Hezkuntzan jauzia egitea “ezinbestekotzat” jo du Kontseiluak euskara normalizatzeko eta biziberritzeko

  • Euskal Herria banatzen duten hiru eremu administratiboetan hezkuntzan euskararen egoera ezberdina izanik ere, guztietan aldaketak egitea beharrezkoa dela azpimarratu du.


2023ko irailaren 06an - 12:25
Azken eguneraketa: 16:45
Hezkuntzak "euskara gehiago" behar duela aldarrikatu du Kontseiluak. (Argazkia: Kontseilua)
Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

Kontseiluak Euskal Herriko hezkuntzan euskararen egoera aztertu eta proposamenak egin ditu, eta adierazi du "euskararen normalizazioaren eta biziberritzearen alde jauzia" egin behar dela hezkuntzan. Azpimarratu du lurraldearen arabera banatutako hiru eremu administratiboetan egoera ezberdina bada ere, guztietan dagoela aldaketak egin beharra.

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoari dagokienez, EAEko Hezkuntza Legearen proiektua mahaigainean den honetan, kezkatuta agertu da Kontseilua. Egokitzat jo ditu Eusko Jaurlaritzak Legebiltzarrera bidalitako lege proiektuan proposatutako zenbait aldaketa, esaterako, ikasleen euskara eta gaztelania irteera profila B2an zehaztea edota ikastetxe bakoitzak hizkuntza proiektua osatu behar izatea. Hala ere, helburuak "zehatzak" diren arren, haietara iristeko bidea "erabat lauso" dagoela deritzo. Horregatik, zehaztasunak eskatu ditu, legeak "euskara gehiago izan dezan", eta, batez ere, "euskara gutxien dutenek gehiago izan dezaten".

Ikasleak euskaraz jabetzeko bideak izan beharreko elementu gehiago ere gaineratu ditu: "euskara ikas- eta irakats-hizkuntza izango duen eredu orokortu inklusiboa, euskal kultura ardatz izango duen euskal curriculuma eta hezkuntza ez-arautua osorik euskaraz garatzea".

Nafarroa: gehiengoa euskararekin harremanik gabe

Nafarroan, berriz, iaz derrigorrezko hezkuntzan ikasleen %63k ez zuen euskararik jaso eskolan, G ereduan baitzeuden matrikulatuta. Euskara eskolako hizkuntza nagusi zutenak, hots, D ereduan ikasi zutenak, %24 izan ziren. Haur Hezkuntzan ere gehiengoa da euskararik jasotzen ez duena: 2023-2024 ikasturteko izen-emateetan, %52 izan dira G ereduan matrikulatutakoak, %18 A ereduan eta %30 D ereduan.

Kontseilua kezkatuta dago datu horiekin, izan ere, "D ereduak urteak daramatza %30era hurreratzen den langa hori gainditu ezinik". Horren atzean hainbat arrazoi daudela uste du. Alde batetik, Gobernuak PAI ereduak indartu eta sustatu izana. Eredu horietan gazteleraz gain ingelesa edo atzerriko beste hizkuntza batzuk eskaintzen dituzte irakats-hizkuntza gisa. "Ondorioz, lehenago seme-alabei ohiko irakaskuntzatik haragoko gehigarri bat eskaintzeko helburuz D eredura jotzen zuten guraso askok PAIetara jo du, eta gehigarri hori emateko bide gisa beste hizkuntza batzuk hautatu".

Migratzaileei euskararen ikuspegitik "inolako harrerarik" ez egitea ere arrazoietako bat dela dio, beste herrialdeetatik datozen ikasleak euskararik gabeko ereduetara bultzatzen direlako.

Nafarroako zonifikazioa ere auzitan jarri du Kontseiluak. Izan ere, euskararen ofizialtasunaren arabera, asko aldatzen da lurralde bateko edo besteko hizkuntzaren egoera. "Eremu euskaldun" izendatutakoetan, ikasleen gehiengo handia da D ereduan ikasten duena; "eremu ez-euskaldunean", berriz, gutxiengoa. "Zonifikazioak eta haren bidez ezarritako arau eta oztopoek aurretiazko joera soziolinguistikoa indartu ez ezik, elkarren artean gero eta urrunago dauden errealitateak sortu dituzte".

Horregatik, premiazko bi neurri proposatu ditu Kontseiluak Nafarroarako: D eredua sustatzeko politikak abian jartzea eta Nafarroan eskolatzen diren haur guztiei euskara eskaintzea.

Ipar Euskal Herrian, ofizialtasunik eza traba

Eskolan euskara jasotzen ez dutenen kopurua are handiagoa da Ipar Euskal Herrian, %57. Lehen mailetan, euskara irakats-hizkuntza nagusi izango dutenak %15 baino ez dira izango. Bigarren hezkuntzan aldiz, euskararekin harremana izango dutenak %21 izango dira (murgiltze eredua, elebiduna zein euskara ikasgai dutenak batuta).

Ofizialtasunik eza arazo handitzat jo du Kontseiluak euskarazko ereduetan aurrera egiteko, horrek berarekin dakarrelako "aldian aldiko gobernu eta erabakien menpe jardun behar izatea euskarazko irakaskuntzak". Horren adibidetzat jo du baxoa frantsesez egin beharra, eta euskaraz egin ahal izateko eskubidea aldarrikatu du. Horrez gain, sare publikoan euskara nagusi izateko oztopo asko gainditu behar direla azpimarratu du, eta traba horiek ezabatzeko eskatu.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Euskara
2024-07-18 | Euskal Irratiak
Iñaki Iurrebaso
“Euskararen egoera ikusita, gaitasunean bereziki ahul gaude”

Iñaki Iurrebaso soziolinguistak euskararen egungo egoeraren argazkia egin du Baionan iragan zen Hizkuntz politikari buruzko ikastaroan, muga-gaindiko ikastaroen kari.


Euskaldunak

Eusko Jaurlaritza berriko bozeramaile Maria Ubarretxenak lehenengo elkarrizketa Euskadi Irratiari eman zion. Solasaldian asmoez jardun zuen, kontu orokorrak adierazi zituen, ezinbestean, gobernua martxan jarri berri zegoelako. Adeitsua izan zen tonua kazetari eta eledunaren... [+]


Teknologia
Euskalgintza digital kritikoa

Euskara, eremu digitala den itsasoan ezagutzara eta harremanetara abiatzeko portua da. Adimen artifizialarekin, portu horretatik mundu osoarekin euskaraz harremanetan jartzeko aukera ematen dela dirudi. Euskararen automatizazioa laguntza ederra da belaunaldi berriekin euskal... [+]


2024-07-16 | Euskal Irratiak
Sébastien Castet
“Euskaldun gehiago bada, baina euskaldunak gero eta giro frantsesdunago batean bizi dira”

Mugaz gaindiko uda ikastaroak abiatu dira astelehen honetan ostiralera arte irauteko Baionan eta Hizkuntza Politika berrirako urratsak Ipar Euskal Herrian aztertuko da.


Euskarabentura Araban barrena dabil, Zuberoa, Behe Nafarroa eta Nafarroan ibili ostean

Argantzonera (Araba) iritsiko da asteazkenean Euskarabentura espedizioa, Gesaltz-Añanatik pasa ostean aurreko egunean. Hamar egun dira espedizioa hasi zela Atharratzen (Zuberoa). 15-17 urte bitarteko 125 Jzioquitar (Euskarabenturako parte-hartzaileek jasotzen duten izena... [+]


Nola erabili da adimen artifiziala euskara zabaltzeko?

Asko dira teknologia euskaratik lantzen ari diren ikerlariak; horien artean, Naiara Perez EHUko HiTZ Hizkuntza Teknologiako Zentroko ikerlaria, Itziar Cortes Elhuyarreko ikerlaria eta Eli Pombo Iametzako kudeatzailea. Euskarak adimen artifizialean daukan lekuaz, aukerez,... [+]


2024-07-09 | Sustatu
PDF eta ePubak euskaraz entzun mugikorrean audioliburuen gisa

Alex Gabilondo software librearen zaletuaren gida batetik probatu dugu, eta ibili dabil: PDF eta ePubak euskaraz entzun mugikorrean (edo Android gailuetan zehatzago) audioliburuen gisa. Software libreko doako tresnekin, gainera.


2024-07-05 | Sustatu
Euskarazko 100 azpidatzi gehitu dituzte Filmin streaming plataformara

Pantailak Euskaraz ekimena eta Filmin streaming plataforma espainiarra lankidetzan aritu dira azken hilabetetan, eta horri esker euskarazko 100 azpititulutik gora gehitu ditu plataformak katalogoan bere katalogoan. Zenbait iturritako azpidatziak dira, tartean boluntarioek [+]


Barañaingo Alaitz BHIk Batxilergoko D ereduko bigarren lerroa izanen du datorren ikasturtean

Hezkuntzak aurreikuspena zuzendu eta onartu du institutuak Zientzia, Humanitate eta Gizarte Zientzien Batxilergoko lehen mailan bi talde izaten jarraitzea.


Hezkuntza Sailean, euskara eskubide?

Ekain amaieran, Hezkuntza Sailak ehunka irakasle funtzionario izendatu ditu: praktikaldia egitea falta dute, bai eta, irailetik aurrera, mediku-azterketa ere.

Azkeneko deialdian, mediku-azterketa azpikontratatu egin zuen Hezkuntza Sailak. Azpikontratatu zuenean,... [+]


Larrahe, eta elkarbizitza

Nire lagun M. paraje paregabean bizi da. Nafarroako herri batean,  Iruñerriatik gertu, jende bizizale anitzez betetakoan; bizi-bizia. Ez da herrian bertan bizi, talaiaren antza har dakiokeen muino moduko batean baizik, zeinetik, esan gabe doa, herria bera ez ezik... [+]


2024-07-03 | Sustatu
Torrealdai beka, bigarren edizioa, kultura ikerketarako

Joan Mari Torrealdai Beka kultur ikerketak eta egitasmoak sustatzeko sortu zen, bereziki Joan Mari Torrealdaik jorratu izan dituen esparru nagusietan. 2024ko bigarren edizio honetan, Jakin Fundazioak eta Usurbilgo Udalak deialdia berretsi dute eta euskal kulturaren azterketari... [+]


Barañaingo Alaitz institutuko 26 ikasle batxilergotik kanpo gelditu dira, D ereduko gela bat murriztu dutelako

Barañaingo Alaitz institutuko 26 ikasle batxilergoko zerrendatik kanpo gelditu dira, Nafarroako Hezkuntza Sailak gela bat murriztu duelako. Murrizketa salatzeko mobilizazioa egin dute.


Eguneraketa berriak daude