Lanaldia murriztu daiteke?

  • Lanaren banaketa alternatiba ezinbestekoa, bidezkoa eta, batez ere, bideragarria da langabeziaren aurka egiteko.

El Salto - Hordago @HORDAGO_ElSalto  |  Jon Bernat Zubiri @jonbernat  |  Veronica Castrillˇn
2018ko otsailaren 11

Langabeziaren egungo kronifikazioari eta gutxiespenari soldata txikien eta nahi gabeko lanaldi partzialen igoera erantsi zaie, batez ere emakumeen artean. Azken Biztanleria Aktiboaren Inkestaren datuek diotenez, langabezia tasa %10,6koa da Nafarroan eta % 11,5ekoa EAEn (%16,6 eta %18,8 nahi gabeko partzialtasuna langabeziatzat hartuz gero). Emakumeen langabezia tasa %24tik gorakoa da. Egoera honetan lanaldia murriztea -hau da, enplegua banatzea- sekula baino beharrezkoagoa da.

Lan Kostu Bateratu errealen jokabidea kontuaz hartuz gero, gainera, murrizketa neurri justua da. 2010etik 2015era, murrizketa metatua %5,6koa izan da Nafarroan eta %6,9koa EAEn, soldatak produktibitatea baino gutxiagoa hazi direlako.

Gipuzkoarako plan bat

EUSTATen eta Nafarroako Foru Ogasunaren 2008-2012 urteen arteko datuak alderatuta, zerga zuzenen (PFEZ eta sozietateen gaineko zerga) batez besteko presio eraginkorra %15,4koa izan zen lan errenten gainean eta %5,5ekoa kapital errenten gainean. Bereziki enpresa handiek zenbait zerga-abantaila erabiltzen dituzte Sozietateen gaineko Zerga saihesteko: amortizatzeko askatasuna, beste ekitaldi batzuetako zerga oinarri negatiboak konpentsatzeko kenkariak edo zerga bikoitzen salbuespena… Ondorioz, kapital errenten %40k baino gutxiagok ordaintzen dituzte zergak Ogasunean;  soldatei dagokienean, aldiz, %100ek ordaintzen dute.

Beharrezkoa eta bidezkoa izatez gain, lanaldia murriztea bi joerei buelta emateko politikarik merkeena eta eraginkorrena da. Gipuzkoako adibidea aintzat hartuta, soldatapeko biztanleriaren lanaldia %10 murrizteak lanaren banaketan izango lukeen eragina aztertzea interesgarria da. Helburua langabezia tasa % 5 jaistea litzateke, eta bi abiapuntu izango lituzke oinarri: soldatetan aldaketarik ez egotea, edo lanaldiaren murrizketaren eraginez, soldatak %5 jaistea.

Bi kasuetan administrazio publikoen diru-sarrera erantsiak oso handiak izan litezke: BPGren %3,4 lehenengo abiapuntuan eta %2,5 bigarrenean. Soldatak murriztean, hasieran soldatapeko langileek BPGren % 2,9aren kostu baliokidea ordainduko lukete eta, kasu horretan, ordainsari txiki eta ertainak pixkanaka berdindu beharko lirateke PFEZ bidez. Enpresentzat kostuak BPGren %7,3 eta % 3,3 artekoak lirateke bi egoeretan, eta bidezko banaketarako mekanismo bat beharko litzateke lanean intentsiboenak diren enpresak ez zigortzeko, normalean ez baitira izaten etekin gehien lortzen dutenak. Negozio bolumenaren gaineko zerga progresibo baten bidez egin liteke, fakturazioa zerga-oinarritzat hartuz. Banaketaren Zerga honen kuotari lanaldiaren murrizketak eragindako kostuak kenduta, enpresaren likidazio-saldo positiboa edo negatiboa lortuko genuke. Zergaren emaitzak neutrala izan behar luke, salbu eta lanaldiaren murrizketan parte hartuko ez luketen enpresen kasuan. Kasu horretan, diru-sarrera publiko gehigarriak egongo lirateke, enplegu publikoa sortzera bidera litezkeenak.

Eta Nafarroa?

Foru Erkidegoa da une honetan lanaldia murrizteko politika gauzatzeko aukera eztabaidatzen ari den toki bakarra. Murrizketa erkidego mailan ezar liteke, Espainiako Estatuak horrelako politikak noiz martxan jarriko zai egon gabe. Gainera, Banaketaren Zergaren alternatiba osagarriak egongo lirateke.

Batetik, pizgarriak sektore pribatuan eta enplegu publikoaren banaketa –azpikontratazio klausuletan ere jaso litezkeenak–. Eta, bestetik, gobernuak Enpleguaren Aldeko Hitzarmena bultza dezala, patronalen eta sindikatuen arteko negoziazio kolektiboaren bidez. Edonola ere, langabezia murrizteko politikak abiaraztea, errenta modu justuagoan banatzea, soldaten eta etekinen araberako zerga bidezkoagoak  ezartzea eta enplegua eta zaintza lana banatzea beharrezkoa, bidezkoa eta, batez ere, bideragarria da.

Artikulu hau Hordago - El Saltok argitaratu du eta Creative Commons lizentziari esker ekarri dugu gurera euskaratuta.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Langile borroka  |  Langabezia

Langile borroka kanaletik interesatuko zaizu...
Euskaldunon ahalduntzea, feminismoa eta langile mugimenduarekin batera
MULTIMEDIA - solasaldia
Lorea Agirrek 2017ko ekainaren 2an "Euskara sindikatuaren erdigunera ekarri. Hizkuntza eskubideen alde borroka sindikala indartu"   mahai inguruan eman zuen hitzaldia, Manu Robles-Arangiz institutuak antolatuta.

"Euskarak ez badu hobeto bizitzeko balio, kaixo eta adio"
MULTIMEDIA - solasaldia

Joxerra Garziak 2017ko ekainean Donostian eman zuen "Euskara, nora eta nola?" hitzaldia, Manu Robles-Arangiz institutuak antolatutako "Euskara sindikatuaren erdigunera ekarri. Hizkuntza eskubideen alde borroka sindikala indartu" mahai inguru barruan.


"Kirol kazetaritzan, emakumeok bigarren mailan utzi gaituzte"

Kirola eta irratia izan ditu aspaldiko bizilagun Olga Jimenez kazetariak, eta bereziki emakumeen zein desgaituen begietatik hurbildu da kirolaren errealitatera. Beste zazpi emakumerekin batera, kirolean ohikoak diren balioen beharra aldarrikatu du aurtengo Gasteizko jaietako pregoian, horiek bizitzarako tresna izan daitezkeelakoan.


Gipuzkoako hondartzetako sorosleek greba mugagabea hasiko dute abuztuaren 14an

ELA sindikatuak deitu du grebara  “sorosleekin asteazkenean egindako bileren ostean”.


2018-08-03 | Mondraberri
"Greban gaude baina azken 20 egunetan ez digute telefonoz deitu ere egin"

Asteartean amaitu zen Arrasateko Udalak CLECE enpresa kontratuaren indarraldia. Halere, "langileoi eta zerbitzuko erabileei ez digu inork ofizialki komunikatu ea CLECEk jarraitzen duen edo ez".


2018-08-01 | Nahia Ibarzabal
Gipuzkoako sorosleek asteazkenean erabakiko dute grebekin jarraitu ala ez

Asteartean bukatu dute Gipuzkoako sorosleek hiru eguneko greba. Eusko Jaurlaritzak ezarritako zerbitzu minimoak “lotsagarriak” izan direla salatu dute. Asteazkenean egingo dute asanblada grebekin jarraitu ala ez erabakitzeko.


Gipuzkoako sorosleen greba
"Ez gaituzte langile bezala errespetatzen"

Hondartzetako sorosleek salatu dute Gurutze Gorriak eta Donostiako Udalak ez dutela haiekin negoziatu nahi izan.


Elkarretaratze ugari egiten ari dira Tubacex Taylorreko langileak

Iragan astean ekin zioten sei eguneko grebari, enpleguaren eta lan hitzarmenaren defentsan.


Langile borroka
Erresistentzia kutxan (derrigor) sartu beharreko bost gauza

Diru-ekarpenez, funtsez eta sosez harago, beste oinarrizko osagai batzuk ere behar dira sartu zorroan, greba baten bidaia luzerako prestatzeko.


2018-07-26 | Nahia Ibarzabal
Eusko Jaurlaritzak hondartzetako sorosleei greba eskubidea ukatu diela salatu du ELAk

ELAren ustez Jaurlaritzak, jarritako zerbitzu minimoak langileek grebarik egin ez dezaten eta egoera prekarioari luzapena emateko pentsatuta daude.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEAK
Eguneraketa berriak daude