Animaliak hil ala ez jateko?

Veronique Zenoni: "Animaliak kontzientzia osoz daki hazleari emateko bizi dela"

  • “Kabalen hiltzea gelditu behar dea jateko?” izenburupean, 2016ko Lurrama feriaren baitan hiru mintzalari kualifikatu ari izan dira baserrietan hazitako animalien ongizateaz eta hiltzeaz baina ere hazkuntzaren tokiaz. Mauleko hiltegiko bideo famatuak nekazariei eragindako kalteei erantzun beharrak mugituta, hitzaldia sustatu dute baserri txikien lana sustatzen duten ELB, Euskal Herriko Laborantza Ganbara, Biharko Lurraren Elkarteak eta Idokik. Jocelyne Porcher soziologoaren eta Mikel Hiribarren abeltzainaren lekukotasunen ondotik, hona Zuberoan albaitari eta osteopata ari den Veronique Zenoniren iritzia.

Laborari
2016ko abenduaren 12a
Veronique Zenoni Zuberoan ari da albaitari eta animalien osteopata, nekazariei erakutsiz beren eskuez nola artatu aziendak.

19 urte dira albaitaria naizela. Albaitari izateko teknikari moduan hezi gaituzte. Niri dena aldatu didana da 2003an osteopatian hasi izana, animalien gainean eskuak jarritakoan oso bestelako sentsazioak jasotzen baitira, haien oinazeekin eta emozioekin egiten duzu topo, oso ondo ulertzen duzu nola bizi den animalia bere inguruarekiko, giza inguruarekiko ere bai.

Badira hazle abereen hazle izpiritua dutenak: animaliekin denbora asko pasatu duzunean, “animalia” pentsatu eta ez duzu gogoeta egiten, animaliaren biziarekiko eta produkzioarekiko egokiak diren ekintzak egiten dituzu. Abelazkuntzaren industrializazioagatik zenbait hazlek galdu egin dute animaliarekiko zentzu hori. Nire lana da lotura hori berriro sorraraztea.

Azken bost urteotan baserritarrei erakusten diet eskuak animalien gainean jartzen, ulertu ahal izateko animalia eta zer bizi duen, enpatia, errukia eta maitasuna erakutsi behar dira. Sentimenduok ez dira norabide bakarrekoak. Etxalde bateko abereek ere badituzte enpatia, erruki eta maitasunezko loturak beren hazlearekiko, nahiz eta oso ondo jakin beren destinoa dela hazlearen zerbitzuan hiltzea. Hau nola edo hala onartu daiteke, baldin eta egoki zaindua izan bada, aski leku eduki badu eta gizakiarekiko loturan egon bada. 

Luzaz Euskal Herrian abereak laborariaren etxe berean bizi ziren, sukaldetik irtenda ukuiluan sartzen zinen. Aldiz, gaur ikusten ditut ukuiluetan [libre] diren behiak nekazariarekin batere harremanik gabe bizi direnak, eta behiak ukuiluan hilabete luzez loturik egon direnak baina beren hazlearekin eguneroko harreman fisikoarekin, eta hau oso lasaigarria da aberearentzako.

Noraino iritsi daiteke gizakiaren eta animaliaren arteko harreman hau? Maite duzunean norbait ondo ez dabilena, norbera ere ez da ondo ibiltzen: ikus daitezke abere taldeetan patologiak inguruko testuinguru humanoarekin zerikusia daukatenak. Nik laborariei esaten diet beren aziendak ondo ibiltzea nahi badute, beraiek beren buruak zaindu behar dituztela, azienden osasun faktore bat baitira. Ikusia naiz esnetarako aziendetan osasun arazo metabolikoak, errepikakorrak, elikadura ondo orakatua eman arren, nagusia jubilatzear zelako eta ez zekielako zer egin etorkizunean. Holakoetan behiak umea egiten du eta ez du bere burua etorkizunerako proiektatzen, bat batean hasten dira eritasun metabolikoak, animaliak ez du irabazten.

Ikusi ditut belarra jaten hasitako arkumeak beren handitzea geratzen, zergatik eta nagusia ez zelako gehiago zoriontsu. Abeltzainarekin hitz egin genuen honetaz eta, azienden elikadura batere aldatu gabe, animaliak berriro hazten hasi ziren.

Harrigarri irudi lezake baina lotura afektibo oso garrantzitsua dago etxaldeko azienden eta beren jabearen artean.Tabu bat dela ere pentsa liteke, zeren eta gizartean bai baita uste bat baserritarrez dioena abereak maite badituzte ez dela normala horiek hiltegira eramatea. Hau neke handiz eraman lezake nekazariak eta animaliaren gain ere izanen du eragina.

Abeltzainak lana egiten badu gauzei bere zentzua emanez, gauza bera gertatuko zaio aziendari. Ezagutzen dut behiak hazten dituen emakume bat, behi bat hiltegira eraman behar zuen aldi oro istripuak zeuzkana, animaliei hezurrak hausten, sukarra 40ºCra igotzen. Ezagutzen ditut ardi hazleak axuriak hiltegira eraman aurreko egunetan inguruko guztiekin haserre bizian daudenak. Heriotzarako prestatzeko, nekazariek erritoak egin ditzakete, berentzako bezala animalientzako: esate baterako, aurreko egunetan amei jakinarazi bere umeek joan egin behar dutela. Animaliak orduan estrategia oso bat garatuko du elkarrengandik apartatu aurreko denbora aprobetxatu eta prestatzeko. 

Animalia kontzientzia osoz ohartzen da bizi dela nekazariari emateko bere esnea, bere aratzea. Abeltzain batzuek eskerrak emateko erritoak egiten dizkiete animaliei hiltegira eraman aurretik. Horrek aldatzen duena da animalia lasai aterako dela. Beste abeltzain batzuek ez dute azienda bezperan ateratzeko hiltegira eramateko, gauean bertan jaiki eta eramaten dute. Animaliak modu horretan akonpainatu direnean, okelaren kalitate organoleptikoa ere hobea da. 

Dudarik gabe, animaliak hiltzearen alde nago: nire ustez garrantzizkoa da hori kontzientzia osoz egitea. Bestalde, haragi hori jan behar dugunok jakin behar dugu zer erosi dugun eta nola hazi dituzten animaliok, denak ez baitira bizitzen inguruko gizakiekiko kalitate harreman horretan.

Kontsumitzen dugun haragi kopurua ere urritu beharra daukagu, planeta mailako desoreka dago eta: soia sartu baldin bada elikaduran, baliteke Hego Amerikatik etorri izana, eragin dituen deforestazio eta jendeen leku aldatzeko arazoekin. Gure saskiak sartzen dugunak eragin globala dauka Lurra planeta osoan. Bai animalia jaten dugunean eta bai landareak jaten ditugunean, biak baitira bizidunak. Gure erantzukizuna da gauzak hobeto egitea, elkarlanean aritzea bai animalien multzoarekin eta bai begetalen multzoarekin.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Animalien eskubideak  |  Laborantza

Animalien eskubideak kanaletik interesatuko zaizu...
Akabatzearen negozioa argitara

Hiltegietako irudiak publiko egiteak kaltea eragiten dietela jakitun, animaliak hiltzea negozio bilakatu duten arduradunek hermetismo handia ezarri dute hiltegien inguruan.


Hiltegiak Euskal Herrian
MULTIMEDIA - erreportajea

Euskal Herrian 30 hiltegi inguru daude, eta beste horrenbeste inguruko zonaldeetan. Nor taldeko kideak horietako 10 hiltegitan sartu dira eta han gertatzen dena dokumentatzea lortu dute lehen aldiz. Azken hiru urteetan Euskal Herriko edo inguruetako hiltegietan grabatutako irudiak bildu dituzte bideo honetan.


Araba basatiaren istorioak

Araba ez da dirudien paradisua; behintzat fauna zaurgarria kontuan hartuz gero. Aldundiak hainbat espezie babesteko zortzi plan onartu ditu 2000. urtetik, baina galzorian edo oso egoera kezkagarrian daude oraindik hainbat animalia


2018-09-10 | ARGIA
Rubber birds instead of the real thing at Lekeitio's traditional Goose Day

During the festivities held in this town on the Basque coast the tradition, for three centuries, has been to rip the necks from hanging geese. This year more rubber than real geese have been used.


2018-09-05 | Nahia Ibarzabal
Lekeition gomazko antzar gehiago erabiliko da benetako hegaztiak baino

“Historikoa” hitzarekin laburbildu dute zenbait antolatzailek asteazken honetan Lekeition egingo den Antzar Eguna. Deiak jaso duenez, 56 gomazko antzar erabiliko dituzte, benetako antzarrak baino gehiago (34). Gainera, uretan ibiliko diren 90 ontzitik 24tan emakumek jardungo dute lepo-kentzaile.


2018-09-04 | Nahia Ibarzabal
Zornotzako idi-probak egiten jarraitu edo ez erabakitzeko erreferenduma eskatu dute

Ahots Gabeak mugimenduak sinadura bilketa hasi du change.org plataforman, erreferenduma bultzatzeko helburuarekin.


2018-09-04 | Nahia Ibarzabal
NOR Euskal Herria Antiespezista kolektiboa sortu da

Euskal Herri mailako mugimendu antiespezista “indartsu” eta “koordinatua” eratzea da taldearen helburua.


2018-08-23 | ARGIA
Zezenzaleen klubeko egoitzari eraso egin diote Iru˝ean

Animalien Askapenerako Fronteak aldarrikatu du ekintza: klubeko kristalak hautsi eta margoketak egin ditu klubari "kalte ekonomikoak" eragiteko helburuz.


2018-08-23 | ARGIA
Bilboko zezenketen kontrako manifestaziora joateko deia, eskuak gorriz tindatuta

Larunbatean manifestazioa antolatu du Bizkaiko zezenketen kontrako kolektibo animalistak, Bilboko Aste Nagusian Chopera enpresak udalaren kontzesioz bederatzi egunez jarraian Vista Alegre zezen-plazan antolatu dituen animalien hilketak salatzeko.


2018-08-22 | Jon Torner Zabala
Animalia formako gailetak, preso zituen kaiolatik aske

PETAk, animalien tratu etikoaren aldeko elkarteak, garaipen sinbolikoa lortu du: Nabisco konpainiak Barnum's Animals Crackers gaileta-kaxetan ageri diren animaliak aske utzi ditu, 116 urtez ilustrazioak inguratu dituzten markoak eta barruko arrastoak kenduta. Ezabatutako elementuek zirku ibiltarien "garai krudela" islatzen zuela salatu zuen PETAk.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude