ARGIA.eus

2022ko azaroaren 28a

Beltzak zuri eta zuriak beltz

  • Nola belztu behar zuria. Joxan Artzeri omenaldia.

Irudian, Nola belztu behar zuria ikuskizuna.
Irudian, Nola belztu behar zuria ikuskizuna.
2014ko maiatzaren 25a

Partehartzaileak: Bide Ertzean, Oier Guillan, Asier Sarasola, Zuaznabar neba-arrebak, Joxan Artze. Non: Usurbilgo Sutegi. Noiz: 2014ko maiatzaren 3, larunbata. 22:00.

Hausnarketara emana dago Joxan Artze Idoia Beratarbidek Nola belztu behar zuria ikuskizunerako sortutako irudian. Haragizko Joxan Artze, baina, lurtarrago azaldu zen Usurbilgo Sutegira. Ikusmina zuen. Kaleratu berri dituen Bizitzaren atea dukegu heriotza eta Heriotzaren ataria dugu bizitza poema liburuetatik mailegatutako olerkiekin sortu dute espektakulua. Ehunka olerki artean hogeita hamarreko sailkapena egin zuten Bide Ertzean taldeko kideek, Oier Guillanek eta Asier Sarasolak. Zeintzuk aukeratu ote zituzten jakin nahi zuen egileak. Lehenengo ilarako bertigoari muzin egin zion eta atzerago jesarri zen emaztea alboan zuela. Gau berezia bizi izan zuen gainezka zegoen Sutegi aretoan. Egia esan, uste dut bertaratutako denok bizi izan genuela.

Rock kontzertua ez zela nabarmen geratu zen hamarretatik hamar minutu joanak zirenean bost gizon oholtzaratu zirenean. Hiru musikari eta olerkari bi. Sarrera-txaloak. Artzeren ahotsa pop doinuetara bestelakotu zen Oier Guillanek eta Asier Sarasolak poesia esateko hain duten modu ezberdinarekin nahastuz. Ordu bete inguruko saio samurra izan zen, une eder asko izan zituena. Eragozpen txikia aurkitu nion nik kontzertuari: txaloak. Interruptus etenbakoa izan zen, ezin hitza eta musikaren uztarketari bide egiten utzi, eta iruditzen zait, artistek bazutela taxuzko atmosfera lortzeko asmoa, ondo harilkatutako gidoia zeramatela, tempoak ondo neurtuak zituztela, eta isiltasunak ere bai. Txaloaldien etenak behin eta berriro eramaten zintuen hasierara. Ezin erabat sartu prestatu zuten giroan. Uste dut hobea izan zitekeela eta hobea izan daitekeela. Alegia, txalorik ez emateko eskatu behar dela. Ez naiz nor txaloak debekatzeko, eta ez naiz hasiko txaloen gainean saiakera egiten (honen harira, Edo argitaletxeak kaleratu berri du Harkaitz Canoren Txalorik ez, arren) baina... zer gertatuko litzateke txalo guztiak amaierarako gordeko bagenitu?

Uler dezazun: Bide Ertzeanek kantu bilakatutako poema amaitu egin zuen: “…elkar maite dutenek/maitasun argiz/egunetik egunera/maiteago eta argiago”. Abestia amaitzerakoan isiltasun ahalegina. Eta horretan barneraturik gozamenak hartzear zintuelarik; Plas, plas, plas. Kitto, istanta. Agur, unea. Egin dezagun errealitate paraleloa: Bide Ertzeanek kantua amaitzen du: “…ez hala hark behin batez/piztu zigun edertasuna/bihotzetik, bihotzetik”. Doinuaren azken-azkenak eta isiltasuna. Handik gutxira hura apurtuko duen ahots bakar bat, Artzeren hitzak gorpuztuko dituena. Hobeto, ez? Sarrerarekin batera txaloak gordetzeko zorroa eman beharko lukete.

Unerik ukigarriena akaberak ekarri zuen. Omendua, hots, Joxan Artze gora igo zenean. Hitz jostunak ezin izan zion hunkidurari eutsi. Urduri zegoen. Emozioa sentitzen zen eta Artze, tarteka, arnasa hartzeko (edo hitz egokiak aurkitzeko) mututu egiten zen. “Zentratu, Joxanton, zentratu zaitez” ziotsan bere buruari emazteak sarri esaten ei dion mantra errepikaturik. Emaztea eta Txaro arreba izan zituen aintzat poetak. Gustatu zitzaion Jexux Artze Kultur elkartekoek eman zioten oparia: Jose Luis Zumeta margolariak egin eta Usoa Zumetak serigrafiatutako lana. Eta gustatu zitzaion Zuaznabar senitartekoek lehengo eran txalaparta jo zutenean.

Sutegik su hartu zuen azken kantuarekin, Mikel Laboak Artzeren berbekin hain ezagun bihurtu zuen “Txoria txori”-rekin. Bertan zeuden musikariengana jo beharrean grabazio bat ipini zuten; Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin batera egin zuen kantu. Beharbada Bide Ertzeanekoek jo izan balute, agian jendea bapatean abesten hasi izan balitz, baina grabazioa jartzearena... ez dakit, niri neuri, aitortu behar dut, gutxien gustatu zitzaidana izan zen.

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  Antzerkia  |  Bide Ertzean  |  Usurbil

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
"Haurrari ipuina irakurtzen diona hitz eta pitz irudikatzen dugu, baina entzuten ere trebatu behar du bitartekariak"

Irakurketa literarioak eskoletan duen lekua hobetzeko eta haur eta gazte literaturan bitartekari diren hezitzaileak trebatzeko ikastaroa antolatu du Galtzagorri elkarteak. Heziketa literarioaren gakoez eta irakurzaletasunarekiko grina pizteko formulaz galdetu diogu Galtzagorriko... [+]


Frankfurteko liburu azoka
Mundu oso bat euskal liburuen aurrean

Europako liburu azoka handienak milaka bisitariren, mundu osoko argitaletxeen eta editoreen, eta bertaratu diren euskaldunen arreta piztu du urriaren 19tik 23ra Frankfurten. Kontinenteen pabiloien artean, Asturias, Galizia, Katalunia eta Euskal Herriko idazle, ilustratzaile eta... [+]


Irene Larraza. Etxepare Euskal Institutua
“Banderatzat hartu beharko genituzke euskal idazleak munduan”

Zein da Etxepareren egitekoa Frankfurtekoa bezalako azoka baten?

Gure egitekoa orokorrean ez dago merkatuaren eremuan. Hor badaude profesionalak, kasu honetan editoreak, autoreak, itzultzaileak… sistema oso bat. Frankfurteko azoka, hain zuzen, eskubideen salmenta eta... [+]


Goiatz Labandibar
“Batzuetan ausardia falta zaigu euskal literaturan”

Goiatz Labandibarren (Oiartzun, 1985) Amez liburuko istorioek ardatz tematiko bera dute, amatasuna, baina esperientzia horren ertz ugari aurkituko ditu irakurleak aurtengo otsailean Alberdania argitaletxean publikatu den ipuin-bilduma horretan. Oiartzunen, Labandibarren... [+]


Petra Elser. Beyond Spain
“Politikoki kontrapuntu argia jarri dugu”

Frankfurteko liburu azokan Espainia herrialde gonbidatua izango zela jakindakoan martxan jarritako Beyond Spain ekimena antolatzen aritu da azken hilabeteetan Petra Elser. Hitzaldiak, mahai-inguruak eta irakurraldiak egin dituzte, besteak beste. Itzultzailea da Elser, Euskal... [+]



Irakurrienak
ASTEKARIA
2014ko maiatzaren 25a
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude