Emakumeak borrokan
Isabel Alonso. Heriotza duina

"Suizidio biolento asko ere saihestuko lirateke eutanasia legala izango balitz"

  • Kataluniako Parlamentuak 2017ko uztailean onartu zuen eutanasiaren despenalizazio proposamena, 1984az geroztik eutanasiaren eta heriotza duinaren alde lanean ari den Dret a Morir Dignament (DMD) elkartearen lanari esker. 2016az geroztik Isabel Alonso da elkarteko presidentea.

Saioa Baleztena @SaioB
2019ko maiatzaren 19a
“Aldarrikatzen dugun legeak, batetik sufrikarioa eta klandestinitatea ekidingo lituzke. Bestetik, askatasunean ere irabaziko genuke” (Argazkia: Jordi Borràs)

Esklerosi anizkoitzaren azken fasean zegoen eta aspalditik eutanasia eskatzen zuen María José Carrascori hiltzen laguntzeagatik, honen senarra atxilotu zuen Espainiako Estatuak apirila hasieran. Zer deritzozu?

Ezer baino lehen, nire esker ona agertu nahi diet María José eta Angeli, euren kasua publiko egitea erabaki izanagatik. Izan ere, jakin badakigu halako kasu gehiago daudela, intimitate-eskubidea bermatzeko isilpean geratzen direnak. Era berean, isilpean mantentzen den arazo honi ikusgarritasuna eman eta gogoeta bizirik mantentzeari begira, kasuak publiko egiteak asko lagundu izan du historikoki.

Eutanasiaren aldeko borroka zure amaren heriotzaren ondotik hasi zenuen. Zertan aldatu da zure harremana heriotzarekin?

Guztiz aldatu da. Lehen ez nintzen gai heriotzaz hitz egiteko. Orain ordea, nire bizitzaren zati handi bat heriotzaren inguruan mugitzen da. Garapen horretaz konturatzen naiz, elkartetik kanpo jendearekin gaia gardenki jorratzen dudalako.   

Jendartean heriotza tabua al da oraindik?

Noski, jendeak errazago hitz egiten du gaixotasunez heriotzaz baino. Bitxia da, eufemismoak erabiltzen dira oraindik. Ezinbestekoa da tabua haustea. Gure elkartean, adibidez, espreski erabiltzen dugu heriotza hitza. Baina informazio eske etortzen den jende askori kosta egiten zaio heriotzaz gardenki hitz egitea. Eta hori, gauzak aldatu direla kontuan hartuta: Metroscopiak 2017ko otsailean egin zuen inkesta baten arabera, 35 urtetik beherako gazteen %90a heriotza duinaren alde zegoen.

Zenbateraino da Aurretiazko Borondateen Dokumentua (ABD) urrats garrantzitsua, eutanasia legeztatu bitartean?

Zalantzarik gabe, aipatzen dugun tabu hori hautsi eta heriotzaren eztabaida naturaltasunez garatzeko ezinbestekoa izan da ABDa. Dokumentu honen bitartez, norbanakoek idatzita utzi ditzakete gaixotasun batek euren erabakia zein den zehaztea ekidinez gero jaso nahiko lituzketen interbentzio eta tratamenduen argibideak. Hala ere, esan beharra dago urrats garrantzitsua izan den arren, desinformazioa oraindik ere nagusi dela zoritxarrez, eta jende gutxik egiten duela. Katalunia da dokumentu gehien aurkeztu dituen autonomia erkidegoa.

Lehen aipatzen zenuenez, biztanleen gehiengoa heriotza duinaren alde dagoen arren, eutanasia oraindik ilegala da. Nola da posible?

Hark esaten zuen bezala, elizarekin topo egin dugulako… hierarkia katolikoaren presioak oztopatu du gure borroka. Tira, abortuarekin edo sexu berekoen ezkontzen eztabaidekin historikoki gertatu izan den bezala. Gaur egun biztanleriaren gehiengoa eutanasiaren alde dago, baina The Economist-ek 2015ean egin zuen ikerketa batek agerian uzten zuen moduan, Frantzia eta Espainia dira herritarren iritzia eta legea elkarrengandik urrutien dituzten herrialdeak. Espainiako kasua eskandaluzkoa da.

Argazkia: Jordi Borràs

Zein dira eutanasia ez legeztatzearen ondorioak?

Aldarrikatzen dugun legeak, batetik sufrikarioa eta klandestinitatea ekidingo lituzke. Bestetik, askatasunean ere irabaziko genuke. Izan ere, gaur egun heriotza duina aldarrikatzen duten familia askok klandestinitatean burutzen dute eutanasia, horrek dituen ondorioekin. Eta ez hori bakarrik, suizidio biolento asko ere saihestuko lirateke eutanasia legezkoa izango balitz.

DMDk 35 urte betetzen ditu aurten. Zein irakurketa egiten duzue elkartearen ibilbidearen inguruan?

Elkartea hiru helbururekin jaio zen: lehena, aurretiazko borondateen agiria egitea; bigarrena, eutanasia legeztatzea; eta azkena, bizitzarekin amaitzeko askatasunaren aldeko babesa Espainian areagotzea. Gauzak horrela, gaur egun baieztatu dezakegu hiru helburuetatik bi ase ditugula dagoeneko. Garrantzitsuena baino ez zaigu falta.

Espainiako eutanasiaren legearen etorkizuna hurrengo legealdian dago orain. Baikorrak zarete?

Eutanasiaren legea onartzeko ezinbestekoa izango da eskubide honen alde dauden alderdi politikoen garaipena. Baikorrak gara, 2018an Espainiako parlamentarismoaren historian lehen aldiz tramitera onartu zirelako eutanasiaren bi lege proposamen: Kataluniako Parlamentuarena eta PSOErena. Beraz, oso gertu egon gara, botoek zenbatzen zutelako. Baina PP eta Ciudadanosek lege guztiak blokeatu dituzte...

Amaitu baino lehen, zein dira zuen erronka nagusiak hemendik aurrera?

Garrantzitsuena: eutanasia legeztatzea. Bitartean, gure erronka izango da Kataluniako 21/2000 legearen eta Espainiako 41/2002 legearen aplikazioa bermatzea, sufrimendua eta gaixoen tratamenduak ekiditeko eskubidea bermatzen dutelako.

Oinazea, aldaketaren palanka
Betidanik izan naiz kausa progresisten militantea eta feminista. Nire amaren heriotzaren harira heldu nintzen heriotza duinaren alde borrokatzen duen Dret a Morir Dignament elkartera: alzheimerra diagnostikatu zioten eta hamar urteko degradazioa sufritu zuen hil aurretik. Prozesu gogorra izan zen familiarentzat, informazioa falta zitzaigun, eta ahal izan genuen bezala ikasi genuen gaixotasunarekin elkarbizitzen. Gogoratzen dut institutuko irakaslea nintzenean Mar adentro filma jartzen niela ikasleei. Gerora konturatu nintzen amarekin bizitakoak eutanasiaren inguruko eztabaidaren ateak ireki zizkidala, heriotza duinaren aldeko borrokan murgilduz.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Heriotza  |  Katalunia

Heriotza kanaletik interesatuko zaizu...
2019-04-21 | Santi Leoné
GAIZKI ERRANKA
Infekzioa

Diotenez, eutanasiari buruz eztabaida piztu da Espainian gizon batek eri zegoen emaztea hiltzen lagundu zuenetik. Baliteke. Oraingoz, emazteari duin hiltzen lagundu zion gizona ona edo gaiztoa ote zen ari dira batez ere aztertzen hedabide anitz. Tira, deus baino gehiago, gaiztoa dela ari dira erakusten saiatzen; gaiztoa, erran nahi baita bere osotasunean, bere gauza guzietan, manikeismoak manatzen duen bezala. Zernahi izugarrikeria egiteko gauza litzatekeen tipoa dela, alegia.


Eutanasia aspalditik eskatzen zuen emazteari hiltzen laguntzeagatik gizon bat atxilotu dute Espainiako Estatuan

Esklerosi anizkoitzak jota 30 urte zeramatzan María José Carrascok, eta gaixotasunaren azken fasean, ezin irentsi eta kasik ezin arnasa hartu, heriotza duina eskatua zuen. Senarrak, botika berezi bat prestatuz, hiltzen lagundu dio eta atxilotu egin dute.


Concha Castells
"Ezinbestekoa da heriotzari buruz hitz egitea, noizbait denok hilko garelako"

Maribel Tellaetxe hil da, alzheimerra zuen Portugaleteko andrea. Haren familiak hilabeteak zeramatzan eutanasia zigorgabetzeko kanpainan murgilduta, Maribelek argi utzi baitzuen ez zuela horrela bizi nahi. Joan den astean Euskadiko Duintasunez Hiltzeko Eskubidea Elkarteko zuzendariarekin egon ginen hizketan.


Duintasuna galdu aurretik, hiltzen lagundu

Portugaleteko Maribel Tellaetxeren kasuak heriotza duinaren gaia eztabaida politiko eta sozialaren erdigunera ekarri du beste behin, baina oraingoan ere ez da eutanasia legeztatzea lortu Espainiako Kongresuan, gertu egon diren arren. “Zuen izenak gogoratzen ez ditudan egunean, egun horretan joaten lagundu behar didazue. Mesedez, ez utzi ni ez izaten, ez utzi duintasuna galtzen”, eskatu zien senar eta seme-alabei Tellaetxek, gaixotasunaren hastapenetan.


2019-02-10 | Ana Mendia
Is(h)ilik

Mila bider amestu zuen bere erditzea; makina bat aldiz irudikatu bere burua bular biluziaren gainean jarriko zuen txikiaren azal leunari kilimaka; askotan galdegin zion patuari zein zapore izango ote zuen lehen musuak. Sekula ez zuen imajinatu, ordea, hildako haurra munduratuko zuenik.

Naturaren kontrakoa dirudi lehenbizi hil eta ondoren jaiotzea, baina gupidagabea da errealitatea. 2017an amaren sabelean haurdunaldiko 22. astetik aurrera edo jaio eta lehen astean gertatutako 94 heriotza... [+]


Emakume bikingoak ere beste mundura joan daitezke

1904an Gabriel Adolf Gustafson arkeologo norvegiarrak hileta-arreo oparoa zuen itsasontzi bikingoa aurkitu zuen Oslotik gertu.


2018-12-16 | Z. Oleaga
Suizidioa muturreko egoeretatik harago
Bizitzaren aldeko kantua?

Nork bere buruaz beste egitea muturreko sufrimenduekin lotu ohi dugu. Gaixotasun fisiko sendaezinen fase terminalekin; gaitz mental larriekin; pertsona “pertsona ez den” une kritikoan hartutako erabaki tragikoarekin. Ordea, nork bere bizitzari amaiera ematea luze edota lasaitasunez hausnartutako erabakia ere bada inoiz. Nola interpelatzen dute suizidio mota horiek heriotza? Nola interpelatzen dute bizitza? Gutxietsi egiten dute, edo aldarrikatu? Nork beraren bizitzari amaiera... [+]


2018-11-05 | Erran .eus
Azken agurra eskaini diote Josu Goiari Beran

Ezker abertzaleko kide historikoa eta herriko alkate izandakoa, musika, literatura eta eskulturaren munduan ere ezagun izan zen.


Hildakoen trenean klaseak daude

Derio (Bizkaia), 1902ko apirilaren 27a. Vista Alegreko hilerriak ateak zabaldu zituen eta egun Bilboko hilerri nagusia da.


Anoetako hilerrian murala margotu dute herritarren parte hartzea oinarri hartuta

Herriko erlijio aniztasuna kontuan hartu dute eta irudiak natura eta lastasuna transmititzea ditu helburu.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude