Ilusioa sumatu da Iruņean egindako Euskaraldiaren aurkezpenean

  • Nafarroan dagoeneko hamar herritik gora dira urte amaieran Euskaraldian parte hartuko dutenak. 2018ko azaroaren 23tik abenduaren 3ra egingo da ekimena Euskal Herri osoan eta hala nahi duten herritarrek eta erakundeek izango dute berau aurrera ateratzeko ardura.

Xabier Letona @xletona
2018ko martxoaren 15a
Astearte arratsaldean aurkeztu zen Euskaraldia Iruņean, Kondestable Jauregian. (Arg: Euskalerria Irratia)

Dagoeneko Nafarroako hamaika tokitan egin dira Euskaraldiaren aurkezpenak eta horien artean hamarretik gora herrik partehartzeko izena eman dute jada: Biana, Aranguren, Galarreko Zendea, Lizarra eta Estellerria, Eguesibar, Baztan, Esteribar, Arbizu, Atarrabia eta Irurtzun. Ekimenaren izaeragatik eta behar duen antolaketa handiagatik, izena eman behar da parte hartzeko: tokiko erakundeek datorren apirilera arte izango dute horretarako epea eta herritarren izen emate epea irailean zehar izango da.

Nafarroako Gobernua eta Topagunea

Nafarroako euskalgintza eta udaletako euskara teknikarien ordezkaritza oso zabala izan zen astearte arratsaldean Iruñeko Kondestable Jauregian egindako Euskaraldiaren aurkezpen ekitaldian. Topaguneko eta Nafarroako Gobernuko laukoteak ireki zuen aurkezpena elkarrekin: Topaguneko lehendakari Elena Laka eta Nafarroako ordezkari Oskar Zapata izan ziren batetik, eta Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetarako Kontseilaria eta Mikel Arregi Euskarabideako zuzendaria bestetik.

Ezkerretik, Topaguneko Elena Laka eta Oscar Zapata,eta Nafarroako Gobernuko Ana Ollo eta Mikel Arregi.

Honako ideiak azpimarratu zituzten: Euskaraldiaren helburu nagusia da “euskaraz hitz egin eta ulertzen duten herritarren arteko harremanetan hizkuntza ohiturak aldatzea”, horretarako pertsonak eta era guztietako entitateak elkar lanean jarriz. Donostiako Egia auzotik hasita, azken bizpahiru urteetan hainbat herritan egin den esperientzian oinarritzen da, baina Euskal Herri osoan aldi berean egingo den lehen aldia izango da, “gizarte-eragileak eta erakunde publikoak batuz” eta “tokian tokiko ezaugarrietara moldatuta”. Herri bakoitzean batzorde bat eratuko da eta hau arduratuko da antolaketaz; batzordeei begira, udaberrian formazio tailerrak antolatuko dira.

Orain arteko esperientzietan oinarrituta, hamaika eguneko saioaren ardatza bi pertsonaietan izango da: Ahobizi –euskaraz dakien herritarra– eta Belarriprest –ulertzeko gai dena–. Paparrean bakoitzak bere identifikazio txapa eramaten du. Ekimenak indar handia jartzen du Euskal Herrian herritarren ulermen mailaren hazkundean. ARGIAk egindako mapa eta erreportaje honetan ikus daiteke ulermen mapa hori gaur egun zein den.

 

Euskalgintzaren ordezkaritza zabala izan zen aurkezpenean.

 Autoestima eta ohitura aldaketa

Arrate Illaro Euskaraldiko koordinatzaileak argi utzi nahi izan zuen hau ez dela “kanpaina bat, ariketa sozial bat baizik: olatua sortu nahi da euskaraz lasai hitz egiteko”. 16 urtetik gorakoek eman ahal izango dute izena, antolatzaileek argi utzi baitzuten honekin helduen jarrera aldatu nahi dela, hauek gazteei begira eredu izan daitezen. Orain arteko esperientziei buruzko datu esanguratsua ere utzi zuen mahai-gainean: Lasarten egindako ikerketaren arabera, hizkuntza ohituretan erabilerak 20 puntuko igoera izan zuen, %62tik %82ra.

Kike Amonarrizek euskararen gaur egungo errepaso soziolinguistiko zabala ekarri zuen besapean, ohi moduan, sakon baina samur azaldua. Nafarroari buruzko datu klabeetako bat euskararekiko jarreretan dagoela esan zuen: “Euskararen aldekoak ez dira gehiengo Nafarroan, baina ezta aurkakoak ere, desenpatea erdiko multzoan dago eta hori irabazi behar da”. Hau historikoa dela, ohiturak apurtzea dela Euskaraldiaren helburua eta horretarako euskaldunon autoestima ezinbestekoa dela azpimarratu zuen: “7.000 hizkuntza daude munduan eta horietatik 300ek dute milioitik gora hiztun, besteak beste euskarak. Wikipedian eduki gehien dituen 32. hizkuntza da euskara. Goian gaude, arazo asko ditugu baina aukerak ere bai”. Nafarroako herrietan aurkezpen hitzaldietan dabilenean “arnas berria sortzen ari dela” azpimarratu du, “zerbait berria” sumatzen du.

BAMeko esperientzia eta garaipena

Eneko Gorri Miarritzeko euskara teknikariak BAMen –Baiona, Angelu, Miarritz– sei hilabetez  ahobizien eta belarriprest-en esperientzia nola bizi izan duten azaldu zuen. Ipar Euskal Herriko biztanleen %40 bizi da bertan eta aditzera eman zuenez, askoren ustez han da jokoan euskararen etorkizuna. Hainbat arrazoirengatik euskararen egoera BAMen gogorra dela zioen: besteak beste, ezagutza %8koa da eta erabilera %2koa; gazteen %20 bakarrik doa euskara duen hezkuntza ereduren batera.

Herritarren lan handian oinarritu dute ekimena eta bakarrik 1.700 euro gastatu dituzte. Azpimarratu dute baita ere egiteko moldea bera, “oso partehartzaile eta horizontala izan delako”. Esaterako, ekimenaren aurkezpena hainbat bikote parekideen ahotik egin dute eta hitzaldiak ere banatu egin dituzte: “Inork ezin du eman hitzaldi bat baino gehiago gure esperientziaren berri emanez”.

Euskararen egoera estuaren berri lehendik ere bazutela adierazi zuen Gorrik, oraingoan ikuspegi positiboan jarri nahi zutela indarra, eta horrek oso fruitu onak eman dituela: “Sei hilabetez 806 pertsona aritu dira ekimenean izena emanda –bamkideak–, bilera eta ahalduntze dinamika indartsuan, eta hori da BAMeko euskaldunen %10 mobilizatzea. Bakoitza nondik datorren ahaztu dugu eta euskaldunaren pertsonan zentratu gara. Gure hizkuntza ohiturak pixka bat aldatu ditugu, deskubritu dugu norekin hitz egin dezakegun euskaraz eta etorkizunera begira irabaziko dugula ikusi dugu”.

 

    

  

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Euskaraldia  |  Euskara Nafarroan

Euskaraldia kanaletik interesatuko zaizu...
2018-07-18 | Azkue Fundazioa
Euskaraldiaren eragina neurtuko du Soziolinguistika Klusterrak

“Euskaraldia: 11 egun euskaraz” ekimenaren eragina ikerketa baten bidez neurtuko da eta Soziolinguistika Klusterrak ekimenaren inguruko ikerketa lana egingo du. Bertan, hizkuntza ohiturak aldatzeko prozesuak aztertuko dira, batetik; eta ekimenaren eragina nolakoa eta zenbatekoa den ezagutu nahi da, bestetik.


Belarrifest

Pasaidazu txapa, maitea, azkenean ulertu dut-eta txistea. Aitortzen dut arinegi deskalifikatu nuela euskaltzaletasun zentralizazalearen jokaldi berri irudimentsua, “orain Belarriprest txapa euskaraz oso ondo mintzatzen diren baina hitz egin nahi ez dutenek ere eraman ahal izango dute, borondate onaren seinale”.


2018-06-20 | Booktegi
"Identitate aldaezin, finko eta esentzialistak ere gure artean daude, tamalez"
MULTIMEDIA - elkarrizketa

Lutxo Egia idazlearekin solasean. Besteak beste, 'Identitarteak' lanaren eta Euskaraldiaren inguruan hitz egin du. Liburua ondorengo estekan deskargatu daiteke: www.booktegi.eus/liburu.php?id=109


2018-06-14 | Udaltop topaketak
Nola antolatzen ari da 2018ko Euskaraldia tokian toki? BAM, Baztan eta Zarautz
MULTIMEDIA - solasaldia

Baztango Udaleko Eneritz Rekarte Bengoetxea, Ipar Euskal Herriko Euskaraldia ekimeneko Jenofa Berhokoirigoin Hirigarai eta Zarauzko Euskaraldiko kide Rita Aldabaldetreku Glez. De Txabarriren hitzaldia 2018ko Udaltop jardunaldietan.


2018-06-13 | Uriola.eus
Euskara: erosotasunetik homogeneo eta masibo izatera

Gemma Sanginesek eta Pello Jauregik azaroaren 23tik abenduaren 3ra Ahobizi eta Belarriprest gisa jarduteko argibideak eman dituzte Euskaltzaindian, Bilboko Euskaraldiak antolatutako berbaldian.


Aurten herritarrek, hurrengoan entitateek hartuko dute ardura Euskaraldian

Oraindik egin ez den 2018ko Euskaraldiak segida izango du 2019an. Orduan entitateek hartu beharko dituzte neurriak etxe barrura eta kanpora begira hizkuntza ohiturak aldatzeko. Maiatzaren 18an, Eusko Jaurlaritzak eta Euskaltzaleen Topaguneak Udaltop topaketetan aurkeztu zuten orain arte diseinatutakoa.


2018-06-01 | ARGIA
"Ahobiziak" eta "belarriprestak" Osakidetzan, Banco Sabadellen, Caixabanken...

Udazkeneko Euskaraldian protagonista nagusiak herritarrak dira. Hala ere, entitateek haien eremuetan “ahobiziak” eta “belarriprestak” aktibatzeko ardura hartu ahal izango dute. Batzuek hartu dute horretarako konpromisoa.


Entitateen Euskaraldiaren proposamena aurkeztu dute Eusko Jaurlaritzak eta Euskaltzaleen Topaguneak

Oraindik egin ez den 2018ko Euskaraldiak segida izango du 2019an. Orduan entitateek hartu beharko dituzte neurriak etxe barrura eta kanpora begira hizkuntza ohiturak aldatzeko. Jaurlaritzak eta Topaguneak Udaltopen aurkeztu dute orain arte diseinatutakoa.


2018-05-17 | Goiena
Hamaika hizki, hamaika eragile eta hizkuntza ohiturak aldatzea helburu

Arrasateko euskalgintzako norbanako eta eragileak batzen dituen Geike ekimenak bideoa kaleratu du Euskaraldia dela-eta. Hainbat bidelagun izango ditu Arrasateko Euskaraldiak eta hori definitzeko egin dute bideoa elkarlanean, Goienaren laguntzaz. "Ohiko harremanetan euskara gehiago erabiltzeko sortua izan den Euskaraldiak ariketa sozial erraldoia du helburu", diote.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude