Emakumeak borrokan

Eskueran ditugun soluzio txikiak: komun lehorrak eta pixa probestea

  • Kaka eta pixa lurrarentzako ongarri bihurtzea betidanik egin badu gizakiak –duela oso urte gutxi arte– zerk eragozten dio soluzio erraz, merke, garbi eta jasangarriena berriro erabiltzea? Nagusiki tabu kulturalek. Horiek gaindituz gero –kultura batzuetan besteetan baino samurrago lortzen dena– konponbidea eskueran daukate herritar askok. Hasteko, etxean komun lehor edo konpostgilea ezartzea.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2018ko azaroaren 25a

Mendebalde aberatsean gero eta hedatuago daude konpost prozesuaren zati bat zirkuitu itxian egiten duten komunak, gehienetan sistema sofistikatuagoak darabiltzate, etxebizitzetan bertan alde batetik pixa eta bestetik gorotzak bideratzen dituztenak, hauek lehortzeko biltoki berezietan, usain txarrik eta arazo berezirik gabe. Teknologia maila bateko soluzioak dira, obra eskatzen eta koste ekonomiko bat dutenak. Merkatuan asko dira eredu eta markak.

Eskueran baratze edo lur mutur handi samar bat edukiz gero –edo eginkariak ontzi hermetikoetan bertaraino eramateko modua– benetako komun lehor edo konpostgilea (toilette seche, compost toilett…) ezartzea erraz eta merkeagoa da. Horietan komunak azpian dauka ontzi bat jendeen obramenduak zerrauts, txirbil, orbel eta antzeko lehorkinez estal-tzeko. Horrela eginda inolako usain txarrik eta bestelakorik ez da sortzen. Gero ontzi hori tarteka hustu ahal izango da konpost ontzi edo pila batean, sukaldeko edo baratzeko beste edozein hondakin organikok bezala luar edo konpost bihurtzeko prozesua osatu dezan.

Sistema hau ezagutzen dute Euskal Herrian batik bat festa eta ospakizunetan probatu dutenek: Euskal Herria Zuzenean, Usurbilgo Kilometroetan, Zubietako azken kanpaldian eta abar. Badira horiek kanpinetan edo nork bere etxean finko dauzkatenak.

Konpostatze prozesua txukun eginez gero, eginkarietan joan daitezkeen hesteetako bakterio, xixare eta beste edozein izaki arazorik gabe neutralizatzen da –estolderia normalen araztegiek lortzen dutena baino hobeto– eta horrek ez du sekreturik: nahasketaren tenperatura ondo kontrolatuz gero eta denborari bere lana egiten lagata. Azkenean lurrari elikagaitzat itzultzeko prest geratzen da. Beste kontu bat da, eta beste borroka bat izanen da, salmenta komertzialerako ari den baserritarrari ez zaiola baimentzen holakorik, edozein pestizida nazkagarri libre uzten zaion arren. Gai honetan urratsen bat eman nahi duenak ondo egingo du De Klerckek gomendatu bezala Joseph Jenkinsen The Humanure handbook (Giza simaurraren eskuliburua) leituz.

Etxeko simaur guztiak kudeatzea gehitxo iruditzen zaionarentzako, bada proposamen erreformistago bat: pixa erabili etxe barruko edo balkoiko loreak bezala baratzeko landareak ongarritzeko. Beti uretan oso diluituta egitea gomendatzen dute, %5ean (litro bat pixa hogei litro uretan). Renaud Loozeren L’Urine, de l’or liquide au jardin (Pixa, baratzerako urre likidoa) liburuak oso ongi azaltzen du nola egin, landareak elikatuz  nitrogeno gehiegigatik ez erretzeko.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Hondakinen kudeaketa  |  Energia krisia

Hondakinen kudeaketa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-20 | Zero Zabor
Markel Olanok (EAJ) Eibarren esan du Oņati zikin dagoela: egia ala gezurra?

Eusko Alderdi Jeltzalearen hautagaiek larunbatean, maiatzak 18, Eibarren eskaini zuten mitinean Markel Olano diputatu nagusigaiak esan zuen: "Oñati zikina dago... bai zikina dagoela Oñati". Eta hainbat erreakzio piztu ditu sare sozialetan: benetan Oñati (EHBilduren udal gobernuarekin) zikin dago? Zikinago Eibar bera baino?


Gipuzkoan errefus gehien sortzen duen mankomunitatea Txingudi dela salatu dute

Irun eta Hondarribiko Udalei birziklatzea sustatzeko neurriak hartzeko eskatu diete.


2019-05-15 | Zero Zabor
Debagoienan Atez Atekotik kaleko edukiontzietara pasata, organikoaren zakarrek arazo larria sortu dute

Debagoieneko EHBilduko hautetsiek eskualde honetako Mankomunitatearen legealdiko balantzea egiterakoan esan dute sistema aldaketarekin asko ugaritu direla zakar edo inpropioak orain kaleko edukiontzi handietan biltzen den hondakin organikoan eta GHKk berak ohartarazi duela hori arazo larria dela, konpostatzeko gaitzat tratatzeko orde errefus bezala hartu beharko baita. Alegia, erraustegia elikatzeko zabor.


2019-05-14
Galesen erraustegi proiektu bat atzera botatzea lortu du Extinction Rebellionen protestak

Swansea hiriko udalak azkenean uko egin dio udalerrian errauste planta berri bat eraikitzeko asmoari, proiektua oso aurreratua eta plangintza batzordearen baimen guztiekin bazetorren ere. Extinction Rebellion mugimenduaren protestek eragin dute Swanseako zinegotziek aho batez atzera egitea, BBCn jaso dutenez.


2019-05-13 | Zero Zabor
GuraSOSek gazteei proposatu die maiatzaren 24an mobilizatzea erraustegiaren aurka

GuraSOS elkarteak hedabideen aurrean egin du Gipuzkoako hondakinen kudeaketaz sustatu duen Hitzartu prozesuaren urteotako balorazioa eta proposamen berria mahairatu du: gazte erakundeei eta oro har gazteei proposatu die maiatzaren 24an, ostirala, mobilizatzea gai honen inguruan


2019-05-13 | Txintxarri
Manifestazio egin dute Lasarte-Orian erraustegiaren kontra eta hondakinen bilketa eraginkorraren alde

Ehunka herritar atera dira kalera beste behin, errausketaren aurka egin eta hondakinak kudeatzeko alternatiba hobeak daudela aldarrikatzera. 'Bilketa eraginkorra bai, errausketarik ez!' lelopean, salatu dute Lasarte-Oriak ez dituela behar bezain ondo gaika biltzen hondakinak. "Gipuzkoako azken bagoian goaz"


2019-05-09 | Zero Zabor
Lasarten larunbatean manifestazioa "Bilketa eraginkorra bai, errausketarik ez!" aldarrikatzeko

Lasarte-Orian Aire Garbia plataformak dei egin die herritarrei larunbatean, maiatzak 11, manifestaziora irten daitezen aldarrikapen bikoitz honen inguruan: "Bilketa eraginkorra bai, errausketarik ez!". Protesta arratsaldeko 18:00-etan abiatuko da Okendo plazatik.


2019-05-06 | Zero Zabor
Hernaniko eta Usurbilgo udalek (EHBildu) debekua salatu eta organikoa herrian bertan konpostatzen ahaleginduko dira

Hernaniko udalak eta Usurbilgoak (bien gobernu taldeak EHBilduko zinegotziek osatzen dituzte) publikoki erreazionatu dute Atez Ate bildutako hondakin organikoak tratatzeko konpost planta bana eraikitzeko baimenak ukatu zaizkiela eta. ARGIAk argitaratu ditu bai Hernaniko udalak eta bai Usurbilgoak jaso dituzten debekuei buruzko informazioak. Herritarrei nork bere proiektuaren zertzeladak azaltzeaz gain, bi udalek salatu dituzte GHK eta Diputazioaren debekuak eta bio-hondakinak udalerrian bertan... [+]


2019-05-03 | Zero Zabor
Donostia Gipuzkoan gutxien birziklatzen duen "puntu beltza" delako, mobilizazioak iragarri dituzte

Donostia Bizirik plataformak eta Errausketaren Aurkako Mugimenduak salatu dute Donostia hiri burua dela Gipuzkoan gutxien birziklatzen duen udalerria dela eta agintariei eskatzeko "ipudia mugi dezatela", mobilizazioa deitu dute maiatzaren 17rako, Birziklatzearen Nazioarteko Egunerako eta beste ekitaldi bana aurreko bi larunbatetan.


2019-05-02 | Zero Zabor
Usurbili ere debekatu egin diote atez ate bildutako organikoaren parte bat baserritarrekin konpostatzea

Usurbilgo udalak atez ate biltzen duen hondakin organikoaren parte bat –100 tona urtean– herriko bi baserritarrekin elkarlanean konpostatzen hasteko proiektua zeukan abian, Espainiako goberenuaren diru-laguntza ere lortuta. GHK kontsortzioak debekatu dio horrelakorik egitea, bildutako hondakin guztiak bere eskumenekoak direla eta.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude