Ez-gatazka baten inguruko gatazka historiografikoa


2023ko maiatzaren 24an - 00:02
Azpeitiko oroimenaren webgunea, desaktibatuta. (Argazkia: Berria)
Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

Iskanbila mediatiko batek aurtengo Aste Santuko oporrak astindu ditu, Euskal Herrian bizi izan dugun azken indarkeria zikloaren kontura. Horren ondorioz, zoritxarrez, bertan behera utzi behar izan dute azkenaldiko ikerketa eta memoria ekimen garrantzitsuenetako bat. Gizartearen eta ikerketaren gainetik interes elektoralistak nagusitu dira berriz ere.

Horrelako gai gatazkatsuetan, eztabaida ez da soilik termino historiografikoetan gertatzen, ertz ugari ditu eta. Alde bateko zein besteko memoria elkarteek aitortza eta justizia nahi dituzte; alderdi politikoek eta erakunde publikoek, bestalde, beren interes propioak dituzte; eta gainera indarkeriaren inguruko hausnarketa etikoak daude.

Giro nahasi honen aurrean historialariok zer egin beharko genuke? Ataka zailean gaude. Alde batetik, pasioak eta interes pertsonalak nagusitzen diren eztabaida betean, zorroztasun zientifikoa ekartzen saiatu beharko ginateke; ahaztu gabe gizartearen kontraesanek akademia objektiboaren autoritatea ere gurutzatzen dutela. Bestalde, ez genuke iraganeko gertakarien kronika hutsa egitera mugatu beharko. Gertakari horiei azalpena eta interpretazioa eman behar diegu, horien inguruko galderak egin, arrazoiak eta jatorria aztertzeko. Bide batez, orain artean egon den eztabaida historiografiko serioena –eta ia bakarra– Emilio Majuelok eta Antonio Riverak Segle XXI aldizkari katalanean izandakoa da.

Kasu honetan, Arantzadi Zientzia Elkartearen lan txukunaren aldeko aldarria egin nahiko nuke. Ikerketa horietan nazioartean erabili ohi diren metodologiak eta kategoriak erabiltzen ari ziren. Gainera, hasiera batean, udalerri horietako zinegotzi guziak babesten ari ziren prozesua. Goikoek egindako salaketak zapuztu du prozesua. Halaber, azpimarratuko nuke webgune horiek abiapuntu bat baino ez zirela, udalerri horietako bakoitzean zer gertatu den jakiteko hurbilpen bat, inolako interpretazio historikorik egiten ez zutenak. Interpretazioak, aitortza ekitaldiak edo justizia ekimenak beranduago, hurrengo urrats batean, etortzekoak ziren.

Gauza oso larriak leporatu dizkiote Arantzadiren lan taldeari. Besteak beste, biktimak eta borreroak berdintzea eta terrorismoa zuritzea. Alabaina, neurgailu berarekin epaituko bagenu bestelako ikerketa talde eta profesionalen lana, frankismoa zein estatu-indarkeria zuritzen dituztela esaten ahalko genuke. Ezberdintasuna zigorgabetasunean eta erakunde publikoen babesean dago; batzuei mesedeak eta besteei egurra.

Euskal Herriak bizi izan duen indarkeriaren inguruko kontakizun bakarra ezarri nahi dute. Baina alferrik dabiltza; ezinezkoa delako, etorkizuneko kontakizun edo narrazioak gizartea bera bezain dibertsoak izanen direlako.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Oroimen historikoa
Otxandioko sarraskitik 88 urte betetzen diren egunean, EH Bilduk mozioa aurkeztu du Senatuan Angel Salas Larrazabali kondekorazioak kentzeko

Otxandioko bonbardaketaren erantzule nagusietako bat da Angel Salas Larrazabal urduñarra. Hortaz, herritarren aurka Euskal Herrian eginiko lehen bonbardaketan parte hartu zuen.


Arabako diputatua zen Modesto Manuel Azkonaren hezurrak bere sorterrira itzuli dira, 88 urteren ostean

1936an fusilatu zuten frankistek, une horietan Arabako diputatua zela, eta herriko beste 42 fusilatuen hilobian bertan sartu zituzten Manuelen gorpuzkinak.


Bego Ariznabarreta Orbea. Gerrarik ez
“Gure aurrekoek bizitako gerraren traumak eta sintomak ditugu oraindik”

Gurasoak hilik, etxeko ganbara husteari ekin zioten
seme-alabek. Hainbat gauzaren artean, koaderno eta paper sorta, argazkiak eta nahi beste agiri. Bego Ariznabarreta Orbeak aita aspaldi zenduaren gerrako memoria harrigarriak zurian beltz irakurri, eta jabetu zen altxorraz,... [+]


Aurreskua, bertsoak eta musika emanaldiak German Rodrigezen omenez

Aurten ere, uztailaren 8an, astelehenean gogoratuko dute German Rodrigez haren omenezko oroitarriaren alboan. 13:00etan izanen da: aurreskua lehenbizi, Mikel Lasarteren bertsoak gero eta La Furia eta Fermin Balentziaren emanaldiak bukatzeko. Iluntzean, Peñak, isilik eta... [+]


Angel Berrueta eta bere senitartekoak indarkeria polizialaren biktima moduan aitortu ditu Nafarroako Gobernuak

Naiz.eus-ek aurreratutakoaren arabera, 2004ko martxoan Espainiako polizia batek eta bere semeak erail zuten Angel Berrueta eta bere alargun zein seme alabek, Nafarroako Gobernuaren aitortza ofiziala jasoko dute, indar polizialen indarkeriaren biktima moduan.


Igari eta Bidankoze arteko errepidea eraiki zuten frankismoaren esklaboei omenaldia egin diete

1939 eta 1941 bitartean Igari eta Bidankoze arteko errepidea eraikitzera behartu zituzten frankismoaren 2.400 esklaboak omendu zituzten larunbatean, Igariko gainean. Errepresaliatu antifaxista haien memoriak gure bidea izan behar duela aldarrikatu zuten omenaldia antolatu zuen... [+]


Nafarroako Gobernuak 2005-2011 aldian torturatutako herritarrak onartu ditu biktima gisa

Nafarroako Torturatuen Sareak jakinarazi du hemeretzi biktima berri onartu dituela Nafarroako Gobernuko Aitortza eta Erreparaziorako Batzordeak, horietariko bost 2005-2011 urte artean torturatu zituzten Mikeldi Diez, Iker Aristu, Oihan Ataun, Garbiñe Urra eta Mikel... [+]


Frankistek fusilatutako Modesto Manuel Azkona Garaicoechea Arabako Diputatu eta Saratxoko bizilagunaren gorpua identifikatu dute

Alesbesekoa jaiotzez, Saratxon bizi zen Unión Republicana alderdiko kidea, bere emaztea hango maistra baitzen. 1936ko irailean erail zuten frankistek eta ostiralean lortu zuten bere gorpuzkinak identifikatzea.


Jesús Carrera, frankistek torturatu eta fusilaturiko buruzagi komunistaren bizitza pantailara

Hari buruzko aipamenik apenas iritsi zaigu historia liburuetan, baina Jesús Carrera Olascoaga (Hondarribia 1911 – Alcala de Henares 1945) Espainiako Alderdi Komunistaren idazkari nagusi izatera iritsi zen. Frankistek atxilotu, torturatu eta fusilatua, bere... [+]


“Ezin da kontsulta baten emaitzetatik erabaki Iruñeko Erorien Monumentuaren etorkizuna”

Erorien Monumentua eraisteko eskatzen duten memoria elkarteen ustez ezin da eraikin frankista horren etorkizuna utzi herritarren esku: “Faxismoa omentzen duen eraikinarekin zer egin frankismoaren oinordekoek ere parte hartzen ahal duten galdeketa batek ezin du... [+]


Eguneraketa berriak daude