Edorta Arostegi eta Sara Ibañez

"Petronorrek inguruko biztanleen osasunari eragingo ez diola pentsatzea absurdua da"

  • 2008ko udan sortu zen Meatzaldea Bizirik elkarte ekologista izen bereko eskualdean, Cokearen Aurkako Koordinadoraren segida modura eta bide batez hari izaera legala emateko. Otsailaren 12rako manifestazioa deitu dute Muskizen, Petronorren ate aurrean, findegiari bertan egoteko kontzesioa beste 30 urterako luzatu izanagatik protestatzeko. Elkarteko kide Edorta Arostegi eta Sara Ibañezekin jardun dugu horretaz, eta Petronorrez oro har.

Unai Brea @unaibrea
2011ko otsailaren 13a
Edorta Arostegi eta Sara Ibañez
Edorta Arostegi eta Sara IbañezIñigo Azkona

EAJk Madrilen lortutako garaipen handi gisa aurkeztua izan da: Ekonomia Jasangarriaren Legearen alde bozkatzearen truke, lege horretan bertan xedapen bat sartzea adostu zuten jeltzaleek PSOErekin. Horri esker, Petronorrek beste 30 urtez segitu ahal izango du Muskizen. Garaipena izango da batzuentzat, baina Meatzaldean askoren haserrea eragin du. Gure berbakide biena, besteak beste.

Berriro dugu hizpide Muskiz-Petronor binomioa, findegiari eremu itsas-lehortarrean egoteko kontzesioa luzatuko diotela eta. Horretarako erabili den prozedura salatu duzue.


Kontzesioa 2012ko urrian iraungiko da, eta bazirudien ez zegoela inolako modurik luzatzeko, Espainiako Kostalde Legea oso zorrotza baita horretan: ezin da kontzesioa luzatu 30 urtez baino gehiago. Harrigarria zen, beraz, Petronor findegia handitzen aritzea, teorian dena eraisten hasita egon behar zutenean. Ustez, 2012ko urrian findegiaren heren bik garbi egon behar zuten, milioi erdi metro koadro. Orduan iritsi da emendakin hau, Ekonomia Jasangarriaren Legeari ezarri dizkioten 1.000 inguru emendakinetako bat. 899.a, hain zuzen. Bageneukan susmoa, zerbait pentsatuta izan behar zutela honi luzapena emateko nahiz eta legalki ezinezkoa izan, saiatu behar ziren irtenbidea bilatzen. Baina ezuste handia izan da nola egin duten.

Emendakin hori Petronorrentzat propio egin dela ere salatu duzue.


Eurek ere hala esan dute publikoki. Emendakina aurkezteko EAJk emandako argudioetan Petronorrez hitz egiten da zuzenean, findegia orain dagoen lekuan mantentzeko beharraz. Bestalde, Espainiako Estatuan ez dago beste findegirik itsasertzeko eremu publikoan.

Lege kontuak ez dira, ordea, zuen kezka nagusia. Hamaika aldiz salatu duzue Petronorrek kutsadura handia sortzen duela.
Jakin badakigu petrolio findegi guztiak osasunerako kaltegarriak direla. Izan ere, arrisku handiko industria modura daude sailkatuta. Eta hau etxe ondoan daukagu. Izan ere, Euskadin enpresa kutsatzaile asko dago ia etxe barruetaraino sartuta. Begira Lutxanako kasua, Zorrotzakoa.. Ia leihoan daukate fabrika. Horrela garatu da hemen industria. Guk dioguna da ez dugula gura hori gehiago haz dadin, hala ulertu behar da kokearen aurka egin genuen borroka. Gauza bat da instalazio bat aurretik bertan egotea, eta beste gauza bat instalazio hori hedatzea. Eta zabalkunde hori baimentzea, eta kontzesioa agortzen zaionean berritzea... Garai batean egiten ziren gauza horiek, baina gaur egun ez dago zertan horrela jokatu, badakigu-eta industria arriskutsuak direla. Ez bakarrik istripuengatik, leherketengatik... Baita kutsadurarengatik ere. Hasteko, Petronorren kasuan ez dakigu zehatz-mehatz zer jaurtitzen duten airera. Edozelan, findegi baten emisioak kutsatzaileak dira ezinbestean, ez dago hori eragotziko duen teknologiarik.

Zer kutsadura motaz ari gara?


Azken aldian ohartu gara kutsadurarik arriskutsuena partikula xehek eragindakoa dela. Zenbat eta partikula txikiagoa, orduan eta kaltegarriagoa, gure gorputzean barrurago iristen baita. Eta Eusko Jaurlaritzak dauzkan neurgailuek ez dituzte partikula txikiak atzematen.

Hitz egin duzue horretaz Eusko Jaurlaritzarekin?


Marcos Cucó, Muskizko Ingurumen zinegotzia ari da horretan. Kontua da Jaurlaritzak, une honetan, ez daukala bere detekzio-sarea horretarako egokituta. Cucók EHUri eskatu dio azterketa egin dezan, metalek eta partikula xeheek eragindako kutsadura neurtzeko. Baina hori luxu handia da hemen dauden detekzio-sistemekin alderatuta. Iaz eman zioten findegiari behin-betiko Ingurumen Baimena, baldintza batekin: hiru hilabeteko epean frogatu egin behar zuten beren neurgailuak Jaurlaritzaren sarera konektatuta zituela. Geroztik galdetu egin zaie eta inork ez daki ezer, ez dakigu Petronorren emisio-fokuak kutsadura neurgailuei lotuta dauden ala ez. Baina badakigu, gure abokatuak hala adierazi digulako, Petronor ez dagoela behin-betiko Ingurumen Baimena daukaten Europar Batasuneko (EB) enpresen zerrendan. Egoera irregularrean dauden 500 enpresetako bat da. Egia esanda, azaro aldean EBk zigorra ezarri dio Espainiari, Ingurumen Baimen Bateratu guztiak epez kanpo emateagatik. Hori guztia ikusita, partikula xeheen kontrola eskatzea asko eskatzea da. Oinarrizkoena ere ez da-eta betetzen!

Zelan neurtu kutsadurak herritarrengan daukan eragin zehatza? Oso ikerketa gutxi egin da horri buruz.


Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eginda dauka EAEko hilkortasun mapa, eta hori ikus daiteke gure eskualdean, alegia, Enkarterrietan eta Meatzaldean, batez bestekoa baino hilkortasun handiagoa dagoela, portzentaje esanguratsu batean. Hilkortasun tasa orokorra %14 handiagoa da hemen EAEn baino, eta gaitz konkretu batzuen ondoriozkoa %25eraino heltzen da.

Zein gaitz?


Emakumezkoen kasuan, esaterako, arnasbideetako gaixotasunak. Eta bularretako minbiziagatiko hilkortasuna ere dezente handiagoa da batez bestekoa baino. Gizonengan, garuneko hodietako gaitzak eta biriketako minbizia. Iazko otsailean Muskiz, Abanto eta Urtuellako udal ordezkariak bildu ziren Jaurlaritzako Osasun eta Ingurumen Sailekin. Ikerketa deskriptiboa da, ez dauka arrazoiak esplikatzeko helbururik, baina hala ere Jaurlaritzakoak saiatu ziren hemendik joandakoei datuak esplikatzen. Eta esan zuten hilkortasun altuaren arrazoia gure ohiturak direla: gehiago erretzen dugula, gure maila sozioekonomikoa baxua dela... eta gizonen kasuan, iraganean Petronorren lan egin izana. Aldi berean, Petronorren kutsadura eta Espainiako Estatuko beste findegi batzuena konparatzen zituen txosten bat aurkeztu zuten, nahiko txosten baldarra. Gainera, lehen esan dugunez, ez dakigu zenbat kutsatzen duen Petronorrek. Nondik atera zituzten datu haiek?

Ez dago, noski, eskualde honetako hilkortasun-tasa handia eta Petronorren jarduna modu zuzenean lotzen dituen ikerketarik.


Munduan egin dira findegien eta osasun arazoen arteko lotura frogatzen duten azterketak. Dena den, kontrakoa esateak ez du ez hanka ez bururik. 240 hektarea, zazpi aldiz Bilboko Alde Zaharra betetzen duen findegi bat dago hemen, eta gutako batzuk 50 edo 100 metrora bizi gara hortik. Badakigu bentzenoa jaurtitzen dutela, eta toluenoa, eta bestelako partikula batzuk. Sufrea ere erruz dago pilatuta. Horrek inguruko biztanleen osasunari eragingo ez diela pentsatzea ikaragarria da. Asko erretzen dugula? Tabakismoari buruzko ikerketek ez dute frogatu hemen gehiago erretzen denik. Ikerketak behar ditugu, baina serioak. Hilkortasun-datuak ditugu, baina ez dira aztertu, berbarako, gaixotze-tasak. Abantoko eta Muskizko Udalek eskatu dute egiteko, baina ez dute ezer lortu oraingoz.

Baduzue itxaropenik kontzesioaren luzapena bertan behera gelditzeko?


Printzipioz, bat ere ez. Dena den, ez dakigu ondo zein den honek guztiak egingo duen bidea zuzenbidearen ikuspuntutik. Hori abokatuen lana da. Guk, momentuz, orain arte bezala jarraituko dugu, eta Petronorrek egiten duen guztia kontrolatzen saiatuko gara. Oso txukun egin behar izango dituzte gauzak, etengabe haiei begira egongo gara eta.

899. emendakina: legearen barruan, baina ez hain

Espainiako Gobernuan PP zegoen garaian sortu ziren “omnibus” legeak: urte amaieran onartu behar dira, oso prozedura azkarra dute eta praktikan edozer gauza sar daiteke barruan. Petronorren kontzesioa luzatzea, berbarako. Cristina Alvarezek, Meatzaldea Bizirik-en abokatuak, azaldu digunez, “lege hauek ez dira osoko bilkuran eztabaidatzen; hala, dagokion batzordera emendakin bat iristen da, batzordeko kideek entzun dute emendakin hori aurretik adostuta daukatela alderdi bik, eta irakurri ere ez dute egiten. Aldeko botoa ematen dute eta kito”. Dena legearen barrukoa da, zer esanik ez, baina zilegitasunaz luze eztabaidatu daiteke. Izan ere, jurista askok kritikatu du sistema hau.

Petronorri beste 30 urteko egonaldia bermatuko dion zorioneko 899. emendakina Ekonomia Jasangarriaren Legearen barruan sartu da, baina izatez beste lege biri eragiten die: Kostaldearena eta Hidrokarburoena. “Hau, azken batean, Kostalde Legearen erreforma bat da, baina beste izen batekin”, dio Alvarezek.

Alabaina, EAJk eta PSOEk adostu dutena ez da aldaketa txiki bat: Kostalde Legearen espirituaren aurkakoa da erabat. Alvarez ziur dago 899. emendakina Espainiako Konstituzioaren kontrakoa dela, hark espresuki dio-eta itsas eremu publikoa babestu behar dela. Hala ere, arau berria nekez salatu daiteke Auzitegi Konstituzionalean. “Herritarok oinarrizko eskubideen urraketak salatzeko bakarrik jo dezakegu Konstituzionalera, eta ingurumena ez da oinarrizko eskubidetzat hartzen”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Petronor

Petronor kanaletik interesatuko zaizu...
2018-10-04 | Axier Lopez
Protestak izan dira Muskizen Espainiako Erregeak Petronorren egin duen bisitarekin bat

Petronorrek 50 urte bete dituela eta Espainiako Erregea gonbidatu zuen enpresak asteazkenean, findegiaren instalazio berrien lehen harria jartzeko. Bisita baliatuz, herritarrek eta langileek protestak egin zituzten.


2018-01-18 | Andoni Mikelarena
Petronorrek Barbadun errekako ura erabili nahi du, EAJ eta PSEren oniritziarekin

Muskizko Udala eta Petronor akordio batera iritsi dira, petrokimikoen plantak Barbadun errekako urak erabili ditzan lantegian. Prozesua “opakotasun” handiarekin egin izana egotzi dio EH Bilduk, EAJ eta PSEren udal gobernuari.


2017-11-17 | Unai Brea
Petronorreko emisioen kontrolak "lasaitzea" leporatu dio Podemosek Jaurlaritzari

Petronorren funtzionamendu txarrari –“programatu gabeko 70 geldialdi eta kontrolik gabeko hainbat hauts emisio azken urte bietan”– Jaurlaritzak behar bezalako erantzunik ematen ez diola eta, areago, findegiaren emisioen kontrolerako irizpideak leundu dituela esan du Eusko Legebiltzarrean Elkarrekin Podemoseko Jose Ramon Becerrak. Gobernuak Petronorri “tratu berezia” ematen ote dion ere galdetu dio Arantza Tapia sailburuari.


2017-09-05 | Unai Brea
Petronorretik portura zihoan kamioi batek bi tona koke isuri ditu istripu baten ondorioz

Petronorren findegitik portuko biltegira zihoan kamioi batek istripua izan du astearte goizean, eta ondorioz bi tona koke isuri dira Muskizko Arena hondartzaren sarbideko errotondaren inguruan.


2017-08-24 | ARGIA
Petronorren azken isuria salatzeko elkarretaratzea egingo dute Muskizen

Meatzaldea Bizirik talde ekologistak azaldu duenez koke plantako azken gertakariak bistan utzi du herritarren "osasuna eta segurtasuna jokoan" dagoela. Elkarretaratzea egingo dute hilaren 26an Arenako hondartzan.


2017-08-22 | ARGIA
Petronorrek ezohiko ke-emisioak egin ditu Muskizen akats baten ondorioz

Petronorren Muskizko koke plantako konpresore bat ustekabean gelditu da astelehen arratsaldean eta horren eraginez gas kopuru handia bota du hirugarren tximiniatik, herritar ugariren kezka eraginez.


2017-02-14 | Axier Lopez
Petronorreko lan baldintza txarrak salatu dituzte larunbatean langile bat hil ostean

Muskizko Petronorrek azpikontratatutako Masa enpresako Antonio Benito Anido hil da findegiaren funtzionamendu orokorra aztertzeko etenaldian. Lan erritmo altua eta lanaldi luzeak –hamabi ordukoak– azpimarratu ditu langile batzordeak larunbateko heriotzaren harira.


2017-01-01 | Unai Brea
Cristina lvarez Baquerizo, ingurumen-abokatua
"Gobernuek Petronor estrategikotzat badute esan dezatela, baina eztabaidatu dezagun garbi findegi bat herri baten erdian izatearen ondorioez"

Guraso bizkaitarren alaba da Cristina Álvarez Baquerizo ingurumen-abokatu madrildarra. Eta azken urteetan Bizkaira etortzea egokitu zaio sarri, Petronorren jardueraren aurka lanean ari diren Muskizko hainbat herritarren abokatua baita. Bidea hasi zuenean laburrerako izango zela pentsatu zuen, orain iruditzen zaio Petronorren aurkako auzietan jardungo duela betiko. “Nire aldetik, primeran”.


2016-08-01 | ARGIA
Protesta egin dute Muskizen, Petronorrek eragindako ke beltzagatik

Muskiz eta ingurutako herritarrek manifestazioa egin dute larunbatean Petronorren instalazioen aurrean, ostiralean izandako ke beltzagatik kezka erakusteko.


2016-07-29 | ARGIA
Ke beltz hodeia eragin du hainbat orduz Petronorrek Muskizen

Ostiral goizean 7:55etan hasita hainbat orduz, Muskizko Petronorren plantako hiru tximiniatatik ke beltza atera da. Enpresak dio akats elektriko bat izan dela eta ez dela kaltegarria bizilagunen osasunerako.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude