Askatasunaren aldeko eta Terrorismoaren aurkako Ituna

(2000-12-08)

Partidu Popularrak eta Alderdi Sozialista Langile Espainiarrak elkar hartu nahi dute askatasunen alde egiteko eta terrorismoa amaitzeko. Horregatik, itun hau egitea erabaki dugu, Espainiako gizarteari zor diogun erantzukizunaz.

ETAk berriz ekin dio bortizkeria terroristari, 1998ko irailean aldi baterako geldituko zela esan ostean. Horrek agerian utzi du, modu dramatikoan utzi ere, zein den egoera Euskal Herrian. Era berean, agerian geratu da porrot egin duela EAJk eta EAk bultzatutako estrategiak: Ajuria Eneko Ituna utzi eta, ETArekin eta EHrekin ados jarrita, prezio politikoa jarri zioten bortizkeria uzteari. Prezioa autodeterminazioa inposatzea zen, Euskal Herriaren independentzia lortzeko.

ETAren estrategia ezin argiagoa da: beldurra zabaldu nahi dute, herritarrek eta instituzioek uko egin diezaieten beren oinarri, ideia eta eskubideei; hartara, beren helburuak lortuko lituzkete. Izan ere, helburu horiek gutxiengo batenak, baztertzaileak eta xenofoboak direnez, ez dituzte sekula lortuko demokraziaren arauen barnean.

EAJk eta EAk argi eta garbi hautsi behar dute Lizarrako Itunarekin eta hark sortutako erakundeekin: hori ezinbestekoa da, indar politiko horiek alderdi demokratikoen artean terrorismoa borrokatzeko osatutako batasunera berriz bilduko badira.

Terrorismoa borrokatzeko batasun hori Konstituzioaren eta Gernikako Estatuaren inguruan osatuko da, haiek baitira euskal herritar gehien-gehienen elkargunea.

Era berean, Partidu Popularrak eta Alderdi Sozialista Langile Espainiarrak ez dute inolako itun politikorik edo instituzionalik egingo Euzko Alderdi Jeltzalearekin eta Eusko Alkartasunarekin, Lizarrako Ituna hautsi ezean eta haren erakundeetatik alde egin ezean.

Egoeraren azterketan bat gatozenez eta horrek dituen ondorioetan ere bat gatozenez, Partidu Popularrak eta Alderdi Sozialista Langile Espainiarrak argi eta garbi adierazi nahi dugu, Espainiako herriaren aurrean, terroristen estrategia garaitzeko asmo sendoa dugula, eta, horretarako, Zuzenbide Estatuak eskueran jartzen dizkigun balibide guztiak erabiliko ditugula.

Era berean, gure batasuna sendotu egin nahi dugu, euskal herritarrek eta espainiar guztiek gure herriko edozein tokitan bakean eta aske bizitzeko duten eskubidea aldezteko.

ITUNA

1. Terrorismoa Estatu arazoa da. Espainiako Gobernuari dagokio terrorismoaren aurkako borroka gidatzea, baina terrorismoa borrokatzea alderdi demokratiko guztien lana da, Gobernuan egon zein ez egon.

Jakinarazi nahi dugu gure asmoa dela gure bi alderdien arteko lehia politiko edo elektoral zilegizkotik kanpo uztea terrorismoa amaitzeko politikak.

2. Bortizkeria, moralaren aldetik begiratuta, higuingarria da, eta ez dator bat, inondik ere, politika demokratikoaren bidean aritzearekin. Bortizkeria erabiltzen dutenek, beraiek bezala pentsatzen ez dutenen biziaren kontra egiten dutenek, zigorra eta alderdi politiko demokratikoen eta gizarte guztiaren mespretxua besterik ez dute merezi.

Demokrazian, ez da zilegi koakzioa edo hilketa erabiltzea inolako helburu politikorik eskatzeko. Euskal gizarteak duen defizit demokratiko bakarra, egiazko gatazka, hauxe da: demokrazian sinesten ez dutenek boztizkeria terrorista erabiltzen dutela, herritar gehienei beren helburuak inposatzeko.

Horregatik, PPk eta PSOEk hitzematen dugu lanean ariko garela bortizkeria zuzenean edo zeharka legitimatzeko saio guztiak desager daitezen. Eta, era berean, jendaurrean adierazi nahi dugu bortizkeria politikoak ez duela lortuko, inolaz ere, inongo abantaila edo etekin politikorik.

3. Demokrazian emandako hogeitik gora urte hauetan, euskal herriak bere autogobernua landu du, Konstituzioaren eta Gernikako Estatutuaren barruan. Lege esparru horrek modua eman du euskal gizartearen aniztasuna adierazteko arlo politikoan, kulturalean eta sozialean.

Euskal herritarren artean diren desadostasunak esparru instituzional horretan planteatu daitezke eta esparru instituzional horretan planteatu behar dira. Proiektu politiko guztiek, baita esparru instituzional bera aldatu nahi dutenek ere, han agindutako arauak eta jardunbideak errespetatu behar dituzte.

Gizarte demokratikoari dagokion moduan, elkarrizketak herritarren ordezkari legitimoen artekoa izan behar du, betiere Konstituzioaren eta Estatutuaren barruan eta haietan agindutako arauen barruan, eta, jakina, bortizkeriaren presiorik gabe. Bakea, elkarrekin libre bizitzea eta giza eskubideak errespetatzea ez dira negoziatzeko modukoak.

4. Giza eskubideak eta askatasun publikoak aldeztea, lehenik eta behin, Estatuko Indar eta Gorputzen zeregina da: Guardia Zibila, Polizia Nazionala, eta, bere eremuan, Ertzaintza. Haien gaitasunaren eta eraginkortasunaren menpe dago Euskal Herritik eta Espainiako gainerako lurraldeetatik erauztea terroristen eta haiei laguntzen dietenen bortizkeria, mehatxuak eta xantaiak.

Horregatik, berriz ere haien lanean dugun uste osoa adierazi nahi dugu, eta behar dituzten giza baliabide eta baliabide materialak ematea bultzatuko dugu, beren zeregina bete ahal izan dezaten. Era berean, gure uste osoa, sostengua eta konpromisoa adierazi nahi diegu Epaileei eta Fiskalei, baita libre eta bakean bizitzeko modua segurtatzeko Justiziaren zerbitzuan lanean ari diren guztiei ere.

5. Erakunde terroristen delituak arrunt larriak eta gaitzesgarriak dira, ordena demokratikoa irauli eta herritar guztiak izutu nahi dituztelako. Gure zigor sistemak lege erantzun egokia ematen du, delitu horiek guztiak zapaltzeko. Dena dela, modu objektiboan begiratuta, terrorismoari laguntzeko edo terrorismoa egitera bultzatzeko delitu mota edo jarrera eta jokabide berriak sortzen badira, elkar harturik lege aldaketak egitea bultzatuko dugu, premiazkoak badira.

Espetxe politika da talde terroristei jazartzeko estrategiaren atal bat, eta, beraz, hori ere sartuko da bi alderdien arteko eta Gobernuarekiko itunaren barruan. Betiere gure legediaren barruan, terrorismoagatik kondenatutakoak gogor eta zorrotz zigortzeko moduan erabili behar da espetxe politika.

Espetxe politikak gizarteratzeko bideak bilduko ditu, erakunde terrorista utzi eta argi eta garbi damua agertu eta berriz ere gizartean egokitu nahia adierazten dutenentzat, gure Konstituzioak dioen bezala.

6. Poliziaren ekinaldiek agerian utzi dute zein garrantzitsua den nazioarteko elkarlana terrorismoaren aurkako borrokan. Itun hau sinatu dugun alderdiok hitzematen dugu lanean ariko garela elkarlana indarberritzeko, batez ere Frantziarekin eta Europako Batasunarekin. Horretarako, bi alderdiok beharrezko deritzogu etengabe informazioa emateari, nazioartean, bai instituzioetan eta bai erakunde politiko eta herritarretan.

7. Terrorismoaren biktimen ingurukoa da gure kezka nagusia. Biktimek sufritu dituzte beste inork baino gehiago fanatismoaren eta elkarrekin ezin biziaren ondorioak. Badakigu demokraziak ezin itzuliko diela galdu duten hori, baina prest gaude Espainiako gizartearen ezagutza eta arreta har dezaten.

Terrorismoaren Biktimenganako Elkartasunaren Legeak aho batez eta sendotasun handiz erakutsi die ezagutza morala eta materiala. Baina gure eginbeharrak ez dira hor bukatuko. Ahalegindu beharra daukagu haien oroimena gordetzen, haienganako arreta etengabea segurtatzeko sistema osatzen. Oraindik ere beharrezkoa da biktimek Espainiako gizarteari laguntzea terrorismoaren aurkako borrokan, biktimek inork baino hobeto aldezten baitituzte horrelako sufrikarioa eragin dietenek suntsitu nahi dituzten bizikidetza eta elkarrenganako errespetua.

Laguntza hori sustatzeko, bi alderdiok hitzematen dugu bultzatuko dugula, biktimen elkarteekin batean, Fundazio bat sortzea, zeinak elkarte horien ordezkariak bilduko baititu eta lehendik dauden fundazioekin koordinaturik ariko baita.

8. Baina Espainiatik terroristen bortizkeria behin betiko erauztea ez da alderdi politiko demokratikoen lana bakarrik. Balio zibiko eta demokratikoak etengabe indartzeko, denen konpromiso aktiboa behar da: instituzioena, gobernuena eta herritarrena. PPk eta PSOEk berretsi egiten dugu gure asmoa dela herritarren mobilizazioa bultzatzea eta sostengatzea, terroristen bortizkeriaren kontra egiteko eta hiltzaileak arbuiatzeko.

Bi alderdiok sostengua adierazi nahi diegu komunikabideei eta haietan lan egiten duten profesionalei, oso garrantzitsuak baitira espainiarrek elkarrekin bizitzea segurtatzen duten balioak, zeinak gure Konstituzioan bildurik baitaude, zabaltzeko. Adierazpen askatasuna eta informazioaren aniztasuna ondare demokratiko funtsezkoak dira, hiltzaileek eta haien laguntzaileek lortu nahi dituzten koakzioaren, mehatxuaren eta isiltasun bortxatuaren aurka.

Itun honetan, dei berezia egin nahi diegu gazteei. Haiek izan behar dute protagonista bortizkeriaren aurkako jazarraldian. Batez ere haiei dagokie balio demokratikoen eta bizikidetzaren etika zabaltzea. ETAk ez du esperantza izpirik ere izan behar. Eta esperantza gal dezan, beharrezkoa da euskal herritarrek eta espainiar guztiek erantzun sendo, bateratu eta demokratikoa ematea ETAren doilorkeria guztiei.

Konpromisoa hartzen dugu, gainera, alderdi demokratikoak garen aldetik dugun indar guztia jartzeko Espainian eta, batez ere, Euskal Herrian; indar horrekin, bultzada zibikoa emango dugu herritar guztien askatasun eta eskubideen babesean eta zerbitzuan. Hau ez da garai jakin baterako konpromisoa. Oraingo eraginkortasunaz eta etorkizuneko proiekzioaz jantzi nahi dugu gure ituna. Horretarako, elkarrekin lan egingo dugu, itun honetan bildutako balio eta oinarriek ahal den sostengu handiena lor dezaten gizartean eta instituzioetan; gainera, bi alderdiok hitzematen dugu balio eta oinarrion alde egingo dugula instituzioetan.

9. Itun honen helburua lortzeko, hau da, elkarrekin askatasunaren alde eta terrorismoaren kontra egiteko, beharrezkoa da Alderdi Popularra eta Alderdi Sozialista Langile Espainiarra etengabe elkarlanean aritzea; horrek eskatzen du informazioa elkarri ematea, elkar haturik aritzea Itun honetan bildutako arloetan –lege aldaketak, espetxe politika, nazioarteko elkarlana, herritarren mobilizazioak eta instituzioak– eta jarrerak bateratzen saiatzea terrorismoaren aurkako politikari lotutako gertakari guztietan.

Horretarako, segimendu batzorde bat eratuko da; batzorde hori aldian-aldian bilduko da, eta, bertan, bi indar politikootako ordezkariak izango dira, bai eta, Gobernuak hala nahi badu, Gobernuko ordezkariak ere.

10. Itun hau sinaturik, PPk eta PSOEk jendaurrean berretsi nahi dugu elkarrekin lan egiteko gure konpromisoa, espainiar guztien bizi-eskubidearen eta askatasunaren alde. Bi alderdi politikook bat gatoz terrorismoaren aurkako politikaren oinarrietan eta, hemen jaso den moduan, egin beharreko politikan.

Azkenik, dei egin nahi diegu gainerako indar demokratikoei, bat egin dezaten oinarri hauekin eta politika honekin. Izan ere, sinetsita gaude hau bide egokia dela haiek ere adieraz dezaten laguntzeko prest daudela terrorismoaren izurria erauzteko bidean.

Madril, 2000ko abenduaren 8a