Asteburu honetan maskaradei agur Barkoxen, eta hurrengo astean ongi-etorri Atharratze-Alozen

  • 2021eko Maskaradak bukatu orduko hasiko dira 2022koak. Izan ere, pandemia dela-eta Barkoxeko gazteek inauteriak neguan ospatu beharrean udan hasi zituzten iaz, eta urtarrilaren 8an Barkoxen emango diote amaiera. Astebete beranduago, urtarrilaren 16an, abiatuko dira Atharratze-Alozeko maskaradak. Ondo bidean, hamabi herritan emanaldia eginez, Gamere Zihigan bukatuko dira, apirilaren 17an. Dantzan.eus-ek argitaratu du informazioa.


2022ko urtarrilaren 04an - 07:00
Azken eguneraketa: 08:23
2020ko maskarada. Argazkia: inauteriak.com.
Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

Hona hemen duzue 2022ko maskaraden egutegia:

Urtarrilak 16, igandea: Atharratze

Urtarrilak 22, larunbata: Pagola

Urtarrilak 29 edo 30 (data zehazteke): Lexantzü

Otsailak 6, igandea: Barkoxe edo Altzürükü

Otsailak 13, igandea: Barkoxe edo Altzürükü

Otsailak 26, larunbata: Santa Grazi

Martxoak 6, igandea: Muskildi

Martxoak 12, larunbata: Idauze

Martxoak 19, larunbata: Ainharbe

Martxoak 26, larunbata: Aloze

Apirilak 10, igandea: Iruri

Apirilak 17, igandea: Gamere-Zihiga

Manexentzako gida

Aritz Ibañez Lusarretak umore handiz kaleratu zuen 2014an Manexaren gida: 10 gomendio Maskaradetan ez galtzeko dekalogoa, Dantzan hedabidean. Hona garatzen dituen hamar puntuak:

1. Onartu dezagun: manexak gara behe laino artean.

2. Gogoratzeko ohar mentala: herri txiki bat da Zuberoa.

3. Ez fidatu mundua onen eta txarren artean banatzeko ohituraz.

4. Urdiñarbe, Larraine edo Santa Grazin, ikusi bezala egin!

5- Ikuskizunari adina erreparatu batzar zeremonialari.

6- Xiberoko eüskara düzü.

7- Ofizioak ezagutu.

8- Godalet-dantza, mito hori.

9- Non eseri ongi pentsatu...

10- Berriz manexlandiara!

Maskaradetako bost ofizioak

Ibañezen gida horretatik, Maskaradetako bost ofizioak ekarri ditugu artikulu honetara. Hauetatik zein ezagutzen dituzu?

 

- Marexalen ofizioa. Marexalak ferratzaileak dira. Zamalzaina ferratu behar dute. Lehenengo hanka bat ferratzen diote, eta orduan zamaltzaina herrenka ibiliko da. Bi hankak ferratu ondotik, jauzi harrigarriak egingo ditu.

- Khestuen ofizioa. Zikiritzaileak dira kerestuak. Beraien egitekoa zamaltzaina zikiratzea da. Nagusiak morroiari agintzen dio lana, baina honek ez du lortzen, eta beraz, Pitxuri egiten dio enkargua (Hou Pitxu, houuu!!!). Pitxuk kantiniersa harrapatzen du zamaltzaina beharrean, eta burua gonapean sartzerakoan ohartzen da hor ez dagoela zer zikiraturik. Azkenean kerestu morroiak zikiratzen du Zamalzaina.

- Xorrotxen ofizioa. Txorrotxek Jaunaren ezpata zorroztu behar dute. Morroiak ez du jaunaren ezpata zorroztea lortzen. Pitxu kontratatu eta hau saiatzen da, baina alperrik, eta azkenean morroiak egiten du lana, eta nagusiarekin batera kantatuz bukatzen dute ofizioa.

- Buhameen ofizioa.  Buhameak Ijito moztaileek dira, hegoaldean "motsailak" moduan ezagutuak, lanbidez zaldien ilea mozten zutenak. Ezpata-dantza bat ematen dute eta Buhame Jaunak bere manhamentiak edo phedikua (hitzaldia) egiten du. Buhame jaunak ijitoen erregetzat du bere burua. Nomadak dira eta mundu osoan bidaiatu ondoren iritsi dira Zuberoara, eta beraz, pasatu dituen lurraldeetan ikusitako kontuak esaten ditu.

- Kauterek ofizioa. Kauterak ijitoak dira baita ere, baina kalderash (kaldereroak) taldekoak. Pertza eta lapiko konpontzaileak beraz. Beraien dantza berezia egiten dute eta Kabana Handiak bere predikua egiten du. Jaunak enkargatzen dien pertza konpontzea, eta hori eginik, ordaineko dirua bota eta dirua  hartzeko zalapartan Pitxu hilik suertatzen da. Kabanak bere testamentua irakurtzen du. Bedeziak (medikuak) ebakuntza larria egin eta Pitxu berpizten egiten du.

 


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Maskarada
2024-05-02 | Ainize Madariaga
Maskaraden hegaletan

Lehentze franko ditu Pagolako maskaradak: lehentze da Pagola herriak maskaradak ematen dituela; lehentze ere da Kabana pertsonaia neska batek jokatzen duela; lehentze ere da maskaradako txirulariak oro neskak izan direla, Urdiñarbeko barrikaden denboran; lehentze da... [+]


2023-12-01 | Euskal Irratiak
Maskarada bueltan da Pagolan ehun urteren ondotik

Xiberoa eta Baxe Nafarroa artetik jalgiko da aurten maskarada. Ehun urteko etenaldiaren ondotik, xiberotar usaia berreskuratuko dute aurten Pagolako gazteek.


2023-01-19 | Lide Iraola
Ez da buhamerik izango maskaradetan aurrerantzean, arrazakerian oinarrituta zegoelako

Hasi dira maskaradak Zuberoan, urteroko tradizioari jarraiki. Alabaina, tradizioak aldatu daitezkeela erakutsi dute aurten Maulen: lehen aldiz, ez da buhamerik izango. Pertsonaia horiek ijitoak ziren, eta estereotipoetatik eta arrazakeriaz antzezten zirela salatu izan dute... [+]


2022-12-16 | dantzan.eus
Zuberoako Maskaradak 2023 egutegia

Urtarrilaren 15ean hasi eta apirilaren 22an bukatuko dira 2023ko maskaradak, Maule-Lextarreko gazteek emanak. Guztira hamabost emanaldi lotu dituzte. Lau hilabetean zehar, asteburuz asteburu, Zuberoako hamahiru herri bisitatuko dituzte hiriburuko gazteek. Ohi den legez, lehen... [+]


2022-04-07 | dantzan.eus
Datozen urteetako maskaradak eta pastoralak noiz eta non?

Erabakita dute zuberotarrek datozen hamar urtetako pastoralak eta hiru urtetako maskaradak zein herrik emango dituzten, eta zerrenda luzatzen doa urtetik urtera. Hilabete honetan gehitu dira, adibidez, Lakarri-Altzaiko herritarrak. Martxoaren hasieran Xiberoko Boza Irratian... [+]


2022-02-22 | dantzan.eus
Inauteriak 2022 oinarrizko egutegia

Herri batzuetan urtero moduko inauteriak izango direla adierazi da, beste zenbaitetan moldatu egin dituzte eta beste batzuetan bertan behera gelditu dira inauteriak. Sarrera honetan beste urteetan ospatu izan diren errituak zerrendatu ditugu, baina horrek ez du esan nahi aurten... [+]


2022-01-19 | dantzan.eus
“Aitona dantzaria zen, ni ere aritu naiz eta orain semea eta alaba dabiltza”

Zamaltzain, entseinari zein laborari aritua da Joimo Arantzet (Atharrazte, 1974) hainbat maskaradetan. Etxetik jaso du dantza, Zuberoan ohikoa izan den moduan, eta seme-alabei ere transmititu die dantzarekiko maitasuna eta gaitasuna. Etxekoei ez ezik baita inguruko hainbat... [+]


2021-08-03 | Euskal Irratiak
Trenpan baina kontent agertü dira Barkoxtarrak lehen maskaradaren ondotik

2020an eman behar zuen Barkoxek maskarada Atarratzerekin batera.


2021-07-13 | dantzan.eus
Maskaradak emango dituzte Barkoxeko gazteek uda honetan

Neguko festak, inauteriak dira maskaradak, baina pandemiak ez du hauek ospatzeko aukerarik eman azken neguan, beraz, udan emango dituzte aurten Barkoxeko gazteek, uztailaren 31n hasita.


2020-10-27 | Euskal Irratiak
Xiberoko maskaradak noiz hasiko dira?

COVID pandemia dela eta beste kultur ekitaldi guziak bezala, kanbiamenak izango dira Xiberoan ere. Aurten Altzürüküko maskaradak zale ekuarazi baditu ere, ondoko urtean ondorioak ekarriko ditu.


Baldintzak betetzen badira, bi herri ariko dira aurten maskaradetan

Barkoxeko eta Atharratze-Alozeko gazteak ari dira saioa prestatzen, COVID-19ak baldintzaturik.


“Emazteak kargu inportanteetan izanen dira”

Aurtengo maskaradako gazte taldean “zaharrena” zen Marie Annick Jauri (Altzürükü, 1992). Zuberotar inauteriko tradizioan pertsonaia nagusien rola betetzeko emazteen aldia heldu dela konbentzitua bada ere, ez da hala gertatu bere herriko maskaradetan,... [+]


Michele Aguer: “Neska hoberenek ere grazia sobera badute zuberotar dantzentzat”

Aurtengo maskarada hurbiletik segitzen ari da Michele Aguer Lohitzün dantza irakaslea. Lohitzün-ek ez du sekula maskaradan parte hartu dantzari gsa, bere garaian gizonak zirelako nagusi. Aurten dantzari talde mistoa plazaratu dira Zuberoko maskaradetan.


Eguneraketa berriak daude