Iruņeko mugimendu feminista

Jaiak plazeretik borrokatuz

  • 2016ko Sanferminetan bost gizonezkok emakume bat taldean bortxatu zutenetik, hedabideek tarte zabala eskaini diete ‘La Manada’ izenez bataiatu duten kasuaren nondik norakoei. Beste behin, informazio kantitatea eta kalitatea ez dira eskutik joan ordea, eta kasuari egindako jarraipena desegokitzat jo dute askok, Iruñeko mugimendu feministak eta herri mugimenduak adibidez.

Amaia Lekunberri @amaialekunberri
2018ko uztailaren 15a
Uztailaren 4ko gaueko manifestaldian egindako amaiera ekitaldia
Uztailaren 4ko gaueko manifestaldian egindako amaiera ekitaldia (Argazkia: Ekinklik)

Urtetan eraso sexistarik gabeko jai parekideen aldeko lanketan murgilduta dauden eragileak izanik, zeharo kaltetu ditu talde bortxaketari buruz hedabideek egindako trataerak. Uztailaren 3an emandako prentsaurrekoan adierazitakoaren arabera, badirudi eraso sexisten kontrako urtetako lanketa 2016an hasi zela. “Titularretatik harago”, hamarkadak daramatzatela lanean azpimarratu dute.

Orain bi urtetik gauza berbera errepikatzen dihardute: kasu bakarrean arreta jartzeak gainerako erasoak ikusezin bilakatzen dituela eta garrantzia kentzen diela, alegia. ‘La Manada’ kasuan hainbeste arreta jartzeak erasoak “salbuespeneko zerbait bezala hautematea” dakarrela uste du Bilgune Feministako kide den Amaia Zufiak. Eta F.A.R.R.U.K.A.S. kolektiboak gehitu du “indarkeria matxistaren dimentsio estrukturala, sakonekoa eta sistematikoa ezkutatu” egiten dutela kasu mediatikoek. Zufiaren ustetan “morboan” zentratutako trataera eman zaio gaiari, eta iruditzen zaio askotan zaila dela zehaztea medioak erasoen aurkako jarrera izaten ari diren ala erasotzaileei ideiak ematen. Orain bi urteko bortxaketarekin antzekotasunak dituzten kasu gehiago ematen ari badira, medioek egin duten trataera ez arduratsuagatik dela uste du.

Sanferminetan ez dituzte gainontzeko festetan baino eraso sexista gehiago egiten. Hori bai, salaketa gehiago jartzen dira.

Harrabotsa eragin duen azken kasu honek badu aitzindaririk, 2008an Nagore Laffageren erailketak Iruñeko jaietan egiten dituzten sexu erasoen gainean alerta piztu baitzuen. Kasu mediatikoenak izan diren bi horien artean, sexu erasoen gaineko problematika nabarmendu duten beste gertakari batzuk ere izan dira, adibidez bularrak bistan zituzten emakumezkoei gizonezkoek ukituak nola egiten zizkieten agerian uzten zituzten 2013ko txupinazoko argazkiek eragindako zeresana. Nafarroako Unibertsitate Publikoak kaleratu berri duen ikerketa baten arabera, ordea, Sanferminetan ez dituzte gainontzeko festetan baino eraso sexista gehiago egiten. Hori bai, salaketa gehiago jartzen dira.


Beldurraren diskurtsoa

Egun, Sanferminak nagusiki bi ikuspegitatik ikusten direla iruditzen zaio Zufiari. Alde batetik, esango luke jende askok aitortu duela urtetan  feminismoak egindako lana eta Iruñea gaiarekiko hiri sentsibilizatu gisa ikusten duela. Baina beste alde batetik, “beldurraren diskurtsoa” hedatu dela dio, jaien gainean eratu den irudi basatiak lagunduta. “Nik ez dut ukatuko puntu basati bat daukanik, baina beste jai guztiek bezala, jai guztietan ematen baitira zoritxarrez eraso sexistak”, dio ikerketak azaleratutakoa berretsiaz.

Ikerketak agerian utzitako datuak ulertzeko hainbat gako egon daitezke bere ustetan. Aurreko gobernuak bultzatu izan duen “desfasean oinarritutako” jai ereduak eraso kopuruaren areagotzean lagundu ahal izan zuela deritzo, baina kontrara, erasoen kontrako lanketaren baitan egindako sentsibilizazio lanak bere fruituak eman dituelakoan da. Hala deritzote mugimendu feministak eta herri mugimenduak ere, Iruñeko jendarteak eraso sexisten aurrean eman ohi duen erantzuna “paregabea” eta “etengabeko lan baten emaitza” bezala hautematen baitute.

Aipatutako beldurraren diskurtsoak izan du zabalpena hala ere, eta honen adierazgarri Sanferminen aurreko asteetan zabaldutako iniziatibetako bat, zeinak emakumezkoei dei egiten zien Iruñeko jaiei boikota egiteko. Boikot deialdi hau eta txupinazo egunean zuri-gorriz jantzi ordez beltzez janzteko aldarria egiten zuen ekimena eztabaidarik, kontsentsurik eta helburu argirik gabe egin direla jakinarazi dute mugimendu feministak eta herri mugimenduak, eta “Iruñeko hainbat kolektiboren lana baldintzatu eta ahultzen duten kanpoko esku-hartze bezala” identifikatu dituzte.

"Sugarretatik sutera. Erre dadila heteropatriarkatua!" izan da aurtengo gaueko manifestaldiko lema
(Argazkia: Irati Lautre)
Autodefentsaren aldarria

Kanpotik egindako deialdiek talka egiten dute Iruñean eraso sexisten kontra lanean dihardutenen lanketarekin eta autodefentsa feministaren aldeko aldarri irmoarekin. Batetik, mugimendu feministak apustu irmoa egiten duelako emakumeak etxean edo jai eremutik kanpo geratu ordez, plazak hartu eta jaietan dagokien tokia okupatzearen alde. Bestetik, beltzez janzteko egun propioa badaukatelako: uztailaren 4a, indarkeria matxistak eta sistema heteropatriarkala jo-puntuan jarriz, F.A.R.R.U.K.A.S. kolektibo feministak deitzen duen manifestazioak gaua eta kaleak hartzen dituen eguna.

Jaien ataritan, garbi helarazten dute mezua manifestaldiarekin: emakume* bati eraso egin ezkero, denok erantzungo dugu. “Badakigu eraso matxista gehienak eremu pribatu eta intimoetan ematen direla (…) baina guk kalea okupatzen dugunean pairatzen ditugun erasoak ikusaraztea erabaki dugu”, azaldu du kolektiboak. “Emakume gisa gizarteratuak izan garenoi eremu pribatua egokitu zaigu, eta eremu publikoaren erabilera egiten dugunean, “zigortuak” izaten gara maiz” diote, jaietan ematen diren eraso sexistek jarraitzen duten logika seinalatuz. Hala bada, erasoen aurrean biktimaren irudiarekin hautsi eta “emakume* aktibo, ahaldundu eta borrokalariari” bide ematearen alde daude. Amorrua erakutsiz, zarata ateraz, beltzez jantzita eta kolektibotasuna adierazten duen buruberokia soinean hartzen dituzte kaleak. Helarazten duten mezuak “norbait deseroso sentiarazten badu, hausnartu dezala zergatik”, diote.

Autodefentsa feministaren aldarrikapena jaien gozamenarekin guztiz bateragarria dela uste du mugimendu feministak.

Autodefentsa feministaren aldarrikapena jaien gozamenarekin guztiz bateragarria dela uste du mugimendu feministak. Jaiek guztionak izan behar dutela defendatzen dute, baina patriarkatuaren egiturazko indarkeriak jaietan ere islatzen direnez, zilegi iruditzen zaie horiei edozein eratan erantzutea. Hala ere, oraindino “autodefentsa feminista legitimotzat hartzeko erresistentzia ugari” daudela azpimarratu du F.A.R.R.U.K.A.S kolektiboak. Emakume batek, bere buruaren defentsan bada ere indarra erabiliz gero, gizarteak epaitu eta zigortu egiten duela diote. Azaldu dutenez, emakume batek indarra darabilenean ahul eta pasibo izatera derrigortzen duen genero-araua hausten du, eta “horrek sistemaren egitura kolokan jartzen du”. Hala bada, beraien helburua “sistema kapitalista, kolonialista eta heteropatriarkala etengabe zirikatzea eta izorratzea” da.

Zirikatzaile eta indarkeria sexistaren aurkako lanketan berretsita eta antolatuta, badirudi bonbardaketa mediatikoek eta kanpoko esku-hartzeek eragindako kalteak indargetzen asmatu duela Iruñeko mugimendu feministak. Iraultzaile egiten dituena kolektiboki eratu duten elkartasun eta zaintza sarea dela zin egiten du F.A.R.R.U.K.A.S. kolektiboak. “Elkarrekin askoz indartsuago gara” azpimarratu dute, eta nabarmena da.
 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Iruņea  |  Autodefentsa feminista

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-09-30 | Amaia Lekunberri
Zientzia fikzio feminista
Heteropatriarkatuaren espazio eta denborez harago

Zer gertatuko litzateke politikari teokrata talde batek kolpe militar bidez boterea hartuko balu, eta emakumeak estatuaren ondasun izatera pasako balira? Galdera horretatik abiatuta idatzi zuen Margaret Atwood-ek The Handmaid’s Tale eleberria 1985ean, duela ez asko telesail formatura egokitu dutena, sekulako ospea lortuz. Zientzia fikzio feminista osasuntsu dagoela dioten baieztapenak zuzenak direla adieraztera datorren seinale nabarmenetan nabarmenena.


Bularretakorik ez zuten erre

Atlantic City (AEB), 1968ko irailaren 7a. 1969ko Miss America aukeratzeko ekitaldia egin zuten eta, kanpoan, New York Radical Women erakundeak deituta, 400 bat emakume bildu ziren lehiaketaren aurka protesta egiteko.


Higienea
Gehiegi garbitzearen paradoxa

Gorputza garbitzea ez da beti osasun kontua, ezta osasungarria ere. Egunean behin edo sarriago egitea da gaur egun normalena. Ohitura kultural hau, baina, batzuetan kaltegarria gerta liteke azalarentzat.


Su eman diote genero indarkeria gaitzesteko irudi bilakatu den esku gorriari

Goizaldean Antsoainen, Rafael Alberti plazan, izan da erasoa. Gasolinaz bete dute esku gorria eta su eman diote ondoren. Suhiltzaileak izan dira lanetan.


2018-09-13 | ARGIA
Hondarribiarren babesa jaso du Jaizkibelek eta instituzioei eskatu die alarde parekidearen alde inplikatzeko

Agerraldi jendetsua egin du Jaizkibel Konpainiak, joan den larunbatean Hondarribiko Alardean jasan zituen erasoak salatzeko. Eskerrak eman dizkiete irailaren 8tik euren babesa "modu publiko zein pribatuan" erakutsi dieten hondarribiar guztiei eta instituzioei posizionatzeko eskatu diete, "alarde bakar bat, publikoa eta parekidea lortzeko".


2018-09-13 | ARGIA
Women's rights violated during the Hondarribia festivities

During the festivities on 8th September people in favour of the discriminatory Alarde parade cruelly persecuted the women and men taking part in the equal rights group.


5 urteetatik hasita, sexu heziketa derrigorrezko ikasgaia izango da Quebeceko eskoletan

Hastear den ikasturte honetan, derrigorrezko ikasgai berria emango dute Quebeceko ikastetxe publiko nahiz pribatu guztiek: sexu heziketa. Lore eta erleen metaforarik gabe, ugalketa prozesuaz zintzo hitz egingo diete 5 urteko haurrei, baita familia eredu anitzez edota bulba eta eskroto hitzen esanahiaz ere. Ikasgaiak jarraipena izango du derrigorrezko hezkuntzan, 16 urtera arte.


Patri Espinar. Pareta guztien gainetik
"Emakumeen esku-pilotan, 30 urtetan egin ez dena hiru urtetan egin da"

Ikusi al duzue Pilota girls (Sra. Polaroiska, 2012) film laburra? Ondo baino hobeto laburbiltzen du Patri Espinarrek pilotaren munduan egindako bidea: dena oztopo, dena traba. Azken urteotan jaso du, ordea, urte luzetako ahaleginaren aitortza: munduko bi txapel eta herrikideen beroa.


2018-09-07 | ARGIA
Plastiko beltzak jartzen jarraituko dutela diote alarde baztertzailearen aldekoek

Denis Itxaso Gipuzkoako ahaldun nagusiordeari zuzendutako testu bat argitaratu du Jaizkibel konpainiaren aurkako protesta antolatzen duen Hondarribiko Emakumeak taldeak. Emakumeek gizonen baldintza berdinetan parte hartzen duten alardeari plastiko beltzak jartzea “emakumeen indar pasiboaren sinbolo unibertsala da”, talde horren arabera.


2018-09-07 | Nahia Ibarzabal
Emakume lodiek argalek baino lan eskaintza nabarmen gutxiago dituzte gizartea lodifoboa denean

Frantzian izugarrizko lodifobia existitzen delako, obesitatearen eta prekarietatearen arteko lotura esanguratsua dela salatu dute, zenbait kazetari, ekintzaile eta politikarik.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude