Lankide Aurrezkia: 25 Urtetan Inperio Txiki Bat

1984ko irailaren 23a
Iñaki Gorroñorekin Kooperatiben egoeraz
Lankide Aurrezkia: 25 Urtetan Inperio Txiki Bat
Irail honetan betetzen ditu 25 urte Lankide Aurrezki Kutxak. Nekez pentsatuko zuten bere sortzaileek, 1959 hartan, hainbeste hedatu eta indartzeraino iritsiko zenik. Bere mailan, indar faktiko bat da Caja Laborala Euskal Herrian. 160 kooperatiba bere inguruan bilduta, 19.000 langiletik gora, 130.000 pezetatako salmentak joan den urtean, taldearen baliabideak 60.000 milioitatik gora, milioi erdi euskaldun taldean inplikaturik (langileak, Lankide Aurrezkiaren bazkideak, Eroskirenak....) Eta inperio txiki honen motorean Iñaki Gorroño da Idazkari Nagusi Tekniko.
ARGIA.ðZertan oinarritu da Lan Kide Aurrezkiak bildu dituen kooperatiben aurrerabidea?
IÑAKI GORROÑO.ðBegira, oso galdera konplexua da hori; eta erantzun xinple bat ematea, arlotekeria litzateke. Bat egiten diren faktore asko daude, nire iritziz:
Euskal Herriak duen industri esperientzia eta eskuhartzeko ohitura.
ð Espainia-ko merkatuaren haztura 60. hamarkadan.
ðAurreratzaileek Lan Kide Aurrezkiari beti eman izan dioten laguntza. ðIrabazien birrerabiltze politika oinarrizko Kooperatibatan.
ð Babes-Kooperatiba edo bigarren mailakoen existentzia beharrik duenari laguntzeko, merkatuak ohituraz ematen dituen baino zerbitzu merkeagoak emanez (Lan Kide Aurrezkia, adibidez, finantza sailean, Lagun-Aro aseguru sozialetan, Hezibide Elkartea hezkuntzan, Ikerlan teknologia ikerkuntzarako, etab).
Faktore guzti hauek kontutan izan behar dira nahitaez, eta beste bat ere: Kooperatiba-Experientzia hasi zen garaia, 50. urte garaia, alegia. Euskadirentzako hil ala biziko momentua. Euskal Herriak garai horretan hasitako beste ekintza asko ere, Kooperatiba-mugimenduari loturik dago; eta ezin bereiz ditezke, inola ere.
A.ðEnpresa kapitalistaren kontraesan tipikoak gainditu al dira Kooperatibetan? Lan-antolakizunetarako ohiturazko ereduak aldatu al dira?
I.G.ðHasteko, Elkarte Izengabeetan gertatu ohi diren funtsezko kontraesanak ez dute indarrik Kooperatibatan: Kapitalak ezin irentsi dezake lanak sortzen duen gainbalioa. Hala ere, honek ez du esan nahi, noski, kontraesan gaizto denak gainditu direnik. Adibidez, beren lanagatik informazioa kontrolatzeko ahalmena dutenak, eta, bestalde, egunero informazio-iturri horietara hurbiltzea ezinezko zaienen artekoa. Honez gainera. beste zenbait kontraesan ere bada eguneroko bizitzan, hala nola gizona eta emakumearen arteko ezberdintasunak sortzen duena, taldean elkar lanean ari direnen belaunaldi-ezberdintasunak etab; konpontzen zailak dira, baina printzipioz ahaleginak egiten dira Kooperatibetan.
Orohar, euskal Kooperatibetako langintza-antolakizunaren ereduak antzeko beste industria modernoctan erabiltzen diren bezalatsukoak direla esan daiteke. Alabaina, esperientzia zehatzak hezurmamitu dira zenbait Kooperatibatan konbentziozko lan-kateak kendu eta autoarauzten diren lan-taldeak sortuz. Europa guztian lehenengo esperientziak izan direla esango nuke; eta langile bakoitzaren jarduna aberastuz gainera.
Emaitzak, nolanahi dela ere, oso desberdinak izan dira orainartekoan. Eta langilearen beraren portaera ez da beti positiboa izan: adina, bakoitzaren gaitasun-neurria eta beste faktore asko kontutan izan behar da, jakina.
A.ðKooperatibetan ere sentitu al da krisia? Eta zer erantzun praktiko antolatu du Kooperatibogoak larrialdi honi aurpegia emateko?
I.G.ðKrisiak gogor eraso dio Kooperatibagoari ere, nosti. Beste edozein bezalaxe, enpresa bait da lehenengo eta behin. Hala ere, elkar lanak larrialdi honi beste moduz erantzuteko aukera eta bideak eman dituela esan behar, bestela ezinezko ziren baliabideak praktikan jarriz.
Esate baterako? Kooperatiba Industrialetan, lantsariak igotzerakoan ez zaio begiratu IPCren gorakoari bakarrik. Kooperatiba bakoitzak lortu duen Chas-Flow delakoa ere oso kontutan izan da, ezinbestean. Eta zenbait Kooperatibatan kapital gehitzeak ere egin behar izan dira azkeznengo urte hanetan, bazkideen aldetiko ahalegin haundiz.
Jeneralki. urte hauetako krisiak sortu duen larrialdia gozatzeko, beste zenbait bideurratze ere egin du euskal KooperatiLagoak: Eskualdeetan Kooperatiba taldeak antolatu, adibidez, edo desenpleguaren kontra egiteko kQoperatiLarteko akordioak lortu. Iehendik ez genuen laguntasun bide hau sortu eta indartuz, KooperatiLatako langileen mesedetan, eta Taldeko Gizarte Asegurantza Elkartearen barruan (Lagun-Aro).
Hala eta guztiz ere, egoera larri honetan euskal Kooperatibagoak aurrera irtetzeko sortu izan duen laguntasunik onena, babes elkartasunen eragina izan dela esango dizut: Lan Kide Aurrezkia, Lagun-Aro, Ikerlan, etab.
A.ðLan Kide Aurrezkia eta Banku kapitalista baten artean bai al dago egiazko diferentziarik?
I.G.ðInolako subjetibismorik gabe, baina Lan Kide Aurrezkia eta Banku baten arteko diferentzia sustraizkoa da, noski.
Ez dezagun ahaztu Lan Kide Aurrezkia bera ere Kooperatiba bat dela, eta, horregatik, barneLo gestiogintzan eskuhartzaile dela esperientzia honetan. Baina, horrez gainera, funtsezko ezberdintasun bat ba dago beren lanean: Kooperatibei eskeintzen dien laguntasonaren interesak, alegia. Bazkideturik ari diren Kooperatibei % 13an esPeintzen die dirua Erakunde honek. Eta Bankuak, ostera, batanaz-beste % l5an ematen die.
Batetik bestera dagoen diferentzia. bistan dago, beraz.
Hala ere, laguntasun hau beste zenbait alderditan oraindik ere haundiagoa da. Esate baterako, promozio berrietan, birmoldatzen ari diren Kooperatibatan, Nekazari Kooperatibatan edo hezkuntza profesionalean, etab.
Lan Kide Aurrezkia Banku konbentzional baten antzekoa izan balitz, lehenengo, euskal Kooperatibagoa ez zen sortu ere egingo, ezta hazi den bezala hazi ere.
A.- Lan Kide Aurrezkia eta bere Talde Kooperatiboak bai al dute projektu politiko zehatz bat Euskal Herrirako?
I.G.ðSozialismo eta Kapitalismoaren arteko «hirugarren bide» bat antolatu nahi izatea, hantustekeria ikaragarri bat izango litzateke guretzat, eta hori erabat baztertzen dugu, noski.
Baina areago: Kooperatibak ez dira apolitikoak, baina bai partidugabeak. inork instrumentaliza ez ditzan ahaleginak egitearen zentzuz behintzat. Eta erakunde bezala ez dute ere inor babestu eta aukeratzen.
Talde Kooperatiboak ez du, beraz, inolako projektu politiko zehatzik Euskal Herrirako, bistan dagoenez. Ez bait da hori bere egitekoa eta ez helburua ere. Enpresak sortu eta desarroilatzea dagokigu guri. Euskal Herriaren eraikuntza, bestalde, euskaldun guztioi dagokigu.
A.ðZer harreman dituzue Administrazio Zentralarekin? Gogorrak ala errazak?
I.G.ðInola ere ez gogorrak behintzat. Zuzenak esango nizuke eta, orohar, oso emankorrak ere bai elkar lanaren sailean. Nolanahi delarik ere, zenbait arazo konkretutan behintzat, harreman horiek pizkortu daitezkeela pentsatzen dugu.
A.ðGaurregungo egoera autonomikoak zer aldakuntza ekarri du Kooperatibatara?
I.G.ðAldakuntza positiboa ekarri duela esan behar. Alde batetik, Kooperatiba Lege Euskalduna askoz ere malguagoa da Estatala baino, batez ere Kooperatiba berriak antolatze zereginetarako. Eta bestalde, administratuarentzako askoz ere errazagoa da gure arazoak hemen hurbilean erabakitzeko aukera izatea.
Aldaketak bereziki Bazkide Lanean diharduten kooperatibei erasan die. Izan ere, beste Babes-Kooperatiba haiek, Lan Kide Aurrezkia. eta antzekoak alegia, estatu mailako Legeriari loturik bait daude. Kontuan izan Nafarroan ere ba direla Kooperatibak.
A.ðLan Kide Aurrezklak zer harreman ditu, bestalde, Hego Euskal Herriko Aurrezki Kutxen Federazioarekin?
I.G.ðLan Kide Aurrezkiaren legezko estatusa, jakina denez, Kreditu-Kooperatibarena da, eta ez Aurrezki Kutxarena. Horrexegatik, hain zuzen ere, ez dago sarturik Hego Euskadiko Aurrezki Kutxen Federazioan. Orainaldian bateratzeko joera nabari delarik ere, Kreditu-Kooperatibei aplikatzen zaien Legeria eta Aurrezki Kutxena desberdinak dira.
A.ðKooperatibagoak, guttienik ere bere irabazien % 10a Hezkuntza eta Gizarte Ekintza Fondorako erabiltzen du. Zer ekintza konkretutarako ordea?
I.G.ðHezkuntza eta Gizarte Ekintza Fondorako uzten den dirua zertan eta nola erabili Kooperatiba bakoitzetako Batzarre Nagusiak erabakitzen du.
Nolanahi dela ere, Talde osoari begiratuz, Fondo honetako ondasunak erabiltzeko orduan, euskararen promozioa eta kooperatiba berrien sorkuntzak izaten dute lehentasuna gure historia guztian zehar.
A.ðZeintzuk dira Lan Kide Aurrezkia eta bere Kooperatiba Taldearen kezka nagusiak geroaldiari begira?
I.G.ðGure kezka nagusia, gaurregun sortu zaigun langabeziak areagotu duena hain zuzen ere, Euskal Herrian elkar-lanpostu berriak sortzea da, noski.
Azkenengo lau urte hauetan, Talde kooperatiboak bere lanpostuak oso-osorik zaindu ditu: baina ez dugu izan enplegu berria sortzerik, zoritxarrez. Oztopoak ez dira sortu baliabide finantzarien taltaz, bai bait daude: ez eta industri aukerarik ezez ere. Bai zera. Behar hainbat gidatzaile eta gaurregun exigitzen diren baldintzaz jantzitakorik ezak sortu ditu larrialdirik gogorrenak, zinez.
Geroaldia segurtatzeko era bat bakarrik dago: «ikerkuntza- exportazioa - hezkuntza» hiru zutabeak tinkotu, alegia. Eta, oso laster hala ere, ahaleginik haundienak hezkuntza sailean egingo dira.
Lan Kide Aurrezkiaren XXV. urteurrenaz baliatuz, 1.984-ko urtearen azkenaldera hain zuzen, "Ikasbide" ikastetxea eraikiko da. Hau da, hezkuntza kooperatibo, enpresarial eta euskalduna emango duen ikastetxea, alegia. Eta bere eginkizun nagusienetako bat, besteak-beste, gero Kooperatibatako zuzendari izan daitezkeen postgraduatnentzako ikastaro bereziak antolatzea izango da.
Bestalde, Talde Kooperatiboaren dimentsio eta konplexutasunak Kooperatiba guztien akoplatze eta eskuhartze egoki eta zuhur batetarako organo berriak sortaraztea aholkatzen dute (Kooperatiba Batzarre eta Talde Kontseiluak). Kooperatibagoa bereizten duen prozedura federatibo honetan urrats berri bat izango da guztiori, noski. Eta gure eguneroko bizitzan protagonismo nabarmenago bat izatera eragingo ditu, Taldearen kohesioa indartu eta zuzpertuz.
Iñaki ZUBIONDO
11-13

Gaiez\Ekonomia\Kooperatiba\Kooperatiba
Gaiez\Ekonomia\Zerbitzuak\Banka
Pertsonaiaz\GOROÑO1
Egileez\ZUBIONDO1\Ekonomia
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Akabatzearen negozioa argitara

Hiltegietako irudiak publiko egiteak kaltea eragiten dietela jakitun, animaliak hiltzea negozio bilakatu duten arduradunek hermetismo handia ezarri dute hiltegien inguruan.


2018-10-21
Otegi eta Zapatero Txillarren elkartu dira, jendeari horrelako bilerak inporta zitzaizkionean bezala

Arnaldo Otegik eta Jose Luis Rodriguez Zapaterok ezkutuko bilera egin zuten irailean Elgoibarko Txillarre baserrian. Bileraren xedea “elkar ezagutzea” zela esan duten arren, ezker abertzaleko iturriek Beranduegiri esplikatu diotenez, bi politikariek beren buruari egindako omenaldia ere izan da.


2018-10-21
Legioko ahuntzak idatzi du Casadoren diskurtsoa

Oso gutxitan erabiltzen dutela-eta, Espainiako Legioak erabaki du bere desfileetan parte hartu ohi duen ahuntza, Cientocincuentaycinco, birziklatzea.


2018-10-21 | Adur Larrea
Ez hanka ez buru
Behingoz edo garaia da

"Mitxoletak nahi ditugu", pestizida guztiak orain debekatzeko aldarria

Urriaren 5ean milaka pertsona bildu dira Frantziako Estatuko hirurehun hiri eta herri baino gehiagotako udaletxeen aurrean, "Nous voulons des coquelicots" (Mitxoletak nahi ditugu) deialdiarekin bat egiteko. Bi urte iraungo duen kanpainaren antolatzaileek ez dute huskeria eskatzen: pestizida kimiko guztiak debekatzea eta oraintxe bertan. Bioaniztasunaren hondamendiari eta gizakien pozoiketari behingoz erremedioa jartzea aldarrikatuko dute hileroko lehen ostiraletan.


2018-10-21 | Amaia Lekunberri
Ruben Collio aktibista maputxea
"Macarena lurraren defentsan borroka egiteagatik hil duten lehenengo emakume maputxea da"

Ruben Collio maputxeak (Santiago, Txile, 1976) itsasoa zeharkatu du Macarena Valdés ekintzailearen hilketaz jakinarazi eta nazioartean babesa lortzeko, salatzen duenez Txileko Estatuaren baitan maputxeentzat justiziarik ez baitago. 32 urte zituela hil zuten Valdés Tranguileko bere etxean, beraien bizilekuan zentral elektrikoa eraiki duen RP Global enpresa transnazional austriarraren auto batetik mehatxatuak izan eta egun batera. Macarenaren bikotekidea zen Ruben Collio, eta... [+]


Nerea Arriola. Txantxarik ez umorearekin
"Umorearen izenean ez dira gauzak banalizatu behar"

Sarritan gertatu zaio Nerea Arriolari; azkena, uda honetan bertan: ezezagunak hurbildu zaizkio, zaleak, bera zelakoan Idoia Txoperena, Supertxope, euskal youtuber sonatua. Hura, baina, kanpaina politiko baterako propio pentsaturiko pertsonaia zen [Hiru Damatxo ideia faktoriak egin zuen kanpaina, Sortu alderdiarentzat]. Arriola, berriz, Supertxope gorpuztu zuen aktorea dugu. Eta erizaina. Eta bakarrizketa-egilea. Eta…


2018-10-21
Nerea Arriola Urberuaga (1988, Donostia)

Erizaina da lanbidez, baina antzerkian ibili da betidanik, Zurriolako Ikastolako antzerki-taldean. Berak eman die gorputza eta ahotsa Supertxope euskal youtuberrari eta Info7 irratiko Dolores Mujika Dolox pertsonaiari. Duela bi urte egin zuen lehen bakarrizketa, eta besteak beste, zeregin horretan dabil orain han eta hemen. Aurten bukatu du antzerki-prestakuntza, Donostiako Arte Eszenikoen Tailerrean (TAE).


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude