Gipuzkoako erraustegia

Gehiago pagatuko dute... gehien birziklatzen dutenek

  • Gipuzkoako agintariek Zubietako erraustegia eraiki eta ustiatzeko konpainia pribatuei eskaini dieten kontratuak lurralde hau kondenatzen du, errausketaren kalteak gutxienez 2051 arte nozitzeaz gain, azken zortzi urteotan lortutako aurrerabide osoa desegitera. Gehien murriztu, konpostatu eta birziklatzen duten udalerriak zigortzen ditu, kutsatzailenak saritzeko.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2017ko urtarrilaren 29a

Abenduaren 27an GHK Gipuzkoako Hondakinen Kudeaketa kontsortzioak argi berdea emanik, Gipuzkoako Foru Aldundiak iragarri zuen datozen 35 urteetan lurraldeko hondakinak kudeatuko dituela Meridiam Investsments, Urbaser, Altuna y Uria, Murias, Moyua eta LKS kooperatibak osatutako enpresa taldeak.

GHKk hautatu duen proposamenak zehazten ditu Urbaser eta bere taldeak zein baldintzatan hartuko duten enkargua. Erraustegia eraiki eta martxan jartzeko 30 hilabeteko epea izango dute eta ondorengo 32 urte eta 5 hilabeteetan kudeatuko dituzte Gipuzkoako hondakinak. Lerrootan saiatuko gara argitzen kontratu honen kostu ekonomikoak zein izango diren udalerri bakoitzarentzako, aurretik argituz proiektu osoa izango denaren lehen faseaz ari garela beti.

Kontratuak iraungo duen epean Urbaser eta besteek bi ataletan banatutako faktura pasatuko diote GHKri, honek mankomunitateen bidez gero udalei kobratzeko. Alde batetik, aurrez iragarri bezala, zerbitzua jasotzeko eskubideagatik (PPD gaztelaniazko sigletan, Pago Por Disponibilidad) 21.672.069 euro pagatuko du urtean Gipuzkoak, hau da, 32 urte eta 5 hilabetetan 702.536.237 euro.

Fakturaren bigarren parteak bilduko du enpresek kudeatzeko jasoko dituzten zabor tonengatiko pagakizuna: tona bakoitzeko 3,80 euro TMB Tratamendu Mekaniko Biologikoa egiteko eta 11,80 errausteko.

Denetara urtean zenbatera igoko da fakturaren bigarren zati hau? Erreferentziatzat harturik 2015ean Gipuzkoak sortu zituela 149.000 tona errefus, horiek aurrerantzean konstante mantentzekotan –Jose Ignacio Asensio Ingurumen diputatuak deklaratu berri du Gipuzkoak aski zabor sortuko duela erraustegia elikatzeko kanpotik ekarri beharrik gabe…– urtean 2.309.580 euro pagatuko dira, epe osoan 74.868.885 euro. Bigarren faktura hau gehiturik aipatu PPD edo zerbitzua jasotzeko eskubideari, denetara 2051 arte errefusak tratatzeagatik pagatuko ditu 777,5 milioi euro, gehi prezioen urteroko eguneraketak aginduko duena.

Erretzeko eskubidea, obligazio

Agiri ofizialetan oso garbi ikusten denez, Gipuzkoako gizarteak hondakinak erraustearen fakturaren zati nagusia Zubietako Ingurumen Konplexua deitu erraustegiaren bazkide izateagatik pagatuko du, hau da: %90 bazkide kuotatan eta %10 baizik ez sortutako zaborraren arabera. Hemen datza oraindik Gipuzkoan aski zabaldu ez den eztabaidaren beste osagai nagusi bat. Osasunean, enpleguan, ingurumenean edo Ekonomia Zirkularrerako trantsizioan errausketak sortzen dituen kezkez gain, bere finantzatzea arras modu injustuan burutuko dela, ondoen ari direnak zigortuz eta gaizki ari direnak sarituz.

Gipuzkoako biztanle guztiek erraustegiaren kostuak kasik berdintsu pagatzea erabaki denez kontratuz, errefus gutxiena sortzen duten herriek tona bakoitza  urrearen truke pagatuko dute. Zenbat? Erraustearen kostuak udalka nola bana daitezkeen kalkulatu dugu, GHKk Urbaser eta besteekin hitzartutako kontratuaren irizpide berak aplikaturik GHKren mankomunitate eta udalekiko harremanetara. ARGIAren Interneteko gunean egongo da prestatu dugun simulazioaren koadroa osorik ikusgai. Kronika honen ondoan doan grafikoa osatzeko, berriz, simulazio osoaren atal batzuk nabarmendu ditugu: udal bakoitzak zenbat errefusa sortzen duen biztanleko/urteko, urtean denetara zenbateko faktura iritsiko zaion eta sortutako errefus tona bakoitza erraustea zenbat eurotan atera dakiokeen.

Irakurlea koadroa ikusirik fite ohartuko da nortzuk diren zigortuak eta nor sarituak. Zigorrik handienak gaikako bilketa eta birziklatzean txapeldunenentzako dira: Ormaiztegiri tona bat errefus erraustea 1.214 euro aterako zaio, Orendaini 1.478… Aldiz, Gipuzkoan biztanleko errefus gehiena sortzen duen Getariari 87 euro, pertsona-urteko 300 kilotik gora dabiltzanetan Debari 114 euro, Hondarribiari 116 euro, Iruni ere 116…

Atez Atekoarekin errefusa gehien murriztea lortu dutenek larrutik pagatuko dute erraustegiari entregatutako tona bakoitza: Antzuolak 609, Oñatik 433, Usurbilek 521, Zaldibiak 582, Hernanik 497… Aldiz, Usurbil hasiz geroztik zortzi urte luzeotan bilketa oso gutxi hobetu dutenak ateratzen dira saritu: Donostiak 123 euro tonako, Eibarrek 161, Errenteriak 157, Andoainek 146, Lasarte-Oriak 145…

Kontua da hondakinen tarifak antolatzeko GHKren logika hau Europar Batasunak ekonomia zirkularraren inguruan agindu eta iradokitzen dituen irizpide guztien kontra doala. Kudeaketa onaren logikaren kontra ere bai: hondakinen murrizketak eskatzen du gaikako bilketa onean gehiago gastatzea, gero tratamenduan aurrezteko.

2015eko ziabogatik, atzeraka

Baina hau ez da berria Gipuzkoan. 2015ean EAJk eta PSEk Foru Aldundia hartu zutenean, aurreko legealdian Bilduk ezarritako tarifen eskema azpikoz gain jarri zuten. Hasteko, errefusa %11 garestitu zieten udalei, baina askoz gehiago bereiz bildutako organikoa, %44-88ko igoera. Gainera, organikoari prezioa finkatzeko irizpide berriak ezarri zituzten.

Zeren arabera pagatzen du gaur organikoa udal bakoitzak? 2016ko martxoan onartutako tarifetan, organikoari errefusaren prezio bera ezarri zioten (aurreko legealdian erdia zen), ondoren hobari bat eginez segun eta bere mankomunitateak zenbat organiko entregatzen duen: %15etik %35era doaz hobariak. Tarifak ez du zerikusirik ez GHKren konpost planten gastuekin, ezta merkatuan organikoa tratatzeagatik enpresa pribatuek kobratzen dutenarekin ere.

Zikulu-saltsa hau ulertzeko, balio bezate San Markon Atez Atekoan ari diren udalek. Errefusa 2017an kobratuko diete 173,12 euro tonako eta organikoa 138,49 (2015 arte 70,88 kobratzen zitzaien!) zergatik eta San Marko mankomunitateak osotasunean biltzen duen organikoaren araberako tarifa aplikatu zaiolako. San Markon Atez Atekoan ari diren udalek askoz organiko gehiago biltzen dute, baina Donostia, Lasarte-Oria, Errenteria eta besteek osatutako bataz bestekoan erortzen dira, horrela galduz beren bilketa onari dagozkion hobari hobeak.

Bada okerragorik, ordea. Iazko udan Gipuzkoako zenbait udalek mankomunitateetatik irten eta ongi berezitako hondakinak beren kontura kudeatzeko hipotesia landu zutenean, merkatuan aurkitu zituzten hornitzaileak GHKrenak baino askoz prezio hobeetan hartuko lizkieketenak, bai organikoa (75 euro bezain merke) eta bai azken errefusa (110 eurotan). Pentsa zer nolako ruina den horrelako udalerri batentzako urtero galtzea –erraustegiagatik tokatuko zaion dirutzaz gain– hondakinak merkatuan baino askoz garestiago entregatu beharragatik… teorian borondatezko bazkidea den mankomunitateak ez diolako baimentzen beste inori saltzerik.

2051 arte erraustegiaren gatibu

200.000 tonako erraustegia eraiki nahi da Gipuzkoan, non gaikako bilketa txukuna egiten duten herrien ereduak zabalduz gero 50.000 tona errefus baizik sortuko ez liratekeen. Duela zortzi urte Usurbil Atez Atekoan hasi zenetik erakutsi da hori hilabete gutxitan lortzeko modua badagoela. Aldiz, EAJk eta PSEk kontratista pribatuei bermatu diete Gipuzkoako udal guztiak 35 urtera arte haien eta erraustegiaren gatibu geratzea, errausteko eskubidearen tasa pagatzera derrigortuz.

Erraustegiaren kontratuak markatutako tarifek animatzen dituzte udalak zabor nahasiak gutxitu ez baina orain adina edo gehiago sortzera, gaikako bilketan eta murrizketan egin beharreko esfortzuak ez baitira saritzen, zigortu baino. Eta hala eta guztiz ere udalek erretzeko aski zabor sortzen ez badute, ia berdin pagatuko dutenez erraustegiaren kostuen hamarretik bederatzi, Urbaser eta beste kontratistek Zubietako labeak eskainiko dizkiete Gipuzkoaz  kanpoko zabor sortzaileei. Zaborren import-export negozioaz bada esperientzia Europako leku askotan.

Kanal hauetan artxibatua: Hondakinen kudeaketa  |  Zor bidegabea

Hondakinen kudeaketa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-05-16 | Zero Zabor
Gipuzkoako zaborrak Bizkairako bidean: GuraSOS eta ELAren erreakzioak

Zalaparta sortu baitu Gipuzkoako zabor nahastuak Bizkaiko erraustegira eta zabortegi batera eramateko bi lurraldeetako agintariek daramaten negoziaketaren albisteak (ikusi Gipuzkoako 60.000 tona nahasi, Bizkaiko erraustegirako bidean… eta garestitzen) laster hasi dira –sare sozialetako iritzi ugariez gain– eragile sozialen erreakzioak ezagutzen. Lehenetakoak izan dira GuraSOS elkartea eta ELA sindikatua. Hona zabaldu dituzten idatziak:


2018-05-15 | Zero Zabor
Gipuzkoako 60.000 tona nahasi, Bizkaiko erraustegirako bidean... eta garestitzen

Mallabiako udalak ukaturik baimena Gipuzkoatik 60.000 hondakin nahasi bertako zabortegira eraman ditzaten, Bizkaiko Foru Aldundiak sartu du eskua operazioan eta Gipuzkoari bi aukera eskaini dizkio: edo tona horiek Zabalgarbiko erraustegira eramatea, edo zaborrok beste TMBren batean tratatu ondoren eramatea Bizkaira, beti ere bi operazioetako edozeinetan sortuko diren koste gehigarriak pagatuz.


2018-05-11 | Miren Osa Galdona
Bosgarren edukiontzia zabalduko dute Bilbo osoan

Edukiontzi marroia, materia organikoa jasotzekoa, udalerri osora hedatuko duela iragarri du Bilboko Udalak.  Hainbat auzotan dauden ontzi zaharrak ordezkatu eta orain arte jarri ez den lekuetan berriak jarriko ditu; 1.500 edukiontzi berri guztira. Aurrerapauso pozgarria dela nabarmendu du Ekologistak Martxan erakundeak, baina oraindik egiteko asko dagoela berretsi du.


2018-05-11 | Zero Zabor
Intxaurrandieta eta Errazkinen epaiketan, fiskaltzak ere 45 urteko kalte-ordainen eskaria berretsi du

Madrilgo Kontuen Auzitegian Iñaki Errazkinen eta Ainhoa Intxaurrandietaren kontra burutzen ari diren epaiketan, fiskalak bat egin du GHKren abokatuk haien kontra egindako kalte-ordainen eskariarekin: 45 milioi euro, horietatik 36,3 aurreko agintariek sinatutako swap kreditu toxikoengatik, Naiz-Garak aurreratu duenez.


2018-05-10 | Zero Zabor
Ia 10.000 sinadura bildu dituzte EITBn eztabaida gardena eskatuz

Andoaingo Ipar Haizea koordinadorak Change.org plataforman sustatutako sinadura kanpainak zehazki 9.568 sinadura zeramatzan bildurik maiatzaren 11ko 12:30etan. Errausketaren Aurkako Mugimenduak sinadura guztiak EITBko arduradunei entregatu nahi dizkie hilaren 17an, elkarretaratze publiko batez lagundurik, euskal irrati-telebista publikoari eskatzen baitio antolatzea erraustegiaren inguruko eztabaida publikoa.


2018-05-04 | Txintxarri
Hitzarturen lehen Gune Irekia egingo dute hurrengo larunbatean, Landaberri ikastolan
Hitzarturen lehen Gune Irekia egingo dute hurrengo larunbatean, Landaberrin.Herritarrak deitu dituzte hondakinen kudeaketari buruz eztabaidatzera. Egun osoan ahalik eta iritzi gehien bildu nahi dituzte, kontsentsuzko erabaki bat hartzeko

 

 

 


2018-05-03 | Usurbilgo Noaua
Erraustegiarentzako goi-tentsioko linearen aurkako sinadura-bilketa abiatu du Aire Garbiak

Zubietako erraustegia sare orokorrera lotzeko goi-tentsioko linearen aurkako agerraldia egin dute asteazken arratsalde honetan Lasarte-Orian, bertako Aire Garbia herri plataformak deituta. Eskaera bikoitza egin diote udalari. “Udalaren jabetzako lurzoruetan goi-tentsioko linea pasatzeko baimenik ez ematea eta erraustegia sare orokorrarekin lotuko duen 132 kV-ko goi-tentsioko linea egiteko obra lizentzia ez ematea”.


2018-04-26 | Zero Zabor
Urbaser eta FCC Zubietako pastela banatzen: inork ez ditu ikertuko -%25eko beherapen susmagarriak?

Espainian hondakinen merkatua konpainia handienen artean  adostuta elkarbanatzen dutela aspaldiko kontua da, auzitegiek isun handiz zigortua dute lehen ere Urbaser, ACS, FCC eta abarrez osatutako cartela. Zubietako erraustegiaren prozesua jarraitzen duenak, ordea, irudipena eduki dezake zaborren ugazaba handiok berdin jarraitzen dutela. Berrikitan FCCk Zubietako operazioan muturra sartzea nola lortzen ari den ikusi besterik ez dago.


2018-04-25 | Zero Zabor
Epaitegiak San Markoren 2016ko aurrekontuak baliogabetu ditu, Hernani, Oiartzun eta Usurbili arrazoi emanez

Espainiako Auzitegi Gorenak San Marko mankomunitatearen 2014ko aurrekontuekin egin bezala, EAEko Auzitegi Nagusiak 2016koak baliogabetu ditu, Atez Ateko bilketan ari diren Hernani, Oiartzun eta Usurbilgo udalei arrazoi emanez, hiru herrietako udal ordezkariek atzo prentsari zabaldu ziotenez.


2018-04-17 | Zero Zabor
Erraustegia ez eraikitzea eskatu du Lasarte-Usurbilgo Oriarte Institutuak

Lasarte-Oria eta Usurbilgo ikasleak biltzen dituen Oriarte institutuko ikasle, irakasle eta langileek Gipuzkoako Foru Aldundiari eta GHKri eskatu diete Zubietan erraustegirik ez egitea.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude