Jerardo Bujanda: Horiek Esango Digute Kontserbadoreak Garela!


1984ko ekainaren 17an
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
PNVko Jerardo Bujandari elkarrizketa
PNVko Hautsak Astintzen
Jerardo Bujanda: Horiek Esango Digute Kontserbadoreak Garela!
Urtetako militantzia darama Jerardo Bujanda donostiarrak Eusko Alderdi Jeltzalean. Arzalluzen konfidantzazko gizona, inork jakitekotan Jerardok daki nazionalisten azken ixkanbilen berri. «Nahi duzunean etorri, egia esateko erreparorik ez dut sekula», diosku Gipuzko Buru Batzarrak hartu duen egoitz berriko despatxu zurian. Ezpairik gabe, PNVn urak haundi dira.
ARGIA.–Nafartarrekin duzuen ixkanbilaz bakarrik ez genuen mintzatu nahi. Azken hilabete hauetan Eusko Alderdi Jeltzalea krisi orokor batean sarturik duzuela dirudi.
Jerardo Bujanda. - «Crisis de crecimiento» esaten dute erdaraz. Lehen Alderdi barruan ibili ginenok ez ginen asko eta gero jendea hasi zen mugitzen, lehenengo hauteskundeen ondoren, jende asko hasi zen sartzen. Gero berriz hainbeste ahalmen eta indar hartu ondoren Alderdia hustu egin zen eta guk aldiz jende asko behar genuen lekuak betetzeko, instituzio guztietan sartzeko.
Toki guztietan alderdi politiko guztiak nukleo baten inguruan dabiltz... Nukleo hori txikitzen bada eta inguru osoa haunditzen, ez da ongi erreflejatzen nukleo hori. Denok badugu bakoitzak gure eritzia une bakoitzean egin behar denaz, baina alderdian nukleo garbi hori ez baduzu gauza guztiak nahastu egiten dira.
Eta gainera beste eragin batzuk ere sortzen dira. Adibidez, orain Alderdian dauden batzuek duela denbora gutxi esaten zuten Alderdiak ez duela bizirik eduki behar. Lehen, Sabino Aranaren ondoren eta abertzaleek Alderdia egin zutenean, karlistak desegin egin ziren. Une honetan ere, baita Alderdi barruan dauden batzuek ere, esaten dute «Partido Nacionalista Vasco» horrek beste gauza bat izan behar duela, historian zuen bere papera bete duela. Guk aldiz, nukleo horretan, uste dugu Alderdiak jarraitu egin behar duela.
Beste bigarren eragin bat botere batzuetatik datorrena da. Jakina, zu postu batean bazaude eta besteak hasten badira begiratzen ea nola betetzen duzun zure eginkizuna, kontrol bat balitz bezala, eta esaten badizute "aizu, hori ez dago gure programan". hori ez zaio inori gustatzen.
A.–Asketan aipatzen duzue bai batzuek eta bai besteek, PNV barruan egitura zahartuak dituzuela.
J.B.–Gure egiturak oso zaharrak dira, garai hauetarako ez dute balio nere ustez. Oso partidu motela gara. Arazo baten aurrean herri mailako batzarra, probintzi mailakoa, nazionala... eta horrela. Ez naiz zentralismo demokratikoaren aldeko, ezta pentsatu ere, baina arindu egin behar dira gauza horiek.
Eta gero badakizu zer gertatzen den? Gure jendea oso ona da, hori hasteko, baina batzuetan bihotzez, sentimentu aldetik, jokatzen dute, eragin baten aurrean zentzu praktikoa utzi eta bihotzez. Nolabait esateko, masa «maleable» bat osatzen dute eta maiz aski emozio batek alde batera edo bestera eraman litzazke.
1933ko estatutoak Sabino Aranak egindakoetatik ia kalkatuak dira. Gero 1977an berritu egin ziren. Konfesionalitatea aldatu egin zen adibidez eta nahiko ixkanbila sortu ziren. Orain gutxi hartu dut gutun bat esanaz Alderdiko gauza moraletan gotzaiarekin kontatu behar dela. Ni katolikoa nauzu baina Eliza modelo baten aurka doa hori.
A.–Azkenaldian hala ere gehien eztabaidatu dena konfederabilitatearena izan da, ea alderdi unitario bat osatzen duzuen ala konfederatuak zareten.
J B.–Beno, estatutoen gorabeheraz esango dizut... Badakit nola eginak diren, han, Urkiolan zegoen txabola hatean: gero aurkeztu eta mundu guztiak onartu zituen. Oraingoz balio dute, hor daude, baina ez nago konforme. Konfederabilitatearena dago auzitan: Konfederabilitatea ondo dago baina neurri batean hartu behar da.
Begira ezazu, batzarre nazionalean probintzia bakoitzak 15 ordezkari ditu. Hori, logikoa ez izanik ere, zergatik egin zen? Badakigu beti nafartarrak gutxiago izango direla: 10.000 af1liatu ditugu Gipuzkoan, 30.000 Bizkaian, eta hala ere Nafarroakoek beren 800 afiliatuekin guk haina ordezkari dituzte. Ikusten duzu beraz gure nahia Nafarroa sartzea eta bere abotsa entzutea dela, besteok haina ordezkari bait dituzte.
Nafarrek ere erabakitzen dute beste guztiok bezala gauza guztietan. Esate baterako, komunitate autonomoko lehendakaria izendatzeko, edo berari alderdiaren disziplina kentzeko...
A.–Nafartarrekin duzuen istilura iritsi gara. Eta hori ulertzeko eskuinarekin egindako tratuaz hitz egin beharra dago.
J.B. Guri bost axola zitzaigun sozialistekin ala APkoekin egin tratua. Garrantzia zuena zen zenbait alkate ziurtatzea eta batez ere Arabako Diputazioa. Bilbon berriz, gogoratuko zara nola Ibañez sózialistari partiduaren disziplina kendu zioten gure kontra, abertzaleon kontra joateko eta horretarako behar ziren tratu guztiak egin ahal izateko. Bilboko alkategoa hartu nahi zuten, eta Barakaldo, eta Sestao, hor enklabe sozialista bat egin ahal izateko, sozialista eta espainolista. Pittin bat geroxeago gogoratuko zara Irungo alkatea zela eta ez zela sozialistekin izan ziren ixkanbilak.
Denekin hitz egin genuen guzti honetaz, baita nafartarrekin ere eta denek esaten zuten horiekin ezetz, ezin zela. Zergatik ez ziren hasieratik sozialistekin hasi? Nafartarrek berek erantzuten dizute hori izan dela beren akats haundiena. Bestela guri berdin zitzaigun. Araban Ollora ateratzeagatik batez ere, edo sozialisten edo APkoen abstentzioa negoziatzea. Gero hasi ziren esaten nafartarrak hori ez zitzaiela komeni eta hau eta beste. Ikusi al duzu dokumentu hau, Nazio Batzarrak izendatutako batzorde bereziak, "Comision Instructora" delakoak, egindako informea?
A. "Deia" egunkariak ekarri zuen sintesia irakurri ahal izan genuen.
J.B. Har ezazu eta begira zer dioen Cabasesek besteren artean: "...hemos actuado en contra del convencimiento de las razones politicas que en Navarra teniamos para intentar corregir el mal comportamiento que tuvimos en su momento..." Eta pittin bat aurreraxeago aipatzen du lehen aldi hartan egin genuen akatsa konpontzen saiatu direla.
Urte osoa egon gara maiatzetik maiatzera, astero lelo berarekin. Baietz esan zuten, beteko zutela hartutako erabakia. Lehenengo Zubiaurrekin negoziatu zen, eta horrekin ezetz. Gero Allirekin hitz egin zuten; ospetsua da Alli, beste nonbait bizi balitz Alderdian egongo litzatekeela esan omen zuen. Honekin ere ez ziren iritsi akordio batera. Gero Elizalderekin egin zen saioa, eta honekin ere ezer ez.
Azkenik Monge etorri zen. Eta laugarrena izan da! Mongekin berriz bere gobernuan sartzeko hasi ziren. Hori da beren kontraesan ikaragarria: gangster bat zela esan zuten eta gero bere gobernuan sartu nahi. Gero zertan bukatu zuten badakizu.
A. Sozialistekin ere traturen bat egin nahian edo ibiliak omen ziren Napar-eko batzuk.
J.B. Sozialistekin ere harremanak bazituzten. Eta tarte horretan sozialistek buruan darabilten beste zera hau dago: Consejo Vasco-Navarro famatua. Consejo horretan nafartarrak bat izango lirateke eta Komunitate Autonomoa beste bat, eta hori gure filosofiaren aurka doa: guk ek ez dugu ametituko. Ate guztiak ireki genituen; begira Eusko Legebiltzarrean: herrialde bakoitzak 25 ditu, eta Nafarroak ere hor 25 izango lituzke, besteek bezalaxe. Ezin da jarri Nafarroako Diputazioa bat eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoaren artean beste bat, inolaz ere ez. Eta nafartar batzuk nahita edo nahi gabe asmo hori bultzatu dute.
Nazio Batzarrak behin eta berriz agindu zien hartutako erabakia, Nafarroako parlamentuan abstenitu beharra, bete behar zela. Bestela... Begira, demokrazia arriskuan dago Estatuan: ez dut uste militarren kolpe bat edo etorri daitekeenik, baina bai eskuineratze haundi bat, deretxizazio gogor bat. Hori guretzat oso kaltegarria izango litzateke. Guk orduan garai bakoitzean tratuak egin ahal izateko, sozialistekin edo komunistekin edo APkoekin edo behar denarekin, guk kredibilitate bat behar dugu. Bestela, erabaki bat hartzen badugu eta etortzen badira udal batzarrak eta herrialdeetakoak eta ezetz esaten badute, non gaude?
A. Batzuek interpretatzen dutenez, EAJn darabilzuen krisiaren oinarrietako bat zera litzateke, batzuek eskuinarekin egin nahi dituzuela tratuak eta besteek sozialistekin.
J.B. Hori gezur hutsa da. Begira ezazu hori esaten zeintzuk ari diren, begira Nazio batzarraren erabakiaren aurkako idatziak nork bultzatu dituen. Ez itzazu izenak jarri ARGIAn, baina bai postuak dituen jendea dela. Lehen esan dizudana gertatzen da, alde batean dagoela Alderdiaren nukleoa eta bestetik kargu batzuk. Aztertu ezazu zer esan duten kontseilari batzuk, zenbait karguk, eta ulertuko duzu non dauden progresistak.
Nitaz esan dute ez dutela uste Alderdikoa naizenik baizik eta Getafeko Comisiones Obreraskoa. Eta neri esango didate kontserbadorea naizela? Bizi osoan borroketan ibili naiz, eta argi ikusten dut urtean zazpi milioi irabazten duenak nahi duena bere postua edukitzea dela. Nork gordeko du hobeto hori, ezkerrak ala eskubiak? Madrilen funtzionariekin gertatzen dena ikusi eta ulertzen da.
Argi dago, hemen baldin badago boterea «horiek» denak inguruan daude. Ez dut esango abertzaleak ez direnik, hori ez, baina bai Alderdiko sustraian ez dutela sakondu. Gero beste gauza bat ere badago, gaur egungo partidu-gehienetan gobernuko presidentea eta partiduko idazkari nagusia bat bera izaten da eta hori nahi dute gure Alderdiarentzat ere batzuek. Ezetz esaten dugu guk, bi toki daude, bata Jaurlaritzarentzat eta bestea Alderdiarentzat. Eta Alderdikoak hortxe egon behar du, begiratzen, ez gobernatzen baina bai oker dabiltzanean gaizki doazela esaten.
Botereak botereari deitzen dio. Aginte batek indar ikaragarriak baditu prentsa bezalako mila medioz nahi duena egiteko. Horrela ulertu behar dira izan den hainbeste deklarazio eta jokaera. Aztertu itzazu zenbaiten interesak eta orduan ulertuko dituzu askoren jokabideak.
A.–Zuen krisiari eman zaion beste interpretazio bat: Estatutoa beteaz doan neurrian, gizarte eredua argitu beharko duzuela eta horrek sortzen dituela tentsioak.
J.B.–Guk badugu gure gizarte eredua. Orain gogora erazten didazu hitz egiten ari ginenarekin lotzeko gauza bitxi bat. Dakizun bezala, EAJan badugu gure ponentzia sozioekonomikoa. Orain gu kontserbadoretzat kritikatzen gaituenetako bat herenegun Gasteiz hiriburu arte ponentzia honen kontra egon da liberalen mugetatik ere ateratzen zela argudiatuz. Eta guk oraindik ere ponentzia hori defenditzen dugu, funtsean egoera aldatu ez delako.
A.–Hartzen dituzu zuen astekariko hainbat elkarrizketa, eta deklarazinak eta abar eta badirudi zuen eta eskuin espainolaren artean hurbiltze mugimendu bat dagoela.
J.B.–Haiei komeni zaielako, ez da guk gure jarrera aldatu dugulako, berak gaizki daudelako baizik. Badakite gure lerrotik jarraitzen dugula. Hurrengo hauteskundeak datorren urtean izango direla uste dut, sozialistek OTANi buruzko erreferenduma egin nahi ez dutelako. Eta APkoek ikusten dute nola beren ondoan operazio erreformista antolatzen ari diren, eta igoal PDPkoek alde egingo diete, hemezortzi-hogei parlamentari gutxiago beraz. Galizian zer gertatuko den ere ikusteko dago, katalanak beren aldetik, euskotarrak gure aldetik...
Fragak ikusten du orain ehun diputatu haditu gero gutxiago izan ditzakeela eta aliantzaren bat beharko dute. Hori egiteko gureganako eskuzabaltasun haundiagoa beharko dute. Izan ere sozialisten aurka ezin dute ezer egin eta sozialistek orain autonomiari begira neurri liberalagoak hartuko balituzte, gantxo bat egin behar dute eskuinekoek ere, gero esan ez dezagun haiek kontra zirela.
Iñaki ZUBIONDO

Jerardo Bujanda
11-14

GaiezPolitikaEuskal HerrTaldeakAlderdiakEAJ
PertsonaiazBUJANDA2
EgileezUBIONDO1Politika

Azkenak
2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maitena Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


Eguneraketa berriak daude