Emakumeak borrokan

Hegoaldeko Mato Grosso, Bolsonaroren Gaza brasildarra

  • Mato Grosso do Sul estatuak irudikatzen du Jair Bolsonaro ultraeskuindarrak Brasilen ezarri nahi duen nazio asmoa. Soja eta okelaren esportatzaile nagusi izaki, beste inon baino bortitzagoak dira hemen lurraren erabileragatiko borrokak, zeinetan talka egiten duten alde batetik milaka urtez bertan bizi izan diren jatorrizko biztanleek eta kolonialismoak ekarritako beltz eta nekazari txiroek, eta bestetik agro-industriarekin aberasten diren lur harrapatzaile handiek.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2019ko otsailaren 24a
Caarapo, Matto Grosso, 2016. Lur jabe handien sikarioek Clodiodi Souza gaztea hil zuten tiroka, Kiowa jendeak berreskuratutako lurretatik alde egin zezan.
Caarapo, Matto Grosso, 2016. Lur jabe handien sikarioek Clodiodi Souza gaztea hil zuten tiroka, Kiowa jendeak berreskuratutako lurretatik alde egin zezan.

Brasilgo hego-mendebaldean, Hegoaldeko Mato Grosso estatuak 2,3 milioi biztanle dauzka 18 Euskal Herri adinako lur azalean (358.000 km2). Bere klima tropikalarekin eta sabana gisako landarediarekin, esportazioari begira antolatuta dauka jarduera ekonomiko guztia, bai nekazaritza (soja, arto, kotoi, arroz, azukre kainabera... gehi haragitarako aziendak) eta bai meatzaritza (burdina, manganesoa, karea...).

“Hegoaldeko Mato Grosso da Bolsonarok amesten duen Brasilen hezur-mamitzea. Mato Grosso da, bestela esanda, lehendakari berriarekin brasildarroi datorkiguna”. Oiara Bonilla antropologoaren hitzak dira, Terrestres aldizkarian plazaratu duen “Posibleen sasoia Brasilen ultra-eskuinaren aurrean“ analisian. Hemen laburbilduko dugu.

“Zentimetro bakar bat lur gehiago ez indigenei!”, oihukatu zuen urte hasieran Mato Grossoko Dourados hirian Jair Bolsonarok, inguruko lur jabe handiekin bilera egin aurretik. Horrela berretsi zuen hauteskunde kanpaina osoan agindutakoa: lehendakaritzara iritsitakoan, indigenen lurrak eta quilombolak desegingo zituela, bertan bizi direnekin batera: “Ez dute ezer egiten, umeak egiteko ere ez dute balio eta sekulako dirutza kostatzen zaizkio Estatuari”. [Quilombola: antzinako esklabo beltz ihes eginek antolatutako etxaldea, auzolanean kudeatua, gaur komunitate indigenatzat jotzen dena].

Douradoseko hitzaldian –dio Bonillak– Bolsonarok aurreratu zuen bere agintaldiak lurraren kudeaketan eta ingurumenarenean egingo duena: etniaz eta kulturaz ezberdinak direnekiko mespretxuz, azken hiru hamarkadotan Brasilek eskubide sozialetan aurrera eginiko guztia atzera botatzen ahalegingo dela, gauza bera ingurumenaz eta jatorrizko herrien eskubideez Brasilek sinatutako nazioarteko itunetan.

Douradosen konplizitatezko mezua bidali zien ere agro-industriaren ordezkariak diren diputatu ruralista deituei. Hauek osatzen dute Bancada BBB deitzen dioten gehiengo nagusia Brasiliako legebiltzarrean: Bala, Boi (idia) eta Biblia ordezkatzen dituztenak, militarren, lur-jabe handien eta kristau ebanjelikoen interesen zaindariak.

Mato Grosson dago agrobusiness brasildarraren bihotzetako bat, ingurumena eta nekazari txikien sarea suntsituz esportazioari begira antolatutako soro izugarri zabaletan oinarritua. Horretarako lur eremu handiak kontzentratu dituzte esku gutxi batzuetan, indigenei kenduta askotan, basoak eraitsita besteetan, ongarri kimikoz eta pestizidaz lepo, ibai, erreka eta lurpeko urak kutsatuz eta ehizakiak bezala arrainak desagerraraziz. Amazonia Real elkarteak kalkulatu du jendeen %3 dagoela pestizidaz zuzenean kutsatua, asko haur eta nerabeak.

Lurra lapurtzeko handiek beste inon baino bortitzago jotzen dute hemen. Azken 15 urteotan Brasilen hil dituzten lider indigenen erdiak hemen kalitu dituzte, Conselho Indigenista Missionário ren kalkuluetan. XIX. mendean amerindiarrei sistemaz lurrak kendu eta kolono zuriei eman zitzaizkien. Hasieran mate belarra hazteko, gero abelazkuntzarako. Erreserba txiki batzuetara mugatu zituzten Guarani eta Kaiowa jendeak. Laster zeuden erreserbok jendez gainezka, alkoholismo eta suizidio tasa handiak nozituz.

Gutxiengoak: edo makurtu edo suntsitu

1970eko hamarkadan hasi ziren Guarani eta Kaiowa jendeak beren antzinako lurretan berriro sartzen, retomada direlakoak antolatuz. Estatuak beren jabegotzat aitortzea nahi duten alorrok gehienetan sasiak hartutako eremuak dira, bide bazterretakoak edo etxalde handien hesien albokoak; indiarrek okupatu eta egokitzen dituzte manioka, artoa eta sendabelarrak hazteko. Badute antzarik landa lurraren erreforma aldarrikatuz MSTko lurrik gabeko baserritarrek egiten dituzten okupazioekin.

Azken aldian, ordea, etxalde handien jabeak beren eskuz hasi dira okupatzaileoi aurre egiten. 2013an enkante bat antolatu eta bildutako diruarekin retomaden okupazioak zanpatzeko milizia pribatua antolatu zuten. Guarani, Kaiowa eta Teren etnietako baserritar txiroen kontrako eraso armatuak ugaritu dira. 2016ko udan, Caarapó herrian, miliziek kanpaleku bat inguratu eta gazte bat hil zuten, beste asko zaurituz.

Eraso hura Ascuri etniako jendeak Retomada Te’ykue dokumentalean bilduta dauka. Filmaren hasieran entzun daiteke Bolsonaro, orduan diputatua, iragartzen 2019an lehendakari baldin bada lur jabeek tiroka bidali ahalko dituztela okupatzaileak.

Baina milizia pribatuez gain, Estatuaren poliziak ere parte hartu du indigena txiroen zanpaketan, beste zenbait bideok frogatu dutenez: helikopktero eta guzti iritsitako poliziak etxolak bezala baratze eta tresneriak suntsitu eta jendeak kanporatzen, jendeari fusilez tiroka... Irudiok oroitarazten dituzte, neurri txikian, Rio de Janeiroko faveletan polizia eta militarrek burututako erasoak, jomugan gehienbat gazte beltzak dauzkatenak.

Indigenak, quilombolak, antigoaleko bizimodua daramatenei –latexa biltzen duten seringueiroak, intxaurrak biltzen dituzten castnheiroak...– edo lur gabeko baserritarrei erasoz, Bolsonarok beretzat aldarrikatzen du gizarte kreolea, XIX. mendetik Hego Amerikako estatu-nazioen oinarria dena, afroamerikarren eta amerindiarren eragina lausotu eta populazioa zuritzen ahaleginduz.

Elite kreolearen eredu ekonomiko eta sozialak beti behar izan du eskulan merke eta eskubiderik gabea; gaur ere bai, Brasilgo manufaktura industrian oraindik dagoen esklabo lanak erakusten duen moduan. PT Langileen Alderdiaren gobernua, dio Bonilla antropologoak, saiatu den arren gizarte sistema justuago bat ezartzen aberastasuna banatzen duen Estatuaren logikan, ez du lortu ihes egitea Estatuaren aparatuaren atzaparretatik eta Brasilgo elite ekonomiko eta sozialaren interesen aurrean makurtu da. Eliteek, ordea, PTren  esperimentua bukatutzat eman zuten.

Bolsonarok behin eta berriro esana da: “Gehiengoentzako izango da Brasil. Gutxiengoak, edo egokitu daitezela edo desagertu!”. Beste antropologo batek, Eduardo Viveiros de Castrok honela ulertu ditu haren hitzak: “Gerra bat dago gaur  Brasilgo herri indioen kontra, eta Estatuak lotsarik gabe laguntzen die erasotzaileei, nahiz eta bere betebeharra litzatekeen indigenak eta beste herriak zaintzea eufemismoz ruralistak deitu arren benetan burgesia agro-industriala denaren eta nazioarteko kapitalaren erasotik. Baina hor zegoen hirietako klase ertainaren atal faxista ere: lehengo hauteskundeetan nahiko oharkabean pasatzen zen atal faxista hori erabakigarria izan da Bolsonaro agintera eramateko”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Faxismoa  |  Brasil  |  Herri indigenak

Faxismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-22 | ARGIA
Nazien kontra egitea "gorroto delitu" izan daiteke Espainiako Estatuko Fiskaltzaren arabera

Espainiako Estatuko Fiskaltzak zirkularra argitaratu du gorroto delituak epaitzeko irizpideak emanez. Nazismoaren aurka gorrotoa sustatzea gorroto delitua izan daitekeela adierazi du.


2019-05-20 | ARGIA
Eskuin muturreko kide batek labanaz egin die eraso ezkerreko independentistei Bartzelonan

Bartzelonako Manlleu herrian gertatu da. Erasotzaileak CUP alderdi politikoaren informazio karpa bat apurtu du lehenik, eta herriko casalean –egoitza sozial independentista– bildutako pertsonen aurka egin du ondoren, labana handi batekin. Elkartasuna eta salaketa laster piztu dira.

 


2019-05-19 | Xuban Zubiria
Eskuin muturraren gorakada
Italiako Legaren esperientzia, Europako liga xenofoboa osatzeko

Maiatzeko europar hauteskundeak begi bistan, Italiako Barne ministro Matteo Salvinik Europako alderdi xenofoboen liga eraikitzeko proposamena luzatu du. Apirilaren 4an zenbait alderdi ultraeskuindarrekin batera Milanen konferentzia egin zuen. Ikusteko dago Marine Le Pen frantziarrak edo Viktor Orban hungariarrak, pisu handiko bi aipatzearren, proposamena babestuko duten.


2019-05-12 | Ander Perez
Maria Eugenia R. Palop. Feminismoa faxismoari aurre egiteko
"Feminismoa da antidotoaren antidotoa"

Eskuin muturra indartzen ari den honetan, feminismoa da fenomeno horri aurre egiteko tresnarik eraginkorrena Maria Eugenia R. Palopen iritziz. Biak hutsune eta porrot beretatik jaio direla uste du, baina erantzun antagonikoak direla izatez. Eskuin muturrak gizarte itxi eta punitibista proposatzen duen bitartean, elkarrekiko zaintzan oinarritutakoa defendatzen du feminismoak elkarrizketatuaren arabera. Horregatik balio du bigarrenak lehenari aurre egiteko.


2019-04-07 | Xabier Letona
Voxi ez, haren diskurtsoa egiten duenari begiratu

Martxoaren 20an ia ehun pertsona bildu ziren Azpeitiako San Agustin Aretoan Hedoi Etxarteren (Iruñea, 1986) hitzaldia entzuteko: “Faxismoa, gaur eta hemen”. Munduan, Europan eta Euskal Herrian ere modan dira eskuin muturra eta honen bultzada, gero eta sarriago gainera, ukitu zibilizatuaren atzean gordetzen dena. Hemen hitzaldiaren laburpena eta gure webgunean osorik bideoan.


Mussoliniren gorpu ibiltaria

Giulino di Mezzegra (Italia) 1945eko apirilaren 28a. Benito Mussolini diktadore faxista eta Clara Petacci maitalea fusilatu zituzten, Suitzara ihesi zihoazela partisano komunista talde batek atzeman ondoren.


2019-03-26 | ARGIA
Franco fundazioak Vox finantzatzen du... baina nork finantzatzen du Franco fundazioa?

Francisco Franco fundazioak Vox alderdi ultraeskuindarra ekonomikoki bultzatzen duela agerian geratu ostean, galdera automatikoki pizten da: nondik ateratzen du dirua Espainiako diktadore faxista goresten duen elkarte horrek? Azken hamarkadetan erakunde publikoetatik jaso dituen laguntzak dira finantzazio iturrietako bat.


Hedoi Etxarteren hitzaldia:
MULTIMEDIA - solasaldia

ARGIA-k eta Azpeitiako Elkar-ekin taldeak elkarlanean antolatuta, "Faxismoa gaur eta hemen" hitzaldia eman zuen martxoaren 20an Hedoi Etxartek San Agustin Kultur Gunean. Hemen duzue hitzaldia osorik ikusgai.


2019-03-06 | ARGIA
Hogar Social talde neonazia alderdi gisa erregistratu da Espainian

Hogar Social mugimendu neonazi espainiarra alderdi gisa erregistratu da eta Espainiako Estatu osoan zabaltzeko asmoa dauka ElDiario.es-ek argitaratu duenez. Otsailaren 28an egin zuen eskaera Espainiako Barne Ministerioan alderdi gisa erregistratzeko eta aipatutako hedabide digitalak baieztatu ahal izan duenez, legeztatuta daude dagoeneko.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude