ARGIA.eus

Bultza kazetaritza independentea

Publikotasuna eta euskara, Hezkuntza Legearen puntu beroak

  • Ikasleak, gurasoak, euskalgintza, sindikatuak… Kritiko direnak eta mobilizazio deialdiak pilatzen ari zaizkio EAEko Hezkuntza Legearen aurreproiektuari. Bi arlo dira polemikoenak: sare publiko eta kontzertatuak legean izan behar duten rola; eta euskarak irakaskuntzan izan behar duen pisua.

EAEko Hezkuntza Legea abiatzeko akordioa lortu zuten martxoan EAJ, PSE, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos-IU alderdiek. Argazkia: EITB

2022ko urriaren 25a - 10:34
Azken eguneraketa:2022-11-08 13:39:04

Zer da publikoa?

Hainbat konpromiso eta betebehar betez gero, ikastetxe guztiek, eskola publiko nahiz itunpeko, eskubide berak izatea eta zentzu horretan %100eko finantzazio publikoa jasotzea. Funtsean hori da legeak sortuko duen Euskal Hezkuntza Zerbitzuaren helburua. Formula benetan eraginkorra izan dadin, zerbitzu horren baitan dauden ikastetxeen betebeharrak –eta konpromiso horiek betetzen dituztela ziurtatzeko mekanismoak– zehaztu behar direla aldarrikatu du Hezkuntza Plazara plataformak, aurreproiektuan halakorik ez dagoela-eta.

Harago jo dute beste eragile batzuek eta formulak zuzenean gaur egungo “hezkuntza eredu duala” betikotzen duela diote, legeak sare publikoa lehenetsi behar duela. Legeak “sare publiko bakar, euskaldun eta propioa” lortzeko urratsak eman behar dituela uste dute STEILAS, LAB eta ELA sindikatuek, eta horretarako formula beste bat dela: ikastetxeen publifikazio “prozesu sendoak” ezartzea, titulartasun pribatua duten ikastetxeak sare publikoan integratu daitezen.

Iritzi berekoak dira, besteak beste, Euskal Eskola Publikoaz Harro plataforma eta Euskal Herriko Ikasleen Guraso Elkartea (EHIGE). Zerbitzu Publikoa delakoaren bidez, itunpeko ikastetxeak legearen markoan sartzea –gaur egun itun bidez funtzionatzen dute eskola kontzertatuek– eta “egungo eredu duala blindatzea” dakarrela salatu du EHIGEk. Aldiz, publikotasuna titulartasunari lotzea akatsa dela esana du Ikastolen Elkarteak, publikotasuna zerk ahalbidetzen duen zehaztu eta publikotasunaren oinarri, balore eta konpromisoak betetzen dituen ikastetxeak lege barruan egoteko eskubidea duela.

Gatazka ez da berria: egungo sistema dualak ikasleen artean segregazioa bultzatzen duela salatzen du eragile ugarik, premia bereziko ikasle gehien sare publikoak hartzen duela, eta hori gainditzeko –eta ikasleen sarbidean oreka mantentzeko– eskatu dute legeak kontrol mekanismo zorrotzak jarri behar dizkiola sare kontzertatuari, matrikulazio bulego bakarra jarri behar duela. EHIGEren hitzetan, “aurreproiektuak etengabe aipatzen du ikastetxea aukeratzeko askatasuna”, eta kexu da horrek hezkuntzaren pribatizazioari egiten diola mesede.

"Sare publiko bakar, euskaldun eta propioa" lortzeko ikastetxeen publifikazio “prozesu sendoak” ezartzea eskatu dute, titulartasun pribatua duten ikastetxeak sare publikoan integratu daitezen

B2 maila… nola?

Legean euskarak duen presentzia ere kezka iturri da, bai aurreko puntuan aipaturiko eragile guztien aldetik, bai Euskalgintzaren Kontseilua, HEIZE, Hik Hasi eta Ikastolen Elkartearen aldetik ere, besteak beste. Derrigorrezko ibilbide akademikoa bukatzean ikasleek euskaraz B2 maila lortu behar dutela zehaztua du lege aurreproiektuak, “baina ez dago helburua betetzeko ez bide, ez baliabiderik”, salatu du Hezkuntza Plazarak. Ikasleak benetan euskalduntzeko, murgiltze eredu orokortua eta bakarra behar da ikastetxe guztietarako, eta A eta B ereduak desagerrarazi. Gizarteko esparru zabal baten aspaldiko eskaera da, eta legeak esplizituki jaso dezala nahi dute batzuek eta besteek.

Aurreproiektuak jasotzen du ikastetxearen hizkuntza proiektua egiterakoan aintzat hartu behar dela ikastetxearen testuinguru soziolinguistikoa, eta kezka adierazi dute eragileek: testuinguru soziolinguistikoa ez dadila izan aitzakia euskara gutxiago duten inguruetan euskara gutxiago eskatzeko/irakasteko, alderantziz baizik: konpentsatu egin behar du eskolak, “euskara gutxiago duenari euskara gehiago eman”.

Ingelesa eta gaztelania kontuan hartuko dituen eredu eleanitza sustatuz, legeak euskarari kalte egiten diola frogatzeko hainbat datu eman ditu gurean Mikel Basabe irakasleak: “Lege berria indarrean sartzen denean, D ereduko gure ikasleek euskara-ordu gutxiago jasoko dituzte orain baino”.

Puntu honi lotuta, nahiko orokorra den beste eskaera bat ere badago: neurriak jarri eta urratsak eman daitezela euskal kulturaren transmisioa bermatzeko, euskal curriculuma garatzeko moduak indartuz.

Ikastetxearen testuinguru soziolinguistikoa ez dadila izan aitzakia euskara gutxiago duten inguruetan euskara gutxiago eskatzeko/irakasteko, alderantziz baizik

Grebak eta mobilizazioak

Kritika gehiago ere egin zaizkio lege aurreproiektuari, baina zalantzarik gabe aipaturiko puntuak dira desadostasun handien piztu dutenak. Ostegun honetan (urriaren 27), greba eta hainbat manifestazio ditu deituak Ikasle Abertzaleak antolakundeak, eta protestarako deialdian leku nabarmendua du EAEko Hezkuntza Legeak, “segregazioan sakontzen duela” eta hezkuntza komunitatea bazter utzita lau alderdi parlamentariok “inposatua” izan dela iritzita. Azaroaren 5ean, “Hezkuntza publikoaren alde. Hezkuntza Lege honi, ez!” lelopean manifestazioa deitu du Bilbon Euskal Eskola Publikoaz Harro Topaguneak. Eta berriki bi greba egun (azaroaren 30ean eta abenduaren 14an) deitu dituzte sindikatuek hezkuntza publikoan, "Publikoa, euskalduna eta propioa helburu" lelopean. Mobilizazioak ere iragarri dituzte egun horietarako.


EAEko Hezkuntza Legea kanaletik interesatuko zaizu...
Hezkuntza-lege berririk ez, eskerrik asko

Oraingoz, argi dugu Eusko Jaurlaritzaren hezkuntza-lege berria, indarrean jarriko balitz, euskararentzat kaltegarria izango dela. Argi dagoen bezala EAEko legea ez dela autonomia erkidegotik Euskal Herri osora esportatuko eta hezkuntza-eredu propiorik ez dela izango Espainiak... [+]


Ikastoletako zuzendariek planto egin diote Jaurlaritzari, bilera gaztelania hutsean egiteagatik

Haur Hezkuntza ematen duten EAEko ikastetxe guztietako zuzendariak bilerara deitu zituen joan den astean Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailak, matrikulazio prozesuaz hitz egiteko. Power-pointa euskaraz jarri eta azalpen guztiak gaztelaniaz egitea erabaki zuela, “gaia oso... [+]


Ikasleen matrikulazio prozesuan aldaketak iragarri ditu Eusko Jaurlaritzak

2 urteko haurren matrikulazioari eragingo diote aldaketek, “aniztasuna eta zaurgarritasuna modu orekatuan banatzea” helburu, eta dagoeneko eskolatuta dauden ikasleei ez die eragingo. Behin ikasturtea hasita matrikulatzen diren adin guztietako ikasleen prozesuari ere... [+]


Eskola “publikoa, euskalduna eta propioa” aldarrikatu du hezkuntzako grebak

EAEko Hezkuntza Legearen aurreproiektuaren kontra eta “publikoa, euskalduna eta propioa” izango den eskola eredua helburu, irakaskuntza publikoa grebara dago deituta asteazken honetan. Bigarren greba egun hau langileen artean %60ko jarraipena izaten ari dela adierazi... [+]


Eguneraketa berriak daude