Beltzak zuri eta zuriak beltz

  • Nola belztu behar zuria. Joxan Artzeri omenaldia.

Goizalde Landabaso
2014ko maiatzaren 25a
Irudian, Nola belztu behar zuria ikuskizuna.
Irudian, Nola belztu behar zuria ikuskizuna.

Partehartzaileak: Bide Ertzean, Oier Guillan, Asier Sarasola, Zuaznabar neba-arrebak, Joxan Artze. Non: Usurbilgo Sutegi. Noiz: 2014ko maiatzaren 3, larunbata. 22:00.

Hausnarketara emana dago Joxan Artze Idoia Beratarbidek Nola belztu behar zuria ikuskizunerako sortutako irudian. Haragizko Joxan Artze, baina, lurtarrago azaldu zen Usurbilgo Sutegira. Ikusmina zuen. Kaleratu berri dituen Bizitzaren atea dukegu heriotza eta Heriotzaren ataria dugu bizitza poema liburuetatik mailegatutako olerkiekin sortu dute espektakulua. Ehunka olerki artean hogeita hamarreko sailkapena egin zuten Bide Ertzean taldeko kideek, Oier Guillanek eta Asier Sarasolak. Zeintzuk aukeratu ote zituzten jakin nahi zuen egileak. Lehenengo ilarako bertigoari muzin egin zion eta atzerago jesarri zen emaztea alboan zuela. Gau berezia bizi izan zuen gainezka zegoen Sutegi aretoan. Egia esan, uste dut bertaratutako denok bizi izan genuela.

Rock kontzertua ez zela nabarmen geratu zen hamarretatik hamar minutu joanak zirenean bost gizon oholtzaratu zirenean. Hiru musikari eta olerkari bi. Sarrera-txaloak. Artzeren ahotsa pop doinuetara bestelakotu zen Oier Guillanek eta Asier Sarasolak poesia esateko hain duten modu ezberdinarekin nahastuz. Ordu bete inguruko saio samurra izan zen, une eder asko izan zituena. Eragozpen txikia aurkitu nion nik kontzertuari: txaloak. Interruptus etenbakoa izan zen, ezin hitza eta musikaren uztarketari bide egiten utzi, eta iruditzen zait, artistek bazutela taxuzko atmosfera lortzeko asmoa, ondo harilkatutako gidoia zeramatela, tempoak ondo neurtuak zituztela, eta isiltasunak ere bai. Txaloaldien etenak behin eta berriro eramaten zintuen hasierara. Ezin erabat sartu prestatu zuten giroan. Uste dut hobea izan zitekeela eta hobea izan daitekeela. Alegia, txalorik ez emateko eskatu behar dela. Ez naiz nor txaloak debekatzeko, eta ez naiz hasiko txaloen gainean saiakera egiten (honen harira, Edo argitaletxeak kaleratu berri du Harkaitz Canoren Txalorik ez, arren) baina... zer gertatuko litzateke txalo guztiak amaierarako gordeko bagenitu?

Uler dezazun: Bide Ertzeanek kantu bilakatutako poema amaitu egin zuen: “…elkar maite dutenek/maitasun argiz/egunetik egunera/maiteago eta argiago”. Abestia amaitzerakoan isiltasun ahalegina. Eta horretan barneraturik gozamenak hartzear zintuelarik; Plas, plas, plas. Kitto, istanta. Agur, unea. Egin dezagun errealitate paraleloa: Bide Ertzeanek kantua amaitzen du: “…ez hala hark behin batez/piztu zigun edertasuna/bihotzetik, bihotzetik”. Doinuaren azken-azkenak eta isiltasuna. Handik gutxira hura apurtuko duen ahots bakar bat, Artzeren hitzak gorpuztuko dituena. Hobeto, ez? Sarrerarekin batera txaloak gordetzeko zorroa eman beharko lukete.

Unerik ukigarriena akaberak ekarri zuen. Omendua, hots, Joxan Artze gora igo zenean. Hitz jostunak ezin izan zion hunkidurari eutsi. Urduri zegoen. Emozioa sentitzen zen eta Artze, tarteka, arnasa hartzeko (edo hitz egokiak aurkitzeko) mututu egiten zen. “Zentratu, Joxanton, zentratu zaitez” ziotsan bere buruari emazteak sarri esaten ei dion mantra errepikaturik. Emaztea eta Txaro arreba izan zituen aintzat poetak. Gustatu zitzaion Jexux Artze Kultur elkartekoek eman zioten oparia: Jose Luis Zumeta margolariak egin eta Usoa Zumetak serigrafiatutako lana. Eta gustatu zitzaion Zuaznabar senitartekoek lehengo eran txalaparta jo zutenean.

Sutegik su hartu zuen azken kantuarekin, Mikel Laboak Artzeren berbekin hain ezagun bihurtu zuen “Txoria txori”-rekin. Bertan zeuden musikariengana jo beharrean grabazio bat ipini zuten; Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin batera egin zuen kantu. Beharbada Bide Ertzeanekoek jo izan balute, agian jendea bapatean abesten hasi izan balitz, baina grabazioa jartzearena... ez dakit, niri neuri, aitortu behar dut, gutxien gustatu zitzaidana izan zen.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  Antzerkia  |  Bide Ertzean  |  Usurbil

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
Egiletasuna eta generoa
Zerbait hautsi, edo ireki, edo agertu

Literatur egiletasunari buruzko ikastaro batera joan nintzen azaroaren hondarrean. Kronika objektibo bat egin ezin, eta kronika zintzo bat egiten saiatu naiz. Nolakoa da euskal literaturen joko-zelaia, eta nola mugitzen gara horretan barrena?


2018-12-11 | Irutxuloko Hitza
Azken aurreko manifestua
MULTIMEDIA - ekitaldia

Harkaitz Cano idazleak 'Azken aurreko manifestua' irakurri du Donostiako Bagera elkarteak Euskaraldiari amaiera emateko antolatutako ekitaldian, Kaxildan.


Gu, Austriako esloveniarrok

Gauza arraroak gertatzeko posibilitateak atzo guztiz agortu zirela sinetsita, igo gara ba gaur arratsaldean ere Durangoko Azokako antolatzaileek Landako gunean utzi diguten mahaira, behingoz kontu arruntak kontatzen dituen artikulu bat idazteko prest gure kulturaren alfa eta omega den feria honetaz, euskal kulturaren erakusleiho eta topagune, mendea eta segundua gurutzatzen diren leku. Baina asmo horiek pikutara joan dira gure mahaian laranja bat aurkitu dugunean.


Munduko gauzarik arraroenak

Deituiozu berezi. Deituiozu bitxi. Deituiozu arraro. Deituiozu nahi duzun bezala, baina hau ez da normala. Eta ez, ez dut esaten Durangoko Azokaren bigarren egunean gaudelako eta gaur goizean oraindik Toti Martinez de Lezeak Ereinen standean eragiten dituen ilara ia mitologikoak ikusi gabe jarraitzen genuelako, baizik eta itxuraz elkarrekin inolako loturarik ez duten gauzak gurutzatzen hasi direlako Landako gunean ostegun honetan.


2018-12-10 | Booktegi
Arantxa Urretabizkaia Peru Iparragirrerekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea

Arantxa Urretabizkaiarekin solastu da Peru Iparragirre, idazle donostiarraren sorkuntzaz eta euskal literaturaren inguruan.


2018-12-06 | Booktegi
Peru Iparragirre Beņat Sarasolarekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea
Beñat Sarasolak Peru Iparragirre idazlea elkarrizkatu du eta Iparragirreren lana eta euskal literatura izan dute hizketagai, besteak beste.

2018-12-05 | Arabako Alea
Izaskun Arrue andereņoari buruzko liburua idatzi du Miel A. Elustondok

Araban euskalduntzea sustatzen hasi zen garaia ere aztertzen du argitalpenak.


Iņigo Aranbarriren 'Munduko tokirik ederrena'
Gertutasuna eta kondentsazioa

Ez gara 2018an euskal irakurleari Iñigo Aranbarri deskubritzen hasiko: azkoitiarraren ibilbidea hor dago, bere belaunaldiko idazle esanguratsuenetako bat dela adierazteko. Baina publikatu berri duen Munduko tokirik ederrena-k badauka berritasun bat: generoa. Aranbarriri irakurriak dizkiogu nobelak, poema liburuak, kronikak, saiakerak; inoiz ez, ordea, ipuinak.


2018-11-14 | Booktegi
Beņat Sarasola Katixa Agirrerekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea

Katixa Agirrek Beñat Sarasola elkarrizkatu du. Sarasolaren lanaz eta euskal literaturaz aritu dira.


2018-11-11 | Gorka Erostarbe
Xabier Gantzarain
"Gaur egun berdina balio du katu baten bideoak eta Munchen artelan batek"

Idazlea eta arte kritikoa da, baina guztiaren aurretik, behatzailea. Ikusten duen horri irakurketa propio bat gaineratzen dion behatzaile fina. Artelanari ertzak adina erreferentzia ateratzeko gai dena, eta obrari beste begirada bat emango diona. Zuloa saiakera liburuan euskal arte garaikideko 23 obra aztertu ditu, eta haietatik abiatuta gogoeta berriak plazaratu.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude