
Izarra
Baina gau honetan, Rikardok lan egiten duen eta bere eskulturak pilatzen dituen tallerretik irten naizenean, ez dago izarrik, euria eta haizea besterik. Izarrak eskultoreak ohostu dizkio gauari. Gogotik ari du euria eta zeharo blai eginik heldu naiz etxera
Edorta Kortadi Olano
8

Gaiez\Kultura\Artea\Eskultura\Eskultoreak\UGARTE2
Pertsonaiaz\UGARTE2
Egileez\KORTADI1\Kultura

Azkenak
“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maiten Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


2025-08-29 | UEU
Ikerketa-proiektuen II. deialdia egin dute UEUk eta BadaLab-ek

UEUk eta BadaLabek ikertzaile gazteei zuzendutako diziplinarteko ikerketa-proiektuen II. deialdia egin dute. Honen helburuak dira ikertzaile euskaldun gazteen arteko harremanak sendotzea eta ezagutza-arlo ezberdinetako ikertzaileak elkarlanean aritzea. Irailaren 22ra arte... [+]


Javier Milei eta bere arreba eroskeria trama batekin erlazionatu dituzte filtraturiko audio batzuek

Argentinako hainbat hedabidek Desgaitasun Agentzia Nazionalaren buru den Diego Spagnuoloren audioak zabaldu dituzte. Argentinako Gobernuan eroskeria dagoela aitortu eta azaldu du horietan Spagnuolok, eta ustelkeria kasu horren buruetako bat Argentinako presidente Javier Mileiren... [+]


2025-08-28 | Gedar
Bere historian lehen aldiz, 110.000 milioi euroko kapitalizazioa gainditu du Iberdrolak

Europako energia-enpresarik handiena da jada, eta bi handienetako bat munduan.


Frantziako Gobernuaren aurka “guztia blokeatzeko” deia indartzen ari da

Irailaren 10a izanen dute protestarako lehen hitzordua. 2018 urteko Jaka Horien mugimenduaren segipen gisa ikusten dute anitzek deia, nahiz eta alderdi politikoak eta sindikatuak dinamikari lotu izanak ezberdintzen dituen biak. François Bayrouren austeritate politikaren... [+]


Udazken beroa Frantzian?

2025ean hazkunde ekonomiko txikia (%0,6) ez da gai izango langabezia-tasak %8ko muga gainditzea saihesteko; Zor Publikoak bi bilioi euro (BPGren %115) gainditzen ditu EK-k ezarritako %60aren oso gainetik, eta Gastu Publikoak estratosferan jarraitzen du.

Horri gehitu behar... [+]


Alemaniak derrigorrezko zerbitzu militarra “beharrezkoa” denean ezarriko lukeen lege proiektua onartu du

Europako azken urteetako joerari jarraiki, derrigorrezko zerbitzu militarraren harrabotsa Alemaniara heldu da: SDP Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata buru duen Defentsa Ministerioak borondatezko soldadutza ezarriko lukeen lege proiektua onartu du, "beharrezkoa" denean... [+]


Nafarroako lau pilotari ijitori omenaldia egin diete Mañuetako pilotalekuan

Flamenco On Fire jaialdian ospatu dute ijito komunitatearen, flamenkoaren eta pilotaren arteko harremana. Iruñeko Alde Zaharreko Mañueta pilotalekuan antolatu dute jaialdia, eta bertan omenaldia egin diete lau pilotari ijitori.


2025-08-28 | Jon Aleman Astitz
Supremazismo espainiarren “kontsentsu linguistikoa”

Eskubide linguistikoen ikuspegi integratzaile baten eskaintza dugu gaurkoa.

Espainiako supremazismo linguistikoa osasuntsu eta bizkor ageri zaigu, “hooligan” samalda anitz baten babesaz eta komunikabide indartsuez sustatua. Azken aurreko lagina Santi Martinezena... [+]


2025-08-28 | Iñaki Lasa Nuin
Gure jaiak

Euskal Herri osoan —beste herrialdeetan bezalatsu— jairik ez da falta. Negu giroan ere asko badira ospatzen direnak, uda-garaian ez da festa gabeko egunik. Egun-argi luzeak eta gau epelak jendea etxe zuloetatik kanpora, kalera ateratzeko aproposak dira eta jai giroan... [+]


2025-08-28 | LAB sindikatua
38 urteko garraiolari bat hil da Erriberrin

LABek jakin ahal izan duenez, Iruñeko garraiolari bat hil da asteazken goizaldean Erriberrin, lanerako zerabilen kamioia bidetik atera eta irauli ostean.


Polizia “talde zaurgarri”?

Azken asteetan bolo-bolo dabil Poliziaren eta, zehatzago esanda, Ertzaintzaren gaineko eztabaida. Tamalez, eztabaida piztearen arrazoia ez dira horiek Euskal Herri Langilearen kontra erabiltzen dituzten biolentzia eta jazarpen sistematikoa. Horren ordez, Ertzaintzaren eta bere... [+]


Hainbat ekintzailek bidea moztu diote Israel-Premier Tech txirrindularitza taldeari Espainiako Itzulian, Gazako genozidioarengatik

Hainbat lagun errepidera atera dira Palestinako banderak eta Gazako genozidioaren aurkako mezuak eskuan, eta Israelgo taldeko txirrindularien taldekako asteazkeneko erlojupekoa oztopatu dute. Etaparen ondoren argitaratutako ohar batean, taldeak manifestarien "ekintza... [+]


Eguneraketa berriak daude