"Iparraldeko ikastolak kopuru eta pedagogia aldetik sendotzen ari dira"


1986ko azaroaren 09an
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
Gexan Lantziri Seaskako lehendakari berria
Gexan Lantziri lehendakari berriaren ustetan
"Iparraldeko ikastolak kopuru eta pedagogia aldetik sendotzen ari dira"
Iparraldeko ikastolen Federakuntzak, Seaskak, aspalditik dio euskarazko irakaskuntzaren Herri Zerbitzua dela.
Baieztapen hau, frantses sozialistek gobernura pasatu zirelarik eskakizun orokor beraren pean agertu zuen Seaskak: Ikastola-Herri Eskola. Euskarazko irakaskuntzaren legeztapena. Ideia hori nola aintzinatu den ikustearrean, Seaskako lehendakari berria den Gexan Lantziri-rekin mintzatu gara.
GEXAN LANTZIRI.- Euskarazko eskola publiko izateko nahikunde hau frantses Hezkuntzako Ministeritzari kontutan har-arazteko eginak izan diren entseguek (urrats administratibo, mobilisapen kanpaina eta ekintzak) seaskakideen baitan ere eztabaida gogorrak sortu zituzten. Eta hori bi ideia nagusiren inguruan: alde batetik, Seaskak hartu zuen eskabide borrokatsuarekin asko ados ez zelako. Bestaldetik, 1984. urtean zehar, Ministeritzak 1 983an 3 urterentzat izenpetutako Hitzarmen Bereziaren hobekuntza ukatu ondoan, integrazioari buruzko proposamena egin zion Seaskari, kide asko proposamen honen kontra agertzen zelarik, euskararen eta pedagogiaren aldetik zekarzkien arriskuengatik. Baina hala eta guziz, azken hautua egiteko momentuan Biltzarre Nagusiak baia eman zion integreziobideari, hiru urteko plan baten bidez ikastolei diru aterabide bat segurtatzen zielako, nahiz eta alde zirenek kontra zirenek bezain argi ikusi hizkuntzaren eta pedagogiaren aldetik arriskuak izango zirela ondotik.
Dena den, kanpaina gogor eta negoziaketa luze batzuen ondotik, 1985eko abenduaren 23an izenpetua izan zen akordio hori, 1986ko urtarrilaren haseran frantses auzitegi gorenak hautsi zuen antikonstituzionala zela esanez, ordukotz deputatuen biltzarreak lege bihurtua zuelarik. Eta hausketa hori, gaur Gobernuan dauden eskuindar alderdien arduradunen talde parlamentariak gabe eginik gertatu zen.
ARGIA.- Eta azken urteotan, nola helduko ginateke gaurko egoerara?
G.L.- Horrez geroztik frantses Ministeritzak eskola pribatuen kontratu sinple izenez deitzen den kontratu mota proposatu dio Seaskari, baina azken funtsean proposamen funtsezkorik egin gabe.
1986ko urtarrilaren 26ko egun honetan, Seaskak berriz negoziaketen hastea galdurik ere, Ministeritzak ez dio oraindik deus konkreturik proposatu.
Ohartzekoa dena ere da: 1981eko irailaz geroztik Seaskak eraman duen borrokari esker, Kulturako eta Hezkuntzako Ministeritzatik gaur arte eskuratu duen dirumeta 11 milioi frankotatik gorakoa dela. Eta hau ez balu lortu, gaur ez zela beharbada gehiago Seaskaren ikastolik izango; hala nola ez baitzen beharbada ikastolarik izango, hegoaldetik eskuratu duen dirumeta eskuratu ez balu Seaskak.
A.- Haurren kopuruarekin izaten al duzue gorabeherak?
G.L.- Iparraldeko ikastoletan ez da, gelaka haur gehiegi metatzetik sortzen den arazorik. Alde batetik haur gutiegi dabilelako ikastoletan, baina bestetik Seaskak daraman pedagogia bidea guti gora behera, 25tik goitiko haur talderik ez baitio irakasle berari ematen.
Egia da bestalde iparraldean ere, gero eta haur gutiago sortzen ari dela. Eta horrek demografia arazo bat beldurgarria sortzen ari digula geroari begira. Azken hogei urte hauetan, mendialdeko herriak jendez husten ari dira eta biziaren urratsean hiltzen ari dira. Hemendik beste hogei urteren buruko, gure demografia egoera horrek ondorio mingarriak ekarriko dizkigu. Baina egoera horren hobekuntza ez dago gure eskutan.
A.- Zein da Seaskak ikasturte honeterako duen arazorik larriena?
G.L.- 86-87ko eskola-urte honetan Seaskak duen arazorik larriena betikoa da bere ikastolen finantziapena segurtatzea. Hori alde batetik. Eta bestetik Kanbon daukan Bigarren Mailarentzat beharrezkoa duen Xalbador Ikastegia eraikitzea.
Jakin behar dena da, joan diren bospasei urte horietan bere ikastolen finantziapena berak segurtatzen ahal ez zuen bezalaxe, bere indar soilez;gero eta gutiago segurta dezakeela hemendik aitzina. Nola eta hala, frantses Hezkuntzako Ministeritzarekin finantziapen horren zati haundi bat bederen segurtatuko dion Araudi Egoki bat negoziatu beharko du. Helburu horrekin mobilisapen kanpaina bat abiatu du berriz Seaskak, eta Seaskakide guziek indar bat berezia egin balezate, dudarik ez da, Seaskaren aurtengo mobilisapena ere ondoriotsua izanen dela.
I.C.
41

Gaiez\Gizartea\Irakaskuntz\Eskolak\Ikastolak\Konfederazi\Besteak
Pertsonaiaz\LANTZIRI1

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude