"Amets erradikal bat dut"

  • Washington (AEB), 1963ko abuztuaren 28a. Martin Luther Kingek Amets bat dut hitzaldi ezaguna bota zuen. Hitzaldi horretan oinarritzen da edo, hobe esanda, hitzaldi horretara mugatzen dute gehienek hark utzitako ondarea.

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2018ko maiatzaren 06a
Mississippiko polizia Martin Luther Kingi bultzaka, Beldurraren Aurkako Martxan, 1966ko ekainean. (arg: Underwood Archives)

Indarkeriarik ezaren aterkipean babestutako diskurtso moderatua zen, beltzentzako eskubide zibilak eskatzera mugatzen zena –eta ez da gutxi–, “amets amerikarrarekin” bateragarria, Malcolm X edo Pantera Beltzen diskurtso erradikalaren aldean, “onargarriagoa”.

1967ko apirilaren 4an, hil baino urtebete lehenago juxtu, New Yorken hitzaldi bat eman zuen Kingek 3.000 pertsonen aurrean. Vietnamgo gerra gogor kritikatu zuen orduko hartan, gatazkaren amaieraren nondik-norakoak AEB ahalguztidunean oraindik susmatzen ez zirenean. “Gure gizarteak jipoitutako gazte beltzak hartu eta etxetik 8.000 miliatara bidali ditugu, Georgia hegoaldean edo Harlemen ez dituzten eskubideak Asiako hego-ekialdean bermatzeko. Mutil beltzak eta zuriak elkarrekin hiltzen ikusten ditugu, eskola berdinean elkarrekin esertzen uzten ez dien nazio baten izenean. Elkartasun bortitzean ikusten ditugu herrixka txiro bateko etxolak erretzen, baina konturatzen gara ez liratekeela sekula Detroiten etxe-bloke berean biziko. Ezin dut isildu pobreen halako manipulazio basatiaren aurrean”. Arrazismoaz harago, kolore guztietako pobrezia zuen jomuga.

Eta indarkeriarik ezaren ideia zabaltzeko ere baliatu zuen Vietnam: “Ezingo nuke ghettoetako zapalduek erabiltzen duten indarkeriaren aurka egin, lehenago, argi eta garbi, egungo munduko indarkeria hornitzaile nagusiaren aurka egin gabe: nire gobernua bera”. Urtez urte, aurrekontu militarrean gizarte programetan baino diru gehiago xahutzen duen herrialdea “heriotza espiritualera hurbiltzen” ari zela gaineratu zuen. “Makinak, ordenagailuak, etekinak eta jabetza eskubideak pertsonak baino garrantzitsuagoak diren bitartean, ez gara gai izango arrazismoak, materialismoak eta militarismoak osatzen duten hirukote erraldoia gainditzeko”.    

Une horretan, prentsak gogor kritikatu eta iraindu zuen King hitz horiengatik. Gero, hitzok isilaraziko zituzten. Eta azken hilabetean, hil zutenetik 50 urte bete diren aitzakian, hedabide gehienek Martin Luther Kingen ideia antikapitalista garbiak baztertu dituzte berriro ere, ekintzailearen bertsio edulkoratua, publiko guztientzako kontsumigarria, saltzen jarraitzeko.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


AEB kanaletik interesatuko zaizu...
2018-09-14 | Kate Davis
Stonewall-eko istiluak
MULTIMEDIA - dokumentala

Stonewall-eko istiluak 1969ko ekainean gertatu ziren New York hirian: LGTB mugimenduaren pizkunde politikoaren ikurretako bat dira. Harrotasunaren Eguna ospatzen da gaur egunean mundu guztian haren omenez. Dokumental honek lekukotasun eta garaiko irudiekin ilustratzen du gertatutakoa, eta orduan Estatu Batuetan bizi zen giroa. Gertakari haiei riots esan ohi zaie historian (istiluak), baina dokumentalak uprising edo altxamendu hitza hobesten du, eta ondo ulertzen da hori ikusten... [+]


Futbol amerikarreko jokalariek arrazakeriaren aurka hasitako protestak bizirik dirau AEBetan

Miami Dolphins taldeko bi jokalari belaunikatu egin dira protesta gisa AEBetako ereserkia entzutean; talde bereko hirugarren jokalari batek ukabila altxatu du. Azken bi urteetan arrazakeriaren kontrako keinuak ugaritu dira AEBetako kirol profesionalean.


2018-09-10 | Zero Zabor
AEBetan bi erraustegi itxi dituzte, Kalifornian eta Floridan

Ekainean CREF erraustegia itxi dute Kaliforniako Los Angelesen eta urte bukaerarako Floridako Auburndalekoa itxiko dute, bertako hedabideek zabaldu dutenez. Biak ere bideragarritasun ekonomiko ezak eraman ditu horretara.


2018-09-07 | Mick Csaky
Rock&Rollaren ama pontekoa: Sister Rosetta Tharpe
MULTIMEDIA - dokumentala

1940-1960 hamarkaden artean, Arkansasko emakumeko beltz honek, Sister Rosetta Tharpe-k eta bere gitarra elektrikoak eragin handia izan zuten musikaren transformazioan eta rokanrolaren sorreran. Chuck Berry, Little Richard, Elvis Presley edo eta Jerry Lee Lewisengan eragina izan zuen. Nahiz eta bere garaian izar bat izatera iritsi, gerora bere ospea galdu zuen eta emakumea izanik, inoiz ez du haiek adinako onespenik jaso.

Zuzendari eta ekoizlea: Mick Csaky
Ekoiztetxea: Antelope South Limited... [+]


2018-08-29 | ARGIA
Bederatzi urteko ume batek bere buruaz beste egin du AEBetan, eskolan homosexuala zela aitortu ostean

Bere semearen heriotzaren atzean eskolan jasaten zuen bullying homofoboa zegoela ziurtatu du mutikoaren amak, hainbat hedabide estatubatuarrek jaso dutenez. Polizia kasua ikertzen ari da.


2018-08-22 | Nahia Ibarzabal
Trumpen kanpaina legez kanpo finantzatu zela aitortu du AEBetako presidentearen abokatu ohiak

Michael Cohen AEBetako presidentearen abokatu pertsonala izandakoak, aitortu du bi emakumeri ordaindu ziela Donald Trumpekin izandako harremanak isilik gorde zitzaten. Gainera, Trumpek hauteskunde kanpaina legez kanpo finantzatu zuela ere adierazi du astearte honetan FBIren aurrean.


Yemenen haurrak zeramatzan autobusa bonbardatu eta 43 hil ditu Saudi Arabiak

Yemenengo Saada departamentuan izan da bonbardaketa. Blokeatuta dago herrialdea hiru urteko gudan, Democracy Now-ek argitaratu duenez.


2018-08-09 | ARGIA
Pantera Beltz ohi Robert Seth aske utzi dute 45 urte espetxean eduki ostean

Pantera Beltz ohi Robert Seth Hayes baldintzapean aske utzi dute asteartean 45 urte kartzelan egin ostean, Democracy Now-n informatu dutenez. 1973an espetxeratu zuten New Yorkeko polizia bat hiltzea egotzita.


Kalifornia kiskaltzen ari da bere historiako suterik bortitzenaren garretan

Kalifornian Mendocino Complex bataiatu duten sutea estatuko hondamendirik handiena bilakatu da. Astearterako ofizialki 290.692 akre (117.638 hektarea) erreak zituela iragarri zuten, Gipuzkoako lurraldearen erdia adina. Geroztik, gainera, beste sute txikiago batzuekin elkartu da. 14.000 suhiltzaile daude estatuko hamasei suteri aurre egiteko egoera nahiko kaxkarrean. Oraindik egoera okerrera egingo du bero eta haize-bolada handiko egunak espero dituztelako eta hilabetea joango dela kalkulatu... [+]


2018-08-08 | Nahia Ibarzabal
Paul Laxalt hil da, AEBetako politikan goien heldu den euskal-amerikarra

Paul Laxalt asteartean hil da Estatu Batuetan 96 urte zituela. Euskal artzain baten semea zen eta Nevadako Gobernadorea, AEBetako senadorea eta Alderdi Errepublikarreko kide izan zen.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude