Kasik ehun ikaslek salatu dituzte Betharramgo ikastetxe katolikoan jasandako bortizkeria fisiko eta sexu indarkeriak

  • Berria egunkariak eman du salaketen berri, garai hartan bertan egondako ikasle batzuen lekukotasunak ere bilduz. 1960ko hamarkadatik 1990eko hamarkadaren bukaera artean gertaturiko indarkeria fisiko, sexu bortizkeria eta bortxaketei buruzko lekukotasunak bildurik, Paueko (Okzitania) prokuradore Rodolphe Jarryren esku gelditzen da afera.


2024ko ekainaren 06an - 11:49
Argazkia: Quentin Top AFP
Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

Ehun bat lekukotasunez osatua da Lestelle-Betharramgo (Biarno) Notre-Dame-de-Betharram ikastetxe katolikoaren baitan bideratu bortizkeria fisikoen eta hitzezkoen, sexu indarkerien eta bortxaketen harira irekitako auzibidea. Indarkeria salaketak 1960ko hamarkadatik 1990eko hamarkadaren bukaera artekoak dira, eta orotara hamar bat apez, zaindari laiko edota ardurak zituzten ikasle zaharrago dituzte jomugan –gehienak zenduak, baina guztiak ez–. Zuberoatik hurbil, Ipar Euskal Herriko haur andana pasa izan zen ikastetxe horretatik, eta salaketa jarri dutenen artean ere badira batzuk.

Berria egunkariak eman du aferaren berri ostegunean. Testigantzak bildurik, Paueko (Okzitania) prokuradore Rodolphe Jarryren  esku dira salaketak. Testigantza batzuei dagokienez preskripzio epea gaindurik izanik, ikusteke dago epaileak zer nolako jarraipena emanen dion eskandalu horri. 2018ko Schiappa Legeak luzatu zuen preskripzio epea 30 urtera, adin txikikoen bortxaketen kasuentzat, eta hamar urtera, sexu indarkerientzat (eta hogei urtekoa da 15 urtekoentzat). Beraz, legeari segi, duela 48 urte baino lehenago gertaturiko bortxaketei eta 28 urte baino lehenago pairaturiko sexu indarkeriei ez liekete segidarik emanen.

Urdin Euskal Herri Irratia-k ere eman zuen kasuaren berri iazko azaroan, eta ohartarazten duenari segi, aspaldian bazen ikastetxe horretako indarkerien berri. 1990eko hamarkadan argira ekarri zen gaia, nagusiki lurralde horretako politikari ezagunen umeak bertan eskolaratuak zeudelako. Tartean ziren, demagun, Frantziako ministro ere izandako Douste Blazy eta François Bayrouren haurrak.

Alain Despoutère ikasle ohia aritu da testigantza bilketa lan handia egiten. Bera dago Les anciens du collège et lycée de Bétharram, victimes de l’institution (Betharramgo kolegio eta lizeoko ikasle ohiak, erakunde hartako biktimak) Facebook kontu pribatuaren oinarrian, eta iazko urriaz geroztik ari da lekukotasunen metatzen. "Testigantza horiek biltzea mendeku bat da, nolazpait", dio Urdin Euskal Herri Irratiako mikrofonoan.

Izengoiti gisa Michel jarri zaio Berria-k dakarren lekukoari, eta kontatzen du nola ahanzturan jarri nahi izan dituen bizirikoak: "Ehortzi ditut barnean, bizitzen segitu behar baita". Dio ustez ez duela sexu indarkeriarik jasan, baina bai "kolpeak, kolpe anitz". Zaindari "perbertso" eta "sadikoei" buruzko oroitzapenak ditu, baita kolpe "bortitz" eta "bisiotsuenak" ere. Irekitako auzibide horrekin zer nahi duen ere zehazten du: "Egia errana izatea" eta biktimak "mintza daitezen" eta "zer gertatu den argitu dadin".


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Eliza Katolikoa
2024-07-16 | ARGIA
12 urteko mutikoa bortxatzea leporatzen diote Betharramgo ikastetxe katolikoan lanean ari den begirale bati

Indarkeria fisikoa eta sexuala jasan izana salatua duten Betharramgo Notre Dame ikastetxeko kasik ehun ikasleei beste 26 salaketa batu berri zaizkie. Horien artean, oraindik ikastetxean lanean ari den begirale baten kontrakoa dago: 12 urteko mutikoa bortxatu zuela frogatu... [+]


Sexu abusuen biktimak “sendatzeko” plan bat onartu du Espainiako Elizak, baina ez du bete beharrik izango

Espainiako Gotzainen Batzarrak asteartean egindako bilkuran onartu du abusuak jasan dituzten biktimei kalte-ordain ekonomikoak ordaintzea, baina elizbarruti eta kongregazioek ez dute nahitaez bete behar izango. Espainiako Gobernuak gogor kritikatu du plana,... [+]


Argizaria: bizitzaren eta heriotzaren artean

Paris, 1845. Frédéric Bastiat (1801-1850) ekonomialari eta politikari lapurtarrak Pétition des fabricants de chandelles (Kandelagileen eskaera) satira idatzi zuen. Protekzionismoaren aurkari sutsua, kandelagileek "bere argia salneurri baxuegitan... [+]


Sexu abusuak egiteagatik zigortu dute epaileek Baionako apaiz bat, baina ez du kartzelara joan beharko

70 urteko apaizari urtebeteko espetxe zigorra jarri diote, baita bost urteko debekua adin txikikoekin lan egiteko ere. Bere ordenagailuan pedofiliazko edukia aurkitu zuten ikertzaileek. Itaiak elkarretaratzea egin du Baionan, epaiketa hasi aurretik.


La Salle jakitun zen Patxi Ezkiagak adin txikikoei egindako sexu abusuez, eta ez zuten neurririk hartu

El Paísek 24 testigantza jaso ditu idazle eta elizgizon legorretarrak egindako sexu-abusuak berresten dituztenak. Erasoak 8-9 urtetik 17 urtera bitarteko adin txikikoei egin zizkien. 1990. hamarkadan erasoez jakitun ziren Ezkiagaren lankideak, baina zituzten ekintzak... [+]


2024-06-17 | Hala Bedi
Berakah-k familiak etxegabetzen jarraitzen du Gasteizko Alde Zaharrean, udalaren axolagabekeriaren aurrean

Auzoan Bizi Etxebizitza Sareak salatu du Berakah programa beste bi familia etxegabetzen saiatzen ari dela, iaz beste familia batekin egin zuen bezala. Dagoeneko salatutako hauetaz gain, Berakahko kasu gehiago ari dira heltzen etxebizitza sarera. Berakah programa Santa... [+]


2024-05-16 | Aiaraldea
Moja klaratarrek Eliza utzi dute, Urduñako komentua erostea eragotzi dietelako, eta eskuin muturreko sekta batera batu dira

Klaratarrek Urduñako komentua erosteko kontratua sinatu zuten, baina Elizak atzera egin du salerosketan eta mojek testu luzea argitaratu dute, zeinean Pablo de Rojas Sanchez-Francoren diziplinara batu diren. Mario Izeta apezpikuak eskumikatu zuen erlijioso hori 2019an... [+]


Zamorako apaiz kartzelako ihesa Santiago Carrillo buruzagi komunistak zapuztu zuen, lekuko baten arabera

1971n hainbat euskal abadek Zamorako espetxe hartatik ihes egiteko plana bertan behera geratu zen, poliziek tunela deskubritu ondoren. Nicanor Acosta abade-ohi komunistak Apaiz Kartzela dokumentaleko egileei elkarrizketa batean esan zien Santiago Carrillo izan zela salatzailea:... [+]


2024-03-08 | ARGIA
Espainiako Eliza Katolikoak 1.000tik gora pederastia kasu aitortu ditu

Espainiako Eliza Katolikoak onartu du adingabeei egindako 1.057 sexu-gehiegikeria gertatu direla Elizan. Urteetan abusuak gertatu izana ukatu du edo kasuei garrantzia kendu die. Duela gutxira arte, Espainian salaketa gutxi zeudela edo salaketarik ez zegoela defendatu du Elizak... [+]


Juan Maria Uriarte hil da, Donostiako gotzain emeritua

Espainiako Gobernuaren eta ETAren arteko negoziazioetan parte hartu izan zuen hainbat urtez Donostiako gotzain izandako Juan Maria Uriartek. Larunbatean zendu zen Basaurin.


Elizak matrikulatu gabeko 3.000 ondasunen jatorria ikertu nahi du Nafarroako Gobernuak

Ondasunak identifikatu ostean, erreklamazio eta berreskuratze prozesua hasiko du aurten, eta udalerriei laguntza eta babesa eskaintzeko bulegoa sortuko dute.


2024-01-11 | Gedar
1978tik, gutxienez 530 jabetza lapurtu ditu Elizak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

1978tik 2015era bitartean, agintaritza katolikoek 530 ondasun lapurtu zituzten, horietatik 387 Gipuzkoan. Frankismoan immatrikulazio-kanpainari ekin ziotenetik, Elizak milaka eta milaka jabetza jarri ditu bere izenean Espainiako Estatuan, eta lapurreta gehienek indarrean... [+]


2024-01-10 | Reyes Ilintxeta
Jose Mari Esparza. Ideia trafikatzailea
“Borrokaren beharra transmititu nahi dut, zerbait berria sortuko da, beti sortu da”

Jose Mari Esparza idazle, editore eta ekintzaile menderaezinak bere lanerako txokoan hartu gaitu, Altaffaylla Kultur Elkartea eta Txalaparta argitaletxearen sorlekuan, liburuz inguraturik. Gaztetan 20 urtez aritu zen Luzuriagaren Tafallako fabrikan lanean eta orain berriki... [+]


Eguneraketa berriak daude