Euskal pezeta isolatuak

  • Bilbo, 1936ko urria. Jose Antonio Agirre lehendakari izendatu eta bi astera, Eliodoro de la Torre buru zuen Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailak dekretu bat onartu zuen, abuztuan Bizkaiko Defentsa Batzordeak onartutako bera: billete-txeketegiak jaulkitzeko agindua eman zuten, Espainiako Bankuan zituzten funtsen babesean.
     

Nagore Irazustabarrena @irazustabarrena
2016ko urriaren 30a
1937an Eusko Jaurlaritzaren aginduz egindako 50 pezetako billetea, atzealdean arrantzaleak portuan dituena. 25 pezetako billeteak, adibidez, labe garaiak irudikatzen zituen.
1937an Eusko Jaurlaritzaren aginduz egindako 50 pezetako billetea, atzealdean arrantzaleak portuan dituena. 25 pezetako billeteak, adibidez, labe garaiak irudikatzen zituen.

Diruaren zirkulazioa bermatu nahi zuten, gerra eremuetan ohikoa denez dirua altxortzeko joera baitzegoen.

Honela zioen dekretuaren zati batek: “Beraz, altxortzea ezinbestean zuzendu behar da konponbide heroikoen bidez, batetik, egoismo nabarmen eta zentzugabeenaren ezkutalekuetan kapitala metatu dadin saihesteko eta, bestetik, gure herriko altxor emankorrak lurraldeko mugetatik ihes egin ez dezan, beste eskualde batzuk gure lurraren zuku finantzarioaren bizkar elikatzeko”.

EAJko eta Frente Popularreko ordezkariek osatutako gobernuak halabeharrez eskuratu zuen Espainiako Errepublikak aurrez ukatutako autogobernu maila. Autonomia estatutua 1936ko urrian bertan onartzea lortu zuen; gerra hasita, gobernu zentral errepublikanoak euskal lurraldeen babesa bermatu nahi zuen. Gipuzkoatik Asturiasera bitartean, kostaldeko lerroa errepublikarren esku zegoen oraindik, baina beraien eremu nagusitik erabat isolatuta. Eta 1937ko martxoa arte, frankistek erasoari berrekin arte, frontea egonkortuta egon zen. Egoera aproposa Jaurlaritzak jarduera laburra baina bizia izan zezan. Esku-dirua jaulkitzeaz gain, pasaporteak banatu zituen, justizia sistema berrantolatu zuen, atzerrian ordezkaritzak jarri zituen abian, 40.000 soldaduko armada antolatu zuen...

Bederatzi banketxe eta kutxak jaulkitako hasierako txeketegi-billeteak kalitate eskasekoak ziren eta 1937ko apirileko dekretu batek aginduta, billete berriak egin ziren, atzealdean euskal eszena tipikoak (eta topikoak) zituztenak, baita kalitate handiko nikelezko bat eta bi pezetako txanponak ere.

Bilbo ekainean erori zen, eta hiriarekin batera, lehen Jaurlaritzaren lorpen gehienak. Baina gorde diren “euskal” billete batzuk zein higatuta dauden ikusita, bi hilabete eskas horietan behintzat beren funtzioa bete zutela eta zirkulazio bizian egon zirela esan daiteke.

Kanal hauetan artxibatua: 1936ko gerra  |  EAJ  |  Bizkaia

1936ko gerra kanaletik interesatuko zaizu...
Gezurraren kedarra bizirik dago

Gernikako bonbardaketaren 80. urteurrena iaz izan zen, aurtengoa beste apirilaren 26 bat da beraz, haatik garrantzirik ez dute galdu sarraski hura gogoratzeko ekitaldiek. Gernikako herri ekimenak programazio zabala osatu du eta aurten ere lotu ditu 1937ko krimena eta gaur egungoak, gogoraraziz armagintzan dugun inplikazioa eta gerrak “hemen” hasten direla. Sinbolismoz beterik dagoen eta hotzikara sortzen duen sirenaren soinua entzungo dugu berriz ere, eta orain aste batzuk,... [+]


1936an Burgosen hildako tolosar errepublikano baten gorpuzkiak hilobiratu dituzte Duintasunaren Kolunbarioan

Tolosako herritarra zen Miguel Vargas Arnaizen gorpuzkiak hobiratu dituzte Elgoibarren. Rabanera del Pinar (Burgos) udalerrian erail zuten, 1936an. Besteak beste, Iñigo Urkullu lehendakariak eta Jonan Fernandez Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetzaren idazkari nagusiak hartu zuten parte ekitaldian.


2018-04-13 | ARGIA
Gernikako bonbardaketaren 81. urteurrena oroituko du Guernica Gernikara ekimenak

Gernikaren bonbardaketaren 81. urteurrena dela eta, Guernica Gernikara ekimenak jardunaldiak antolatu ditu apirilaren 16tik 28ra.


Frankismoan eta Gerra Zibilean hil zituzten 307 iruindar gogoratu dituzte

307 iruindar hil zituzten eta hilaren 12an omenaldia egin diete Iruñeko San Jose hilerrian. Omenezko plaka jarri dute herritar horiek gogoratzeko.


2018-04-10 | Uriola.eus
Azken 80 urteetako une esanguratsuenak Luis Ortiz Alfauren bizitzan

Iaz gaztelaniaz kaleratutako liburua euskaratu du Ander Izagirrek, Luis Ortiz Alfauren mendea (Gogora Institutua, 2018). Gerra, kontzentrazio-esparruak, frankismoaren derrigorrezko isilaldia eta, azkenean, berreskuratutako memoria biltzen duen lana. 


2018-03-23 | ARGIA
Gerra Zibiletik itzuli ez dizkioten jabetzak eskatu dizkio CNT sindikatuak Jaurlaritzari

Ostiral honetan 81 urte bete dira Eusko Jaurlaritzak CNT sindikatuko egunkariaren errotatiba bahitu zuenetik. Efemeridearekin bat eginez, sindikatuak gogora ekarri du 40 urte daramatzatela Gerra Zibilean kendu zizkieten ondasunak berreskuratzeko eskatzen.


Hamar hilabete Gogora-ren panfleto baten zain

80 urte  baino gehiago igaro behar izan dira Zornotzako udalak gerra zibilean fusilaturik hil zituzten herritarrak, izen-abizendun biktima legez aitortu ditzan. Aipamenik, oroimenik ere ez frentean hildakoez, kartzelaratuez edo erbesteratuen biografiaz. Orain arteko anonimotasunean jarraitu behar dutela erabaki du udalbatzak. Adierazpen aseptikoa, auzokide baten etxeko teilatuaren berriztapen baimena onartuko balitz bezala.


36ko gerrakoa izan daitekeen obus txiki bat topatu dute Leaburun

Leaburuko plaza berritzeko lanetan aurkitu zuten eta Ertzaintzak eraman zuen eztanda eragiteko asmoz; ez da horrelako bonba bat topatzen duten lehen aldia.


Ezkabako presondegitik ihes egindako gizon baten gorpuzkinak topatu dituzte Olaben

Olaben (Nafarroa) aurkitu dituzte Ezkabako presondegitik ihes egin eta ondoren frankistek hil zuten gizonezko baten gorpuzkinak. 1938ko maiatzaren 24an hil zuten eta 25 urte baino gutxiago zituela ere baieztatu dute.


2018-02-25 | Xabier Letona
Ricardo Urrizola. Historia artxibo arakatzailea
"Badirudi 36ko Iru˝ean pistola, alkohola eta barrabilak zirela nagusi"

Iruñeko Artxibo Militarra arakatu duen lehen historialaria da. Horren fruitu da Consejo de Guerra. Injusticia militar en Navarra, 1936-1940 liburua (Altaffaylla-Txalaparta, 2017), Navarra 1936: de la Esperanza al terror liburu ezagunaren segida. Hark 3.000 hildakoren berri eman zuen. Honek auzitegi militarren ohiko jarduna, gizarte zibila militarren begietatik ikusia eta armadaren erabateko kontrola erakusten ditu.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude