ARGIA.eus

2022ko azaroaren 26a

Euskalduntasunaren gaineko zergak

  • "Sentitu al duzu inoiz konplexurik euskaraz hitz egiterakoan?" hori izan zen lagun mordoxka bati luzatu nion galdera, konfiantzakeriaz. Bueltan erauntsia etorri zitzaidan eta gaur hasiko den seriean aletuko ditut erantzunak. Ondorio bat eta bakarra —hasieratik aitortzen dut esku hutsik heldu naizela—: gaiaz aritzeko beharra badugula.

Irudia: Prettysleepy.
2022ko urriaren 12a - 09:00

Hitzez hitz dakartzat aipuak eta, izanak ez bezala, izenak asmatu ditut badaezpada. Badaezpadak behar ditugula uste dut beraz, egin kontu. Hemendik aitzin irudikatu, faborez, nork gorpuzten dituen zuen inguru hurbilean aipuok.

Aurorak bota zidan: "Orain ez dut inolako konplexurik izaten, baina txikitan hainbat iseka jasaten genuen baserritar euskaldunok eta txarto sentitzen ginen". Horra 35 urtez azpiko euskaldun gehienok aurrez-aurre aditu ez dugun gure historia hurbilaren zati bat.

Gaztaroaren ildoari jarraiki, hauxe da Garaziren kontakizuna: "Gogoratzen naiz karreran, adibidez, hemengoak bost ginela, gehienak giputzak ziren, bizkaitar asko ere bazeuden, herrietakoak, eta konplexua sentitu nuen nire euskara pobreagoa zelako: jariotasun eskasagoarekin sentitzen nintzen, lotsa ematen zidan klase aurrean hitz egiteak... bai, sentitzen nuen nire euskararen kalitatea, besteenarekin alderatuta, txikiagoa zela. Juergan eta Ibilaldira joaten nintzenean edo Kilometroak batera, segun eta norekin, euskalkian egiten bazidaten, adibidez, bigarren mailako euskalduna sentitzen nintzen. Gaztaroan sentitu nuen konplexua, batez ere. Gero, adinean gora egin eta, beste konplexu asko bezala, baretzen joan zen. Egia da euskara gaitasuna lortu ahala batzuetan ateratzen zaizkidala horrelako hitzak, nik zer dakit, "egikaritu" edo "hezurmamitu", eta konturatzen naiz integratu ditudala nire hiztegian. Batzuetan lotsa sentitzen dut botatzeagatik, pedanteegia izango balitz bezala, baina halere erabiltzen ditut. Agian ez da lotsa, besterik gabe pentsatzen dut aurrekoak hori sentitu duela". Garazi batzuk Auroren bilobak dira; bigarren mailako herritar izatetik bigarren mailako euskaldun izatera egin dugu bi belaunalditan. Eta, ez dezagun atzendu: Garaziak dira gehiengo gaur egungo eta, batez ere, etorkizuneko euskaldunen artean. Aduana-zerga garestiegia da, nire ustez, baina erruak, ardurak eta barkamenak banatzeaz harago, badugu eragiterik, ekiterik. Hots, berandu da, baina ez beranduegi Garazientzat.

Azken ahotsa Irenerena da: "Noski sentitu dudala konplexua euskaraz hitz egiterakoan! Baina euskaldunen artean sentitu dut, ez ditudalako hizkuntzak ondo menderatzen, oro har, horretaz kontziente naiz. Eta lanean bertan konplexurik handiena, non edukiko dut nik bestela konplexua? Batzuetan badakit akatsak egiten ditudala eta lan egiten dudan erakundean hori ez dela onargarria, horregatik nahiko akonplejatuta bizi naiz alde horretatik". Euskararen biziberritzerako funtsezkoa da lan arloan eragitea, ezbairik gabe. Horregatik, preseski, da bereziki kezkagarria euskara hegemonikoa den lantoki urrietan halakoak pasatzea, bertan ere gai ez izatea denok euskaraz lasai aritzeko guneak sortzeko. Akaso pareko mekanismo batekin errazago ulertuko da. Badakigu egungo eta hemengo edertasun-kanonak diseinatuta daudela ezinezkoa izan dadin nahi bezain eder izatea, eta frustrazio horren eraginpean eros ditzagun mila produktu. Ezinezko edertasuna lortzen saiatzeak oinarrian du, zer eta kanonak berak sortzen duen autogorrotoa edo, gutxienez, konplexua. Ez ote gara ari halatsu eraikitzen euskalduntasun-kanona? Ez ote gara ari milaka Garazi eta Irene bultzatzen ezinezko euskalduntasuna lortzen saiatzera?

Kanal honetan artxibatua: Euskararen erabilera

Euskararen erabilera kanaletik interesatuko zaizu...
2022-11-23 | Lide Iraola
"Udalerri Euskaldunetako Haurrak eta euskara" ikerlana
Gero eta lehenago hasten dira gaztelaniaz udalerri euskaldunetako haurrak

"Udalerri Euskaldunetako Haurrak eta euskara" ikerlana egin dute Soziolinguistika Klusterrak, UEMAk eta EHUko Dream taldeak. Udalerri euskaldunetako zazpi ikastetxetako haurrekin, helduekin, eta herriko eragileekin euskararen egoera aztertu dute, haurren... [+]


2022-11-16 | ARGIA
Euskararen erabilerak beherakada nabarmena izan du herri euskaldunetan ere eta neurriak eskatu dituzte

UEMAk argitaratutako txostenaren arabera, herri euskaldunenetan izan da galera handiena: etxeko erabilera %81 izatetik %59 izatera igaro da hogeita hamar urtetan. UEMAtik kanpoko udalerriek, berriz, hobetu egin dute euskararen egoera soziolinguistikoa. Datuak aurkeztearekin... [+]


Euskaldun intermitenteak

Galdera luzatu nien ingurukoei: "Sentitu al duzu inoiz konplexurik euskaraz hitz egiterakoan?" eta erantzun-zaparradagatik teilatua tantaka hasi baino lehen, hodietara edo artikuluetara bideratu dut hitz jarioa. Hauxe duzu bigarrena.


2022-05-25 | Leire Artola Arin
Euskararen kale erabilera egonkortasunetik ateratzeko beharra azaleratu du azken neurketak

Soziolinguistika Klusterrak asteazkenean argitaratu du 2021eko ikerketaren txostena. Neurtu dute euskararen kaleko erabilera egonkor dagoela, eta azken neurketan bezala zortzitik batek hitz egiten duela (%12,6). Eremu euskaldunenetan jaitsi egin da. Proposatu dute hazkundea... [+]



Irakurrienak
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude