Emakumeak Euskal Herriko inauterietan

  • Inauteria transgresioa, urraketa, haustura da. Gure nortasuna ezkutatu, eta beste norbait izatera pasatzen gara, beste zerbaitetan transformatzen gara. Mozorrotzean gure eguneroko identitatea ezabatzen dugu, eta tarte batean, beste zerbait izatera jolasten gara. Egunerokoan kateatuta bizi diren norbanako arruntak izateari utzi eta ametsetako zein amesgaiztoetako mozorroak izatera pasatzen gara. Zintzotasun aspergarria utzi eta anonimatuak ausart, zirikatzaile, lotsagabe, transgresore izateko aukera eskaintzen digu.

Bostok photo  |  Oier Araolaza @oaraolaza  |  Gari Garaialde @GariGaraialde
2014ko martxoaren 23a
Altsasu, 2014ko Martxoaren 4a. Momotxorroa.

Orensetik Dalmatiara eta Sardiniatik Nafarroara dago zabaldua hartz bortitz, arlekin koloretsu, joaldun zaratatsu edo dantzari apain mozorrotzeko ohitura. Eta emakume. Emakumea, edo haren irudia bederen, behin eta berriz ageri zaigu inauterietan. Gizonek maite dute emakume mozorrotzea, andre nobia aingeruar edo emagaldu likits, trabestismoa gozagarri zaie gizonei. Soineko, ileorde, ezpain margotu eta titi parea soinean, beren gizontasuna zalantzan jarri gabe emakume jantzi eta emakume gorpuzteko aukera ederra eskaintzen dio gizonari inauteriak. Gizon nortasuna, bere genero duintasuna urratzeko kezkarik gabe gainera. Are gehiago, gizontasuna aldarrikatzeko ere baliagarri izan liteke. Bai, emakume irudia ohikoa da inauterietan, gorpuzten duena gizonezkoa baldin bada.

 

 

Beste kontu bat da emakumeak mozorro festan parte hartzea. Transgresioa gizonezkoen barruti esklusiboa bailitzan formulatzen dugu mozorro festa. Askatzailetzat saltzen dugun errituala, gizonezkook gizartean dugun posizio hegemonikoa sendotzeko baliatzen dugu. Lan erritmoarekin hautsi dezakegu inauterien bidez; Zer esanik ez seriotasunarekin, ordenarekin, isiltasunarekin, otzantasunarekin... Baina genero bereizketa ukiezina zaigu nonbait. Hausturari mugak, genero mugak jartzeko, asmatzeko gai garela erakusten dugu inauteriaren bidez.

Inauteriaren askatasuna Atenaseko demokrazia zaharraren pareko gertatzen da. Politikoki aitzindaria zen Greziako sisteman hiritar guztiek zuten gobernu erabakietan parte hartzeko eskubidea. Hiritarrak gizonezko libreak soilik ziren ordea, emakume eta esklaboek ez zuten txartelik zozketa horretarako. Eta hortxe bertan daukagu jarrita zepoa orain ere. Tradiziozko festaren pedigria aldarrikatu nahi duten zenbait inauteritan, anabasaren erdian arauak, genero bazterketa gauzatzen jarraitu ahal izateko arauak, asmatzen dituzte oraindik, erritualaren, sinbologiaren edo tradizioaren izenean. Noiz eta araurik gabekotzat aurkezten dugun aroan bertan.

Mozorrotzea akzio transformatzailea da. Aztikeriak ez du sobera irauten, ordu batzuk, egun batzuk gehienez, hordialdiaren arrastoa desagertu arte. Baina magia indarrean den tarte horretan, oskolaren eraldaketak identitate berria eskaintzen digu. Ordura arte gurea izan denarekin zerikusirik ez duen nortasun berria daramagu soinean eta mozorroa jokatzen dugu inoiz besterik izan ez bagina bezala. Mozorroak ez du gurekin lotura handirik, ez da gu, eta tamainaz aparte, ez dauka gure antzik ere.

Txirikorda atzerakoi absurdoa da zenbait mozorro janzteko genero mugak jartzen ibiltzea. Edozein testuingurutan ulergaitza dena, zentzugabea bihurtzen da inauterietan. Udalak desfilea antolatzea da inauteri bat hiltzen saiatzeko estrategia on bat. Beste bat, mozorrotzeko arauak ezartzea. Eskerrak aratusteak arau hauste bihurtu nahiak inauteri gehienetarako sarbidea eskaini dien emakumeei.

Eibar, 2014ko Otsailaren 22a. Koko-eskean.
Zubieta, 2014ko Urtarrilaren 28a. Ikustera gerturatutako jende mozorrotuta.
Donibane Lohitzune, 2014ko Otsailaren 14a. Hartzaren eguna.
Eibar, 2014ko Otsailaren 22a. Koko-eskean, baserriz, baserri.
Eibar, 2014ko Otsailaren 22a. Goizeko lehen Koko-dantzak, azokan.
Arizkun, Sagardantzari bat Gamioarrea etxetik ateratzen.
Lantz, 2014ko martxoaren 4a. Mairuak kalean jendea xaxatzen.
Altsasu, 2014ko martxoaren 4a. Momotxorroak aurpegiak odolez zikintzen.
Zubieta, 2014ko urtarrilaren 28a, Jendea dantzan herriko plazan.
Altsasu, 2014ko martxoaren 4a. Momotxorroak odolez zikintzen.
Zubieta, 2014ko urtarrilaren 28a. Bikote bat herriko plazan jauzika eta korrika.
Lantz, 2014ko martxoaren 4a. Mairuak herriko plazan dantzan.
Zubieta, 2014ko urtarrilaren 28a. Neska bati joariak jartzen.
Arizkun, 2014ko otsailaren 15a. Jatzilo eta Mairuak Erratzurako bidean, gizakunde egunean.
Erratzu, 2014ko otsailaren 15a. Mairu bat.
Altsasu, 2014ko martxoaren 4a. Momotxorroak karriketan barrena.
Arizkun, 2014ko otsailaren 15a. Mozorro txuriak, Erratzurako bidean.
Erratzu, 2014ko otsailaren 15a. Sagardantzariak eta ikusle jendea, jantzilo erre duen suaren inguruan.
Donibane Garazi. Santibate egunez gazteak dantzan ostatu baten barnean.
Lesaka, 2014ko martxoaren 2a. Zaku-zaharrak herriko itzulia bukatu ondoren.
Lesaka, 2014ko martxoaren 2a. Zaku-zahar bat, mozorroa kentzen.
Lesaka, 2014ko martxoaren 2a. Bi neska, zaku-zaharrak hustu ondoren lurrean geratutako lasto gainean etzanda.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Jai herrikoiak  |  Feminismoa  |  Generoa

Jai herrikoiak kanaletik interesatuko zaizu...
2019-03-17 | Koldo Izagirre
Astean asteko portada hautatua
1985eko otsailaren 17a

Mugaz gaindiko dibertimendua

“Gazteak euskarari lotzeko, eta euskara plazerarekin lotzeko tresna ederra da Libertimendua”. Makeako libertimenduan idazle aritu den Xan Berterretxeren hitzak dira. Eta ideiek ez dutenez mugarik ezagutzen, Iruñeko gazte euskaldun batzuek hitz horien esanahia jaso eta beren gorputzetik iragan dituzte. Emaitza: satira, kritika, zirtzilkeria, antzerkia, dantza eta musika koktela. Inauteria. Ala beste manera batez esanda: Libertimendua. Baxenafarroatik Nafarroa Garaira egin du... [+]


Sanferminetako erasotzaileei zigorra handitzeko, Gorenean helegitea aurkeztu du Nafarroako Gobernuak

Herri akusazio gisa aurkeztu da Nafarroako Gobernua 2016ko sanferminetako bost erasotzaileen aurka. Biktimak ere helegitea aurkeztu du Auzitegi Gorenean.


2019-02-22 | Uriola.eus
'Zaharrean Berri' Bilboko Alde Zaharreko jai batzordea jaio da

Bilboko Alde Zaharreko Jai batzordea prozesu parte hartzaile baten bidez eratu da, 2018ko urria eta abendua bitartean. Irekia eta publikoa da, auzokide guztiak batu eta ordezkatzeko asmoarekin jaio dena. Alde Zaharreko jaiak ekainaren 1ean izango dira.


Hartzaren eguna Donibane-Lohizunen

Aurten ere, eta urteroko kontuari jarraituz, otsailaren 9an, larunbatarekin, hartza, mendietako leize-zuloak utzirik, Donibane Lohizuneko karriketara etorri zitzaigun. Harekin batera ibili ziren, kalez kale eta bazterrez bazter, Lapurdiko inauteria osatzen duten gainerako pertsonaia koloretsu eta miresgarriak.


Joaldun

Suitza, Letonia, Kroazia, Kantabria, Polonia, Sardinia, Malerreka… Europako txoko askotan bizirik iraun duen erritoa. Bakoitzak bere molde, jite, soinu eta erritmora egokitua. Gurean mende luzez Ituren eta Zubietan baizik gordetakoa, egun Euskal Herriko herri askotara zabaldu dira joaldun taldeak. Txuntxurro azpian zomorrotuta, isipuaren erritmora gorputzaren mugimendua talde-soinu bilakatzeak zirrara eragiten jarraitzen duen seinale.


2019-02-08 | ARGIA
Lau Libertimendu izango dira Lapurdi eta Nafarroan 2019an, horietatik bat Iruñean

Joan den igandean, otsailak 3, Makea, Lekorne eta Luhusoko (Lapurdi) gazteek eskainitako Libertimendua lehenbizikoa izan da 2019koen artean. Ondorengo hiru Nafarroan hiru herri edo eskualdek antolatuta aurkeztuko dituzte: Amikuzeko gazteek Donapaleun bata, Aldude, Banka eta Urepelekoek bestea eta hirugarrena lehenbiziko aldiz Iruñako jendeek prestatua.


2019-02-05 | dantzan.eus
Zergatik atzeratu dira aurten inauteriak?

Aurtengoan ohi baino beranduago ospatuko ditugu inauteriak. Otsailaren 28an izango da Ostegun Gizena eta martxoaren 5ean Inaute Asteartea. Nolatan horren berandu?

 


1.400 euroko isuna eskatu du fiskaltzak Bilboko Hontzak konpartsako kide baten kontra, "Vatikanoko harategia" erakusten zuen txosnagatik

Jesukristoren gurutzeko irudia harategiko produktuen alboan jarri zuen Hontzak konpartsak 2017ko Bilboko Aste Nagusian. Bilboko apezpikuak, Falange Vasco-Navarrako buruak eta Andaluzian bizi den pertsona batek haien kontrako salaketa jarri zuten.


Adierazpen askatasunaren alde egin du Bilboko Hontzak konpartsak, 'Vatikanoko harategiak' dekorazioaren epaiketaren aurrean

Asteartean konpartsako kide bat epaituko dute, Bilboko Aste Nagusiko txosna Kristo gurutziltzatu batez eta giza gorputzen zatiz osaturiko harategi baten irudiz dekoratzeagatik.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEAK
Eguneraketa berriak daude