Justizia euskaraz, oztopoz beteriko bidea


Haizea Nu˝ez @haizea_nunez  |  Mireia Mochales Zumelaga @mireia_m_z
2016ko martxoaren 17a

Espainiako Konstituzioko 3.2 zein Gernikako Estatutuko 6. artikuluak, euskararen ofizialtasuna aitortzen dute Euskal Autonomi Erkidegoan. Era berean, Botere Judizialaren Lege Organikoko 231.3.artikuluan eta Euskararen Erabilpena arautzeko azaroaren 24ko 10/1982 Legearen 9.artikuluan, Justizia Administrazioarekin harremanetan herritarrek euren hizkuntza ofiziala baliatzeko duten eskubidea aitortzen da.

Legedia hori ardatz hartuz, lan handia egin da azken urteotan euskararen normalizaziorako, baita Justizian ere, baina zenbaitetan aurrerapauso teoriko horiek, bide malkartsua izaten dute praktikan.

Auzitegian euskaraz aritzeko eskubide horrek zailtasun ugari izaten du egunerokoan. Adibidez alderdien aitorpenen iraupena luzatu egiten da, eta deserosoa izaten da ahozkoan dena itzuli behar izatea. Galderak euskaraz egin ostean, gaztelera itzuli behar ditu itzultzaileak, eta ondoren euskaraz erantzuten dira, horiek ere gaztelerara itzuliz. Horrek, noski, eragina du erabakimena duen epailearengan, baina eskubidearen egikaritza da.

Ongi ezagutzen dugu justiziaren atzerapena, denbora falta; eta zoritxarrez, aurrekoan denbora falta horren emaitza eskubideen urraketa izan zen

Justizia zama astuna da, eta astuna bilakatzen da askotan jarduna. Nahi baino gehiago luzatzen dira epeak; erlojuaren aurkako lasterketa izan ohi da egunerokoa. Horren adibide da duela bizpahiru aste Donostiako auzitegian gertatu zitzaiguna. Epaitegietan aritzen garenok, ongi ezagutzen dugu justiziaren atzerapena, denbora falta; eta zoritxarrez, aurrekoan denbora falta horren emaitza eskubideen urraketa izan zen.

Gure defendatuak euskaraz aitortzeko eskubidea egikaritu nahi, eta hala jakinarazi genion auzitegiari, garaiz, egunean bertan itzultzailea epai-gelan izan zedin. Ohikoa denez, gure galderak euskaraz prestatu genituen, gure ordezkatuak euskaraz erantzun zitzan. Baina epaileak, nekatua izaki, eta kontu astun hura laburtu asmoz, aitortzaileari bere defentsak galderak gazteleraz egin, eta hark euskaraz erantzun zitzan galdegin zion, kontua arindu asmoz. Ez diogu fede txarrez egin zuenik, inolaz ere, baina azkartasun asmoak eskubide murrizketa bat eragin zuen. Gorengo botere baten aldetik gauzaturiko eskubideen urrapen bat.

Askotan, baina, unean bertan ez gara kontziente honelako “txikikerien” eraginaz. Aipatu berri dugun kasura itzuliz, ordezkatua ez zen gustura sentitu, eta galderak gazteleraz entzuteak ohartu ere egin gabe, gazteleraz erantzutera bideratu zuen zenbaitetan. Esfortzu bikoitza egin behar izan zuen bere eskubidea egikaritzeko, eta guztia denbora faltaren aitzakipean. Guk ere, inprobisazio eszena hartan, unean bertan itzuli behar izan genituen gaztelerara euskaraz prestaturiko galderak. Kasu hau adibide huts bat besterik ez da, txikikeria eta denbora falta horrek dakarren, borondate faltaren adibide bat gehiago.

Argi ikusten da hizkuntza bat denbora galera kontsideratzen den heinean, botere harreman baten baitan, agintzen duen hizkuntza bat badela denbora eta espazioaren praktika juridikoan

Argi ikusten da hizkuntza bat –euskara kasu– denbora galera kontsideratzen den heinean, botere harreman baten baitan, agintzen duen hizkuntza bat badela denbora eta espazioaren praktika juridikoan; inkontzienteki bada ere. Horren ondorioz, pentsa daiteke Justizia Administrazioaren aurrean ez dagoela euskara berdintasunez erabiltzeko eskubiderik, ezin diolako, osoki egikaritzen den beste edozein eskubidek egiten duen bezala, botere gehiago duenari mugarik jarri.

Normalizaziorako bidea luzea izango da, oztopoz betea, “txikikeriaz” betea, eta eguneroko traba horiek dira gainditu behar ditugunak. Unean bertan agertu behar genuen gure kexa ziurrenik, baina epai-gelan izaten diren interesak lehentasunezkoak dira, eta argi dagoena da honelako kexek, oraindik ere, eragina izan dezaketela epailearen iritzian; azken erabakian. Epaia da garrantzizkoena, baina ez dugu ahaztu behar, noizbait azken erabaki hori euskaraz izan dadin guztioi dagokigula gure txikitasunean eta egunerokoan lan egitea.

Mireia Mochales eta Haizea Núñez, Atzieta Kolektiboko abokatuak dira.

Bidali zure iritzi artikuluak iritzia@argia.eus helbidera

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Euskalgintza  |  Hizkuntza eskubideak

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2019-02-18 | Aman Komunak
Afrika askatu kolonialismoa suntsituz

Oinez abiatzen dira euren sorterria eta laztanak atzean utziko dituztenak. Oinez , zailtasunak, bortxaketak, lapurretak, bahiketak, eragozpen burokratikoak eta baita ere lagunak eta irribarreak aurkituko dituzte.  Oinez zeharkatuko dituzte mugak, herriak, hiriak, basamortuak, errekak eta mendiak euren kontinentea utzi baino lehen. Oinez iritsiko dira gaindiezina irudituko zaien ur hesira. Oinutsik  itoko dira, haietako asko, itsasertzean. Beste batzuk, zorionekoak, hondartzaratuko... [+]


2019-02-17 | Adur Larrea
Ez hanka ez buru
Bikoizketaz haratago

2019-02-17 | Eneko Olasagasti
Zer ospatu handirik ez

Azken hilabetean hainbat agerkari digital eta paperezkotan honako lerro-burua irakurri ahal izan dugu: Onartua Artistaren Estatutua. Eta hitzezko ospakizunak zetozen atzetik. Baina ez da egia. Eta ez dakit oso ongi zer pentsatu, zer dagoen gezur horren atzean. Edo ezjakintasunaz idatzi dute edo asmo txarrez. Artistaren Estatutua Espainiako Diputatuen Kongresuko azpi batzorde batek idatzitako aholku txosten bat baizik ez baita. Gobernuari dagokio horko edukiak lege bihurtzea. Eta oraingoz joan... [+]


2019-02-17 | Edu Zelaieta Anta
Eskatologiaren argitan

Amari zor diot pasartea. Gaztelaniaz. Gasteiz erdialdeko familia batean gertatua omen zen; zehazkiago, ama baten eta alaba baten artean. Kontua da, halako batean, ama hura etxeko komun batean sartu zela eta bertako tapa altxatzean kaka arrasto nabarmena aurkitu zuela. Hogeitaka urteko alaba sartua omen zen komunean minutu batzuk lehenago eta, beraz, harena omen zen obra. Nolatan ez zuen garbitu galdetu zion amak alabari, eta gazteak erantzun omen zuen ea zertarako kontratatua zuten garbitzaile... [+]


2019-02-17 | Aingeru Epaltza
Madrilen

Euskal Herrian emakumearen berdintasunaren alde bertze leku batzuetan baino urrats bat aitzinago gabiltzala behin berriz bistaratu zen urtarrilaren 30ean, San Mamesen. Gau zinez zakur batean, Katedral-eko harmailetan 48.000 lagun metatu ziren neskek osaturiko bi futbol talderen arteko demaren lekuko izateko. Inoiz ikusi gabea, Europa osoan eta kasik munduan. Euskal futbolzaleek goi-goian paratu zituzten bai kirol femeninoa bai herri honen izena. Madrilgo prentsa gehienaren miresmena. Nahiz eta,... [+]


2019-02-17 | Santi LeonÚ
GAIZKI ERRANKA
Ardi beldurtiak

“Independentismo katalanak faxismoa itzarri du”. Esaldi bakarrarekin, nola zuritzen diren jarrera batzuk, nola banatzen diren ardurak: faxismoa indar naturala da, lo arina duen dragoi bat, Katalunia aldeko aldarrikapen neurrigabeek zirikatu dutena. Gauzak nola kontatzen diren.


2019-02-17 | Juan Mari Arregi
Kolpisten xantaia ekonomikoak

Zuzenean ari gara jarraitzen sistema politiko kapitalista eta kolpista baten saiakera, Venezuela ekonomikoki geldiarazi eta miseria, gosea eta konfrontazio zibila sortzeko, modu horretan haien esklabo bat boterean jartzea justifikatzeko.


Otsailaren 22an euskal langileria Tolosara!

Duela hilabete, Tolosaldeako Autodefensa Sareak (TAS) Tolosako Orixeko Institutuan ikasleen intereseko ebaluazio irizpideen aldeko borroka abiarazi zuen; historia zein euskarako irakasgaien ebaluazio metodologiari dagozkion zenbait irizpide aldatzea helburu duena. Denbora honetan zehar ordea, zuzendaritza zein irakasleen partetik mehatxu, zigor eta oztopoak jasan behar izan dituzte bertako ikasleek, dinamika hau martxan jartzearen ondorioz.


Otsailak 13: torturaren aurkako eguna

Otsailaren 13an 38 urte betetzen dira Joxe Arregi Carabanchelgo kartzelan hil zenetik Espainiako Poliziak, atxiloketa epeak iraun zuen denboran zehar, egindako torturek eragindako zaurien ondorioz. Ordutik, data honek torturaren aurkako borrokan erreferentzialtasun nagusia izan du Euskal Herrian.


Nik esandakoa negoziatuko da

Alfonso Guerra edo Felipe González bezalako PSOEko politikari historikoek kataluniar independentistekin negoziatzeko Pedro Sanchezen Gobernuaren asmoa malguegi iruditzea lortu dute. Zer esan ba oposizio eskuindarrari buruz, zeinek negoziazioa bera Estatuak aldez aurretik ezarritako lerro gorriaz bestalde dagoen kataluniar herriaren nahietara etsitzea bezalaxe aurkeztu duen?

 


Azkenak
EGILEAK
Eguneraketa berriak daude