“Aberasgarria da langileak ikustea lehen aldiz kalera irteten eta antolatzen beldurren eta presioen gainetik”

  • Lan gatazka piztu da Gasteizko La Vitoriana enpresa ezagunean. Enpresak dozenaka langile ditu, eta 54 dendatan saltzen ditu lantegian egiten dituen ogi eta opilak, nagusiki Gasteizen baina baita Araba osoan eta Bizkaian ere. Lantegiko langileen asanbladak, ESK eta ELA sindikatuen babesarekin, protestak antolatu ditu soldatak eta lan-baldintzak hobetzea exijituz. Urtarrilaren 5ean egin zuten azken mobilizazioa, baina akordiorik lortu ezean berriak izango direla ohartarazi du ESK sindikatuko delegatu Itsaso Zabaleta Vélez de Mendizabalek, ARGIAri eskaini dion elkarrizketan.


2024ko urtarrilaren 07an - 22:24
Azken eguneraketa: 2024-01-08 10:57:50

2023ko amaieran eta 2024 hasieran mobilizazioak eta lanuzteak egin dituzue, lan-baldintzak hobetzea exijituz. Zeintzuk dira La Vitorianako langileen lan-baldintzak gaur egun?

Fabrikako langile askok lanbidearteko gutxieneko soldata kobratzen dute astean 40 ordu lan egiteagatik, 970 euro garbi hilean, horregatik askotan aparteko orduak egitera behartuta daude diru gehiago lortzeko. Kontuan hartu behar da ere Espainiako Estatuan gure sektorearen lanaldia oso altua dela, 1.760 ordu urtean. Europako herrialde askotan 1.500 ordukoa da gutxi gorabehera.

Bestetik, lanerako baliabideak eta azpiegiturak nahiko kaskarrak dira. Erremintak aspaldikoak dira, berritu gabeak, eta matxuratuta egoten dira askotan. Esaterako, garbitzaileek –kasualki soldata baxuenak dituztenak– lanbasarekin garbitu beharra dute fabrikako zoru osoa. Horrek guztiak, estresa, nekea eta ezinegona eragiten ditu langileongan.

Mobilizazio eta lanuzteak zer nolako jarraipena izan dute langileen aldetik?

Orokorrean ona, aberasgarria izan da langileak ikustea lehen aldiz kalera irteten eta antolatzen, duintasunagatik, beldurren eta presioen gainetik. Prozesu neketsua izan da, baina polita ere bai, denon artean, modu asanblearioan erabaki baititugu eman beharreko pausuak. Kontrara, mingarria izan da gure kontra egin duten langileak ikustea, enpresari men egin eta gure ekintzak zalantzan jarri dituztenak. “970 euroko kontratua sinatu dutenek nahi izan dutelako egin dute” gisako iritziak entzutea gogorra da, pobrea izatea hautua izango balitz bezala. Hala ere, arrakala hori aurrera begirako erronka gisa ikusten dut, gure lantegian klase kontzientzia lantzea beharrezkoa dela uste dudalako.

"Fabrikako langile askok lanbidearteko gutxieneko soldata kobratzen dute astean 40 ordu lan egiteagatik, 970 euro garbi hilean"

Kanpotik ikusita, ematen du sektore horretan, behintzat okindegietan jendaurrean aritzen direnen artean, langileetako asko migratzaileak direla eta langile aldaketa handia dagoela. Horrela al da? Zein da langileen profila?

Galdera horrek soilik elkarrizketa baterako emango luke, baina motzean erantzungo dizut. Dendetako langile gehienak, migratzaileak ez ezik, emakumeak ere badira. Aldiz, fabrikan langile gehienak gizonezkoak dira, eta horien arteko arrazializatuek egiten dituzte bertako lan prekarioenak. Azkenik, lantegiko jabeak gizon zuriak dira. Ez da kasualitatea, gizarte eredu kapitalista, patriarkal eta arrazista honen beste lagin bat da.

Sei urte dira sektorean ez dagoela hitzarmen kolektiborik, eta ordutik lan-baldintzek okerrera egin dutela salatu duzue. Zeintzuk dira langileen eskaerak, eta zer eskaintzen du enpresak?

Arabako hitzarmen kolektiboa aktibatzea ere bada gure helburuetako bat, hobekuntzak nabarmenagoak izango bailirateke: Araba mailako hobekuntzak eta hobekuntza kolektiboak, alegia. Badakigu hori prozesu luzea dela, beraz bitartean hobekuntza minimo batzuk eskatu dizkiogu enpresari. Nagusiak dira KPIren araberako soldata igoera eta orain arte galdutako eros-ahalmenaren berreskuratzea, baina eskatzen dugu ere lanaldia murriztea eta ordaindutako baimenak hobetzea.

Enpresak aldiz, soldataren igoera txikia eskaintzen digu, orain arte ordaindu gabe utzi digun kantitateari uko egitearen truk.

Azpimarratu duzue enpresak irabazi handiak dituela, langileen egoera kaskartzen duen bitartean.

La Vitoriana administratiboki bost enpresak osatzen dute: bi lantegian kokatuta daude, bi dendetan, eta azkena higiezinen enpresa bat da, denden jabea dena. Baina guztien jabea pertsona bera da Patxi Montaña, eta bazkideak bere senitartekoak dira. Enpresen arteko diru fluxuak jabea aberasten jarraitzeko antolatuta daude: enpresa batean deklaratutako galerak, bere beste enpresaren baten irabaziak dira, eta abar. Horrekin jolasten du. Azken hiru urteetan, halere, orotara 600.000 euroko irabaziak izan ditu enpresak.

"[Enpresak] langile bat kaleratu zuen langileen asanbladan parte hartu eta hurrengo egunean, eta aste honetan kaleratze berri bat egon da"

Bi bilera izan dituzue enpresarekin, baina “negoziazioa haustea eta langileak beldurtzen saiatzea” leporatu diozue enpresari. Bidegabeko kanporatzeak ere salatu dituzue. Zer gertatu da?

Enpresak, ditugun eskaerak entzun beharrean, gure kontrako kanpaina bat hasi zuen lantegian bertan. Eta langileekin banan-banan hitz egin zuen, “bozkatzen duzuenean baiezkoa bozkatu behar duzu, enpresaren alde”, edo “hemendik ospa egin nahi baduzu bidea erraztuko dizut”, bezalakoak esateko. Horrez gain, langile bat kaleratu zuen langileen asanbladan parte hartu eta hurrengo egunean, eta aste honetan kaleratze berri bat egon da. Onartezina da, auzitara jotzea aztertzen ari gara.

Urtarrilaren 5ean eman zenioten amaiera mobilizazio eta lanuzteei, “lehen bolada honetan”. Gehiago egongo dira hemendik aurrera?

Asteartean hitzordua dugu Precon [lan gatazkak bideratzeko Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritza zerbitzua], espero dugu akordio batera iristea. Lortu ezean, ostegunerako egun osoko lanuztera deituko dugu, eta egun berean aurrera begirako mobilizazio berriak antolatuko ditugu, bigarren borrokaldiari hasiera emanez.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Langile borroka
Arrasaten zama gainera erori zitzaion garraiolaria hil da: "Lan istripuen gorakada gogorra jasaten ari gara"

LABek jakinarazi duenez, martxoaren 14an materiala garraiatzen ari zela zama gainera erori ondoren larri zauritutako langilea zendu da asteartean. Jadanik hamazortzi lagun dira urtea hasi zenetik lanean hildakoak, sindikatuaren arabera, eta lan istripuen "gorakada... [+]


50.000 afiliatuko langa gainditu du LABek, mende erdia bete berri

Langileen aldarrikapenak eztabaida politikoaren erdigunera eraman, eta aldaketa soziopolitikoa lortzeko "eragile aktibo" izanen dela nabarmendu du LABek 50. urteurreneko ospakizunean.


Soldaten emendioa aldarrikatzeko greba eguna burutu dute Ipar Euskal Herriko sektore publikoan

500 lagun batu dira Baionan buruturiko manifestazioan. Sektore publikorako erreformarekin Frantziako Gobernuak sektore pribatuko logika funtzionarioen baitan txertatu nahia salatzeko mobilizazioa ere izan da.


EAE-ko sektore publikoa euskalduntzeko dekretua
Aukera galdua

Eusko Jaurlaritzak EAEko Euskal Sektore Publikoan Euskararen Erabilera Normalizatzeko Dekretua onartu du otsailean. Duela 27 urteko dekretua ordezkatu du. Euskalgintzako eragileen ustez, Jaurlaritzak ez du baliatu “jauzi ausarta” emateko. Dekretu berriak ez du... [+]


Industria agortu eta gero, zer?

Beriain (Nafarroa), 1974ko otsaila. Potasas de Navarra enpresako langileek greba egin zuten, besteak beste, aurreko urtean Motor Ibérica lantegiko langileek egindako grebak bultzatuta. Ez zen, beraz, Nafarroako industriako lehen greba, ezta Potasasena ere. Baina Potasas... [+]


Eguneraketa berriak daude