Guatemalako 18 militar ohi atxilotu dituzte 80ko hamarkadan 558 indigena hiltzeagatik

  • “Latinoamerikako indarreko desagertze kasu handiena da” Fiskal Nagusiaren esanetan. Nazio Batuen datuen arabera 36 urte iraun zuen gatazkan 245.000 pertsona hil zituzten, haietako %97 militarrek eta paramilitarrek.

Asier Arrate Iruskieta @AsierArrate
2016ko urtarrilaren 08a
Bendicto Lucas Garcia Armadako Estatu Nagusiko burua izandakoa epaitegira bidean.

Efrain Rios Montt Guatemalako diktadore ohiaren aurkako epaiketari berriro ekin baino aste bete lehenago egin dituzte atxiloketok –genozidioagatik dago akusatua Rios Montt–. Segurtasun indarrek 18 militar ohiak 80ko hamarkadan indarreko desagertze eta gizadiaren aurkako krimenak egitea egotzita atxilotu dituzte. Fiskaltzak azaldu duenez, Guatemalako gerra zibilean gertatutako indigenen aurkako gutxienez 88 masakretan parte hartu zuten militar ohiek.

Ikerketaren zati bat 2012 eta 2015 artean Alta Verapazko kanpamentu militarrean egindako indusketetan aurkitutako 558 ume, heldu eta adinduren hezurduretan oinarritzen da. Horietatik 97 DNA bitartez identifikatu dituzte. Gorpuzki gehienetan ondorengo markak aurkitu dituzte: kateatuta eta ahoa estalita izatearen markak, matxetez eragindako zauriak eta bizkarretik botatako tiroak.

Atxilotuen artean Bendicto Lucas Garcia dago, Armadako Estatu Nagusiko burua izandakoa bere anaia Fernando Romeo Lucas jeneralaren agintaldian. 1978tik 1982ra izan zen presidente Romeo Lucas –Efrain Rios Montt agintean jarri zuen militar gazteen estatu kolpera arte–, eta bere agintaldia Guatemalako ilunenetakotzat jo da.

Kasu beragatik fiskaltzak muturreko eskuineko FCN-Nacion alderdiko diputatu eta militar ohi Edgar Ovalleren immunitatea erretiratzea eskatu du. Alderdi horretako Jimmy Moralesek hartuko du Guatemalako presidente kargua astebete barru.

Militarrak heriotza eta desagertzeen arduradun nagusiak

Biktimen familiek txalotu egin dituzte atxiloketak. Ana Lucrecia Molinak, 1981ean desagertutako Marco Antonio Molina nerabearen arreba, 34 urte eta hiru hilabeteren ostean, “hunkituta” sentitzen dela adierazi du. 14 urte zituela desagerrarazi zuen Guatemalako armadako G2 unitateak Marcos Molina.

Historia Argitzeko Komisioak kaleratutako Guatemala: Memoria del silencio txostenaren arabera, 1960tik 1996ra iraun zuen gatazka armatuko heriotza eta desagertze gehienak matxinatuen aurkako armadaren estrategien ondorio izan ziren.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Guatemala  |  Herri indigenak

Guatemala kanaletik interesatuko zaizu...
2018-09-27 | ARGIA
Juana Ramirez hil dute Guatemalan, giza eskubideen aldeko lider indigena

Irailaren 21ean, ostirala, hil zuten 54 urteko emakumea. Giza eskubideen defendatzailea zen, bereziki emakumeen eskubideen aldeko borrokan zentratua.


Milaka lagunen genozidioa eragin zuen Ríos Montt Guatemalako diktadore ohia hil da

Guatemalako diktadore ohia eta armadako jenerala, José Efraín Ríos Montt igandean hil da, 91 urte zituela. Gerratik 21 urte igaro direnean, diktadorearen sarraskien zauriek zabalik jarraitzen dute Guatemalan.


Lolita Chávez, kitxe herrien kontseiluko buru
"Europarrak lapurretaren espirituak janda bezala zaudete"

Guatemalatik ihesi heldu zen iragan udan gurera Lolita Chávez, kitxe herrien kontseiluko liderra. Bizia, natura, lurra, territorioa eta emakumeen duintasuna ditu irabazi beharreko borrokak. Transnazionalak eta oligarkiak, etsai, behin baino gehiagotan jarri dute ataka gaitzean Lolita Chavez.


LIDAR, dena ikusten duen arkeologoa

LIDAR teknologia (Laser Imaging Detection and Ranging) laser bidez objektuak antzemateko eta neurtzeko sistema da. Arkeologian oso baliagarria da bereziki landarediak estaltzen dituen eremuak aztertzeko.


2017-09-08 | Nora Barroso
Ekintza bilakatzen diren presentziak

Gaur ere martxoaren 8a da. Duela 6 hilabete, Guatemalan 43 emakumeri bizitza lapurtu zioten. Eta ez, ez zen sua izan, Guatemalako Estatuaren eta botere judizialaren utzikerien ondorioz, hil egin zituzten.


2017-03-15 | Nora Barroso
Ez zen sua izan

Sentitu dezakegu haur eta emakumeen gorputzen erabilpena, errefuserako objektu gisa pertsonen etiketatze faxista, kontrolerako mekanismoen gordinkeria bortitza…  airean daudela.


Adingabeen zentro bateko sutean hildako gazteak giltzaperatuta zeudela onartu du Guatemalako presidenteak

Iragan asteazkenean Hogar Seguro Virgen de la Asunción zentroan (Guatemala) gertatutako sutearen biktimen zifra berrogeira igo da, eta kausak oraindik ez dira argitu. Herritarrek informazio gabezia salatu eta gertatutakoari buruzko azalpenak exijitu dituzte.


Hiru egunetan hiru ekologista hil dituzte Latinoamerikan

Urtarrilaren 15 eta 17 bitartean hiru ekologista hil dituzte Latinoamerikan: Isidro Baldenegro lider indigena Mexikon, Laura Vasquez ekologista Guatemalan eta Emilsen Manyoma ekintzailea Kolonbian. Hirurak pertsona ezagunak euren herrialdeetan, giza eskubideen eta naturaren defentsan aritzeagatik.

 


Amerikako lehen errepide sarea

Cuenca Mirador proiektu arkeologikoko ikerlariek Amerikako lehen errepide sarea maiek eraiki zutela jakin berri dute. Baina lan arkeologikoak ez du oraingoan indusketarik eskatu. LIDAR izeneko gailu bat erabili dute horretarako, laserra baliatzen duen radar modukoa.


2016-10-23 | Iker Barandiaran
Rebeca Lane
"Hip-hop-a itxaropenari eusteko bidea da Gerrak eta miseria gogorrak bizi izan ditugunontzat"

Rebeca Lane Guatemalako poeta, anarkista eta rapera da. Bere burua artibistatzat –artea eta aktibismoa batzen dituena– eta Erdialdeko amerikartzat du. Bere idatzi eta kantuetan zein egunerokoan diktadura salatu eta emakumeen alde irmo egiten du. Donostia 2016k gonbidatuta Euskal Herrira etorri da eta han eta hemen tailerrak zein kontzertuak egiten dihardu. Hip-hopa egiten badu ere, AEBetako patroitik asko aldentzen da eta Erdialdeko Amerikako afroan sakontzen du: reggaean, cumbian,... [+]


Eguneraketa berriak daude