Euskal pezeta isolatuak

  • Bilbo, 1936ko urria. Jose Antonio Agirre lehendakari izendatu eta bi astera, Eliodoro de la Torre buru zuen Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailak dekretu bat onartu zuen, abuztuan Bizkaiko Defentsa Batzordeak onartutako bera: billete-txeketegiak jaulkitzeko agindua eman zuten, Espainiako Bankuan zituzten funtsen babesean.
     

Nagore Irazustabarrena @irazustabarrena
2016ko urriaren 30a
1937an Eusko Jaurlaritzaren aginduz egindako 50 pezetako billetea, atzealdean arrantzaleak portuan dituena. 25 pezetako billeteak, adibidez, labe garaiak irudikatzen zituen.
1937an Eusko Jaurlaritzaren aginduz egindako 50 pezetako billetea, atzealdean arrantzaleak portuan dituena. 25 pezetako billeteak, adibidez, labe garaiak irudikatzen zituen.

Diruaren zirkulazioa bermatu nahi zuten, gerra eremuetan ohikoa denez dirua altxortzeko joera baitzegoen.

Honela zioen dekretuaren zati batek: “Beraz, altxortzea ezinbestean zuzendu behar da konponbide heroikoen bidez, batetik, egoismo nabarmen eta zentzugabeenaren ezkutalekuetan kapitala metatu dadin saihesteko eta, bestetik, gure herriko altxor emankorrak lurraldeko mugetatik ihes egin ez dezan, beste eskualde batzuk gure lurraren zuku finantzarioaren bizkar elikatzeko”.

EAJko eta Frente Popularreko ordezkariek osatutako gobernuak halabeharrez eskuratu zuen Espainiako Errepublikak aurrez ukatutako autogobernu maila. Autonomia estatutua 1936ko urrian bertan onartzea lortu zuen; gerra hasita, gobernu zentral errepublikanoak euskal lurraldeen babesa bermatu nahi zuen. Gipuzkoatik Asturiasera bitartean, kostaldeko lerroa errepublikarren esku zegoen oraindik, baina beraien eremu nagusitik erabat isolatuta. Eta 1937ko martxoa arte, frankistek erasoari berrekin arte, frontea egonkortuta egon zen. Egoera aproposa Jaurlaritzak jarduera laburra baina bizia izan zezan. Esku-dirua jaulkitzeaz gain, pasaporteak banatu zituen, justizia sistema berrantolatu zuen, atzerrian ordezkaritzak jarri zituen abian, 40.000 soldaduko armada antolatu zuen...

Bederatzi banketxe eta kutxak jaulkitako hasierako txeketegi-billeteak kalitate eskasekoak ziren eta 1937ko apirileko dekretu batek aginduta, billete berriak egin ziren, atzealdean euskal eszena tipikoak (eta topikoak) zituztenak, baita kalitate handiko nikelezko bat eta bi pezetako txanponak ere.

Bilbo ekainean erori zen, eta hiriarekin batera, lehen Jaurlaritzaren lorpen gehienak. Baina gorde diren “euskal” billete batzuk zein higatuta dauden ikusita, bi hilabete eskas horietan behintzat beren funtzioa bete zutela eta zirkulazio bizian egon zirela esan daiteke.

Kanal hauetan artxibatua: 1936ko gerra  |  Bizkaia  |  EAJ

1936ko gerra kanaletik interesatuko zaizu...
1936ko beste soldadu baten hezurrak aurkitu dituzte Zubietako Txaldatxur mendian

Islada Ezkutatuak oroimen elkarteko kideek egindako miatze lanetan azaldu dira giza-aztarnak, gerra garaiko arma eta materialen azpian.


Aitzol, Txirrita, Lotsati... orain jabetza publikoa dira

1936an hil ziren Hego Euskal Herriko idazleen obra guztiak jabetza publikora pasa dira urtea aldatzearekin batera, Espainiako Estatuko jabetza intelektualaren legeak egilea hil eta 80 urteko epea ezartzen baitu eduki horiek edonork nahieran erabili ahal izateko.


2016-12-22
Bakea: egia oso baten bila
MULTIMEDIA - Ertzak

Egia, justizia, erreparazioa, etengabe entzuten ditugun hitzak; baina oraindik lehen fasean gaude? Genero ikuspuntutik nolako memoria egin dugu? Eta bake bidean zein ispilu eduki ditu Euskal Herriak? Horri buruz aritu gara, Amaia Alvarez (kazetaria), Iñaki Egaña (historialaria) eta Julia Mongerekin (Intxorta 1937).


Nafarroako kolore guztiak faxismoaren kontra

Ez da egunero ikusten larunbatean Iruñean krabelin gorriak eskuan, 1936ko gerran hildakoen omenez, milaka lagunek erakutsitako batasuna. Oroimen historikoa lantzen duten talde guztiak, herri mugimenduko eragile andana, sindikatu nagusi guztiak, alderdi politikoen gehiengoa… salbu eta, ohi gisan, UPN eta PP.


2016-11-17 | Baleike
'Ama, nora goaz?', 1937an euren etxeetatik kanporatutako emakumeen historia argitara

Zinexit, Bizikidetzaranzko Zinema Erakusketan Ama, nora goaz? esteinatuko dute, gerra zibilean euren etxe eta herrietatik kanporatuak izan ziren euskal emakumeen bizipena azaleratzen duen dokumentala.


2016-11-16 | Xabier Letona
Sanjurjo eta beste sei pertsona deshobiratzen ari dira Iruņeko Erorien Monumentuan

Goizaldean hasi dira general frankistaren eta beste sei pertsonen gorpuzkiak ateratzeko lanak eta egun osoa beharko dute operazioa bukatzeko. Paco Etxeberria auzi-medikuaren zuzendaritzapean egiten ari dira lanak.


Felix Goia Urbieta bigarrengoz desagerraraziko 80 urte beranduago?

Felix Goia Urbietaren gorpuaren bila dabiltza bere biloba eta birbilobak... 80 urte beranduago. Gaurko egunez 1936an desagertutako gizonaren eskela-dei berezia azaldu da gaur Berria-n, Gara-n eta Noticias taldeko Nafarroako eta Gipuzkoako edizioetan, salatuz agintari eta administrazioek ez dietela beren senidearen argibiderik ematen eta telefono eta posta helbide bat eskainiz haren arrastorik eduki dezaketen herritarrei.


Amarru baten zorigaitz iragarria

1936ko urriaren 15ean lau bou frankista Baionatik Bilbora zihoan Galerna bakailao-ontziaren jabe egin eta Pasaian porturatu zuten. Prentsa faxista eskifaia eta bidaiari presoez trufatu zen, erreketeen balentria laudatzen zuen bitartean. Gaur badakigu ontzi errepublikarra traizio baten amarrupean erori zela, eta egunkarietako lerro-buruak zorigaitza iragartzen ari zirela.


2016-10-13 | ARGIA
Sagardia-Goņi sendia: hezurrak argitan, erantzunak oraindik itzalean

Aranzadik asteazkenean amaitu zituen 1936an Malerrekako leizera botatako familiaren gorpuzkin guztiak ateratzeko lanak. Orain, herritarren isiltasunarekin hautsi eta krimen haren zergatia argitu nahi dute.


Non ezkutatu zen Paulino García, Errenteriako alkate errepublikarra?

Egunotan ari gara gogoratzen 1936ko Gerran Gipuzkoako erretagoardian frankistek egindako fusilatzeak. Asko izan ziren Hernani eta Oiartzungo hobietan amaitu zutenak, baina izan zen ozta-ozta libratu zenik ere.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude