Brigada Moreak

Ondarroako jaiak busti ditu olatu moreak

  • Udarekin batera heldu dira auzo, herri eta hirietako jaiak. Sarri, urtean zehar mantendutako erritmo eta errutinetatik ihes egiteko abagune bezala hauteman ohi diren arren, festak ez dira ez ihesbide ezta jendartetik at dauden bake gune. Jaietan ere jendarteko gatazkak eta desparekotasunak islatzen direnez, askotan ez dira izaten denontzat plazer eta poz iturri.

Amaia Lekunberri
2018ko uztailaren 29a
Otsemeak

Miren Guilló ikerlari feministak Festak, genero-harremanak eta feminismoa lanean azaltzen duenez, “subertsioz eta plazerez ehundutako harremanak eta gorputzak gara festetan. Baina festa, negarra begitik daraman tenpesta izateaz gain, min eta negarrerako parada ere bada”. Izan ere, plazera eta aldarte ona ez den ezerk tokirik ez duen irlak izatetik oso urrun, jaiak jendartearen isla gordina dira: bertan birproduzitzen dira, besteak beste, sozietatearen nortasuna, ideologia eta balioak, baita botere harremanak ere. Azken aspektu hori, jaietan “dena libre” denaren aitzakiaz, biziagotu egiten da maiz. Eta eraso sexistak dira horren ondorio nabarmenetako bat.

Errealitate honen aurrean, asko dira jai parekideen aldeko lanketan murgilduta dabiltzanak. Lanketa horretan estrategia erabilienak eraso sexistei aurre egiteko protokoloak dira akaso, baina bada azken urteetan Euskal Herriko hainbat txokotara hedatu den beste tresna bat: Brigada Moreak.

Brigada Moreek mugimendu feministak aldarrikatzen duen autodefentsa feminista jarrera dute oinarritzat. Lasarte-Oria, Ermua, Villabona-Amasa, Laudio, Pasai Antxo, Zaldibar, Antzuola, Irura, Durango eta Ondarroa zerrendatu ditzakegu, besteak beste, Brigada Moreak martxan jarri dituzten herrien artean. Kasuan kasuko herriaren errealitatera egokitu ohi direnez, funtzionamendu ezberdinak izaten dituzte: jai giroan aktibo egoten dira batzuk, gerta daitekeen edozein erasoren aurrean erne; beste batzuk, adibidez, emakumeei* etxera itzultzeko babesa eskaintzen diete. Tresna honen funtzionamenduaren gainean ideia bat egitea xede, Ondarroako esperientziaz jardun gara bertako mugimendu feministako kide diren Alaitz Monasterio eta Naroa Argoitiarekin.

Ondarroan “Billurrak guaz jai!”

Aurreko urteetan jai parekideen alde egindako lanketarekin jarraitu eta urrats bat gehiago emateko helburuarekin sortu ziren iaz Brigada Moreak Ondarroan. Dinamika Udaleko Berdintasun Sailak eta Etxelila emakumeen etxeak bultzatu zuten hasiera batean, baina Emaginen gidaritzapean indarkeria matxistaren gaineko formazioa jaso ostean, era autonomoan funtzionatzen hasi zen aurrerago Brigada Moreen talde motorra bilakatuko zena. Lehen urratsa nolako Brigada Moreak nahi zituzten zehaztea izan zen, eta lan hori egiteko beste herrietako esperientziak ardatz hartu zituztela adierazi dute Monasterio eta Argoitiak. Ostean, herriko jai nagusiak diren Andra Marietara begira beraien esku-hartzea planifikatzeari bide eman zioten.

Eraso sexisten aurrean erantzutea, erasoon gaineko informazioa ematea zein erasoen aurrean erasotuari babesa eta arreta eskaintzea zehaztu zituzten brigada kideen eginkizun bezala. “Erreferente izan nahi genuen, erasorik emanez gero erasotuek nora jo izan zezaten, epaituak izateko beldur barik” diote Argoitia eta Monasteriok. Erreferentzia hori lortzera bidean, brigada kideak identifikatzea erraztu asmoz, zapi more bat jantzita eramatea erabaki zuten. “Billurrak guaz jai!” lemapean kalera ateratzeko eguna heldu zenerako, 80 pertsona ingururi banatua zioten zapi morea.

Jai esparruan emakumeak* aske sentitzeko espazioen eraikuntzan eraso sexistak oztopo nagusiak direla ohartarazi nahi izan zuten Ondarroan

Zapia hainbeste jendek eraman arren, funtzioei dagokienez ezberdinak ziren bi talde eratu zituzten. Batetik, hamar bat emakumez osatutako talde motorra zegoen, formazioa jaso zutenez erasoen aurrean esku hartzeko “lanketa minimo bat” zeukatenak. Bestetik “gaiaren gainean kontzientzia” zeukaten herritarrak zeuden. Denak ere eman zitekeen edozein erasoren aurrean erne egon arren, erabakimena talde motorrak zeukala azaldu dute bi kideek.

Erasoen aurrean erantzuteko ardura hartzeaz gain, Andra Mari jaien argazki errealago bat egiteko xedez, jaietan ematen ziren erasoen gaineko erregistroa ere burutu zuten. Horretarako, emandako erasoekin erregistro orriak betetzeaz gain, salaketak egiteko buzoi eta posta elektroniko helbide bat jarri zituzten emakumeen eskura. Salatzeko unean konfidentzialtasuna eta anonimotasuna bermatzea bilatu zuten baliabide hauekin, erasotuak zama isilpean eramateko daukan joerarekin apurtu asmoz.

Bestetik, jaietan ematen diren eraso sexisten gaia sozializatu eta herriari ondorengo mezua helaraztea ere bilatu zutela azpimarratu dute: “denok nahi dugu ondo pasatu, pentsa dezagun nola lortu”. Jai esparruan emakumeak aske sentitzeko espazioen eraikuntzan eraso sexistak oztopo nagusiak direla ohartarazi nahi izan zuten, eta lortu zutelakoan daude. “Jendeak jakin-mina agertu zuen, Brigada Moreak zer ziren eta zein funtzio betetzen zuten jakin nahi zuten”, diote. “Hasieran, jai parekideak aldarrikatzeko zapia zelakoan, askok jantzi egin nahi zuten”, azaldu du Argoitiak, eta horrek aldarrikapen hutsa egiteko zapia ez zela eta berau janzteak zer eskatzen zuen azaltzeko aukera luzatzen zuela gehitu. “Onerako zein txarrerako, eztabaida herriratu genuen eta kontzientziazioari bide eman genion”, bat datoz biak.

Esperientziaren balorazio positiboa egiten dute. Prozesu osoan zehar “beraien buruen zaintza” erdigunean jarri izanak esperientzia polita eragin zuelakoan daude. “Jaiak beste toki batetik bizi izanaren sentsazioa” eragin zion esperientziak Argoitiari, “biktima edo erasotuaren roletik emakume aktibo rola izatera pasa eta gauzak aldatzen aritzearen sentipena” azpimarratuz. Gainera, prozesuaren bitartez herriko emakume askok elkar ezagutu dutela eta saretu egin direla ziurtatu dute. “Eta horrek beste indar bat ematen dizu”, aitortu du Monasteriok.

Aurrera begirako planteamendua

Brigada More gisa jardun bitartean herrian sortzen ziren zenbait erresistentziaz ohartu ziren, diskurtso matxista legitimatzen duten zurrumurru matxistak kasu. Hala bada, aurreko hilabeteetan zurrumurruen kontrako lanketan aritu dira, hauek identifikatu eta desarmatzen asmatzeko. Ikasitakoa praktikara eraman beharrean ikusi dira oraintsu, herrian eman den bortxaketaren kontura zurrumurru pila sortu baitira. Zurrumurruak daukaten indarra eta eragiten duten kaltea gertutik ikusi duten honetan, “erasotzailea geroz eta gertukoagoa izan, kuestionamenduak orduan eta indartsuagoak” direla azpimarratu dute.

Herrian jazotako azken erasoari lehentasuna guztia eman diote, eta gauzak horrela, jaietan Brigada Moreak egingo dituzten ez dute erabaki oraindik. Edozelan ere, erasoaren aurrean erantzuten eta erasotuari babesa helarazten dihardute, biak ere Brigada Moreen eginkizunak. Aurtengo Andra Marietan brigadak antolatu edo ez, autodefentsa feministak kaleak hartuko dituela usaindu daiteke Argoitiaren hitzetan: “Gertakari honekin mugimendu feminista bezala artikulatzen hasi gara herrian”.

*’Emakume’ izendapenak genero sistema bitarraz gaindiko gorputz eta identitate askotarikoak barne hartzeko orduan mugak jartzen dituen arren, artikulu honetan aniztasun hori barne hartzen du
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Ondarroa  |  Autodefentsa feminista

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-10-23 | I˝igo Igartua
Feministon Herria eguna larunbatean ospatuko da Bilbon

Aste osoan Bilbo jasotzen ari den Emakumeen Mundu Martxaren XI. Nazioarteko Topaketaren ekitaldi nagusia izanik, guztion indarrak batu eta askotariko alternatiba feminista erakustea izango du helburu ekimenak.


2018-10-19 | Hiruka .eus
Eraso matxistei aurre egiteko antolatuta daudela jakinarazi dute Uribe Kostako neska* gazte feministek

Joan den irailaren 21ean Uribe Kostako neska* gazte feministek Getxoko Azkorri aldean egindako ekintzaren nondik norakoak azaltzeko bideoa eta irakurketa kaleratu dute.


2018-10-16 | Amaia Lekunberri
Egitarau oparoaz dator Feministon Herria

Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak prentsaurrekoa eman du asteartean Bilboko La Bolsan. Emakumeon Mundu Martxaren XI. Nazioarteko Topaketaren eta beronen baitan egingo den Feministon Herria egunaren xehetasun guztiak azaldu dituzte.


2018-10-14 | Aitor Aspuru Saez
Faiza Abdi
"Erakundeetan emakumeon eskubideak babestu ezean, iraultzak ez du emaitzarik izango"

Faiza Abdi Kobane kantoi kurduko Legebiltzarreko presidentea da, eta hango gonbidatuen etxean ongi etorria egin zion Durangotik joandako ordezkaritzari. Emakume hurbila, beroa eta alaia da. Munduan barrena ibilitakoa, Sobietar Batasunean eta Espainiako Estatuan izan da, besteak beste. Gerra hasi baino lehen Siriako hiri modernoetan bizi zen, orain, Rojavan lan egiten du buru-belarri: “Ez dut ezer faltan sumatzen, Kobanen gizatasuna dago nonahi”.


2018-10-14 | Saioa Baleztena
Melanie Serrano. Etiketak erraustu
"Baršan hasi nintzenean gure taldea amateurra zen, orain profesionala da"

Emakumezkoen Barcelona taldeko (FCB) jokalaririk aspaldikoena da Melanie Serrano (Sevilla, Andaluzia, 1989). Neska-mutilen arteko parekidetasunetik urrun egon arren, hamabosgarren denboraldia abiatu berri duenean emakumezkoen futbolaren eboluzioa azpimarratzen du gorri-urdinak.


Pare 10 urtez
MULTIMEDIA - dokumentala

Bilboko Deustuko Gazte Talde Feministak, Parek, 10 urte bete ditu aurten. Hori dela eta, dokumental honetan taldetik igaro diren eta egun kide diren emakumeen ahotsak batu dituzte, hamarkada baten ibilbidea laburtzeko.


Epaitegian deklaratu beharko du hainbat emakumeri modu jarraian eraso egin zien Haritz Varelak

“Erasoa jasan genuen hamar emakumek Haritz Varelaren aurkako salaketa jarri dugu Donostiako epaitegian, eta auzibidea aurrera doala jakinarazi nahi dugu”. 80 emakumek astearte arratsaldean Donostiako Tabakalera ondoan prentsaurrekoa eskaini dute jakinarazteko ezker abertzaleko eta Donostiako Piratetako kide ohiaren aurkako auzia zertan den. Ez dute publiko egin noiz izango den deklarazioaren eguna, eta zailtasunak salatu badituzte ere, "bidean topatu ditugun emakumeen... [+]


"Zahar egoitzetako langileek sektore maskulinizatuetakoek baino %30 gutxiago kobratzen dute"

Txomin Lasa ELAko erresidentzietako arduraduna da Gipuzkoan. 2017an negoziazio mahaiak ezer eman ez zuela-eta greba egunak jarri dituzte urria-azaroa-abendurako. ELAk sektore estrategikotzat du egoitzetakoa, adinekoen zaintzaz ari delako eta sektore feminizatu eta prekarizatua delako.


2018-10-09 | ARGIA
Hondarribiko Alardea berdintasun problema dela gogorarazi dio Jaizkibelek Gipuzkoako Foru Aldundiari

Hondarribiko Jaizkibel konpainia parekideko ordezkariak Gipuzkoako Batzar Nagusietako Berdintasun Batzordean izan dira astelehenean Podemos-Ahal Duguk eskatuta eta salatu dute atzerapausoak eman dituztela instituzioek legegintzaldi honetan, Alardearen gatazka konpontzeko bidean.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude