Pat Bieter Walsh: ‘’Euskal pik-nik bat egiten dugu San Inazio egunean‘’


1985eko uztailaren 28an
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Pat Bieter Walsh Familia irlandarra duen amerikar euskalduna
Familia irlandarra duen amerikar euskalduna
Pat Bieter Walsh: ''Euskal pik-nik bat egiten dugu San Inazio egunean''
Familia irlandarra duen amerikar bat egon da gure artean. Itsasoaren bestaldean astero ARGIA irakurtzen duen amerikar bat Pat Bieter Walsh, 55 urtetako tripa haundi–ondo jaten duenaren seinale–eta buru soila–energia mental gehiegi gastatzen duen lekuko–dugu solaskide. Ea bere experientziak animatzen gaituen gure hizkuntza ahalik eta maila altuenera eraman eta lortu dezagun.
ARGIA.– Zerk bultzatu zaitu oraingo honetan Hondarribiratzeko?
PAT BIETER.– Hasteko aitortu behar dizuet Hondarribia bezalako herririk gutxi daudela munduan zehar. Ni profesore naiz Boise State Unibertsitatean eta duela hiru urte hemengo Euskal Unibertsitatearekin nolabaiteko konsortzio bat egin genuen euskara eta euskal kulturura ezagutzeko asmoz.
A.–Atzo irakurri genuen egunkarian ameriker dantza talde bat ihardun zela Enparantza Nagusian. Ba al dauka horrek zerikusirik zuekin?
P.B.–Zerikusi baino zerikusiago, nere lau seme eta alaba «Boiseko Oinkarri» izeneko dantza-talde horretan aritzen bait dira. Ez nago ziur noiz izan zen, baina gutxi gora behera orain dela 25 urte Boisetik desplazatu ziren dantza zale batzuk Euskal Herriko dantzak aztertzeko asmoz. Liluraturik geratu ziren eta horren ondorioz sortu zen «Oinkarri» dantza-taldea Estatuetan, Idaho-n zehatzago izateko.
A.–Beno, Pat, zuk oso ondo hitz egiten duzu euskaraz, noiz hasi zinen bada, ikasten?
P.B.–Duela zorti urte Oinatin, Jon Oñatibiarekin. Aukera hau aprobetxatu nahiko nuke Oñatibiak nirekiko izan zuen jarrera goraipatzeko. Jatorra eta sendoa izateaz gain, oso aberatsa zen kulturari dagokionez. Berak euskarazko lehendabiziko txertoa ipini bait zidan. Bera, zer nahi zenuen zen, dantzaria, musikalaria, irakaslea...
A.– Nola sortu zitzaizun kemena edo gogoa Euskal Herriko Oinatira etortzeko?
P.B.– Historilaria nauzue. Nere emaztearen gurasoak bizkaitarrak ziren, bera Estatuetan jaio arren. Emaztearen ama-hizkuntza euskara da. Nik, bestaldetik, banuen zenbait liburu ingelesez idatzirik Euskal Herriko historioaz, abeltzantzaz , nekazaritzaz eta abarretaz, baina ez nuen ezagutzen idazten nuen herri horren hizkuntzaz deus ere. Asike, egun batean eta bat batean euskaraz hitz egin behar nuela erabaki nuen eta hasierako asmoa, sei aste pasatzearena, alegia, urte oso batez luzatu zen. Hain gustora ikasten ari nintzen...
A.–Aditua izango duzu "eske euskara oso zaila denaren" topikoa. Zer deritzozu?
P.B.–Ah, bai, bai. Zaila da. Hasieran nik lau hitz ikasten nituen eta hurrengo egunerako bi ahaztuta neuzkan. Dena den, gogoz, bihotzez hartzen baduzu ez dago gainditu ahal izango ez duzun zailtasunik. Ikuspuntu honetatik esan niezazueke euskara ez dela ingelesa edo alemanera edo beste edozein hizkuntza baino zailago edo errezagoa. Bakoitzaren motibapenaren indarrean datza euskara ikastearen arazoa. Berdin esan genezake bizitzaren gainontzeko arloetaz. Jakina, dohain berezirik baduzu, ba da, hainbat hobe.
A.–Zer nolako motibapena izan zenuen gure hizkuntza ikasteko?
P.B.–Lehen esan dizuedan bezala, bost seme-alaba dauzkat, gurasoen ohitura barik. Amerikar kulturaz ondo jantziak daude báina beren amaren familiaren aldetikako ohituretaz eta nere familiarenetaz bat ere ez. Orduan ikusi nuen guri, gurasoei zegokigun eginkizun bat zela gure familien herrien berri haiei ematea. Hori dela medio, Euskal Herriko gorputza eta arima bertatik ezagutzera iritsi nintzen ni lehendabizi eta gero familia osoa. Nere semerik zaharrenak, Kristobalek, euskara ikasteari ekin zion eta orain, mua!!–keinu bat egiten digu eskubiko behatz guztiak elkarturik ahora daramazkielarik– "perfect" hitz egiten du.
A.–Zer maiztasunaz itzultzen zarete Euskadira?
P.B.–Urtebete pasa ondoren, beste urte oso bat pasatzera etorri ginen eta geroztik urtean behin hurbiltzen gatzaizkio Euskadiri. Aurten, esate batetarako, Uztailaren hasieratik Irailak 15 bitartean egongo gara.
A.– Zutaz aparte, beste amerikar asko etortzen dira euskara ikastera?
P.B.–Hasiera hartan, San Lorenzon, Oinatiko Agustinosetan egitarau bat eraman genuen aurrera 70 bat amerikarrek. Gero beste toki bat aurkitu behar izan genuen Donostian eta Euskal Unibertsitatearekin batera egitarau bat ipini genuen. Handik aurrera horrela jarraitu dugu eta Boise, Las Vegas eta Reno-ko Unibertsitateek konsortzio bat izenpetu genuen Euskal Herrikoarekin. Aurten 35 ikasle azalduko dira Irailean. Lehendabizi Hondarribian egongo dira eta gero E. Unibertsitateak antolatutako ikastaroetan parte hartuko dute.
A.–Zergatik hiru Unibertsitate horiek?
P.B.– Arrazoi sinple batengatik. Boise State Unibertsitatean–Idaho-n kokaturik– eta University of Nevada-n (Las Vegas eta Reno-n kokatuta) euskaldun kopurua izugarri haundia delako, 1.000 bat gutxi gora behera.
A.–Nola finantziatzen zarete?
P.B.–Bakoitzak berea ordaintzen du. Badaude beka batzuk baina oso murritzak dira. Ideia pixkat eduki dezazuen, Euskadin urtebete pasatzea bost mila dolar kostatzen zaigu bataz beste.
A.–Irlandar sustraiak dituen amerikar batek senti, maitemin al dezake Euskal Herria?
P.B.– Ni igandero Arantzazura abiatzen nintzen meza entzutera. Joan nintzen lehendabiziko aldiz Oñatibiak «espiritual negro»-aren antzeko musika jo zuen, aldamenean zuen fraileek partitura haren letra aingeruek baino hobe kantatu zutelarik. Bueno! Ni negarrez. Erabat emozionaturik nengoen. Oso polita izan zen. Orduan nire euskararekiko gogoak indartu egin zizkidan kantu horrek eta nik ulertzen ez nituen hitzak ulertzera iritsiko nintzatekeen proposamen sendoa egin nion neure buruari. Horrela bada, Herri honen kultura eta historia bereganatu nituen. Horra hor Herri honekiko izan nuen lehendabiziko maitasunaren pizgarria.
A.–Nola hartu zintuzten Oinatiko biztanleek hasiera hartan?
P.B.–Hango jendeek, ez dakit nola esan, baina ziur nago pentsatuko zutela droga edo ekartzera etorria nintzela. Ez ziren bat ere nitaz fidatzen. Agurtu besterik ez zidaten egiten. Ni egunero tabernaratzen nintzen, musean aritzen zirenak ikustera. Egun batean hiru besterik ez zeudenez mahai batean ea jokatu nahi nuen itaundu zidaten. Baietz, noski. Hori bait zen aspalditik espero nuena. Geuk irabazi genien eta handik aurrera haiekin ihardun nintzen musean. Horrela jendearekiko harremanak estuagotzen hasi ziren.
A.–Idaho-tik nola ikusten da Euskadiko egoera politikoa?
P.B.–Ostikoka ari zaretela garbi dago. Egia da urte pila bat behar dela benetako demokrazia lortzeko. Guk, Estatuetan, ehun urte behar izan dugu hori erdiesteko. Azkenean urak baretuko dira zalantzarik gabe, baina poliki, aldiro eta apurka izango da.
A.–Euskal kutsua duen giroa bizi al daiteke Boisen?
P.B.–Euskal-toki bat dugu. Bertan dena euskaraz egiten da. Barruan Euskadi da, baina euskal Euskadi, eh! Dantza saioak antolatzen ditugu. «Deia», «Egin», eta «Argia» irakurtzen ditugu. Kanpoko jendeari begira ezer gutxi egiten dugu. Kanpoan ospatzen dugun gauza bakarra San Inazio eguna da. Horretarako euskal-piknik bat eratzen dugu paraje eder baten eta denak bilduta folklore ekintza ugari burutzen dugu.
A.–Ez genuen abadagune hau pasatzea nahi eta horregatik zuk euskera batuaz pentsatzen duzuna adieraz zeniezagun eskatuko genizuke.
P.B.– Beitu. Nik bizkaieraz hitz egiten dut, Oinatiko bizkaieraz hain zuzen. Ingeles hizkuntzarekin gertatu zena gertatuko da hemen. Ingelesez euskalki asko dago. Boston-a joaten bazara dialekto bat adituko duzu. New York-en beste hamaikaren bat eta horrela baina ingelesa estandar bat dugu eta hori da hain zuzen mass-medietan erabiltzen dena. Euskalkiak gorde eta mantendu egin behar dira baina elkarri ulertzeko euskara estandar edo batua erabili beharra dago. Pentsa ezazue gauza bat, lehen, orain dela urte pilo bat euskaldunak ez zirela jaiotzatiko lekuetatik mugitzen garraio eta premiarik ez bait zituzten. Gaur egun, berriz, kotxea dela eta edo hegazkina dela eta etengabeko harremanetan daude Lapurdikoak gipuzkoarrekin esate batetarako. Hori dela eta, bakoitzaren nortasuna agerian uzteko bere herriko hizkuntzaz hitz egingo du baina euskalki desberdinetako euskaldunek batuaz ikasi beharko lukete elkarri ulertzeko.
A.–Bukatzeko, Pat, bitxia den zerbait gertatu al zaizu inoiz Euskal Herrian?
P.B.–Oi, asko eta asko. Orain farre egiteko dena baina bere momentuan gorriak ikusteko adina eman zizkidan batetaz arituko natzaizue. Kontrol ugari ezartzen zuten garai haietako egun batean Bilbon kokaturik dagoen amerikar kontsuladotik nentorrela poliziak geldiarazi ninduen. Gaua zen eta ni bakar bakarrik. «Benga, salga afuera»–oihukatu zidaten– «Beno, beno. Pero yo no hablo erderaz» esan nien. Haiek orduan: «erderaz, qué es erderaz?» Eta nik: «barkatu, barkatu» –espontaneoki atera zitzaidan–haiek gero eta moskeatuago: «barkatu? qué es barkatu? Deja tonterias y saca documentación» exijitu zidaten– Orduan nere pasaportea ikusita: Ah amerikano! pasa, pasa!– exklamatu zuten.
UREDERRA
16-17



GaiezGizarteaBesteak
PertsonaiazBIETER1
EgileezUREDERRA1Gizartea

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude