"Elikadura txarra Espainiako Estatuko osasun publiko arazorik handiena da, baina ez da neurririk hartzen"

  • Javier Guzman VSF (Elikadura Justizia Globala) elkarteko zuzendaria da. Derion izan da, La Via Campesinaren Nazioarteko Biltzarraren ekimen osagarrietako batean. Hain zuzen, bere elkartea Espainiako Estatuan egiten ari den Dame veneno (Emadazu pozoia) kanpainaren nondik norakoak azaldu ditu.


2017ko uztailaren 19an - 03:44
"Espainiako Estatuan saihestu litezkeen heriotzen %21ek elikadura txarrean dute jatorria. Hau da, 90.000 pertsona urtero". (Arg.: Unai Brea)

Elikadura osasungarri eta jasangarria eskuratzeko eskubidearen alde borrokan ari da VSF. Ezer baino lehen, azken hamarkadetan gertatutako dieta aldaketa handia aipatu digu Guzmanek: ia elikagai guztiak fresko jatetik batik bat janari prozesatua jatera igaro gara.

Zuk esana: edozein janari edo edari osasunerako kaltegarria da, baita ekoizpen ekologikotik badator ere…

Jakin badakigu elikadura ez osasungarriak berezko lotura duela jaki prozesatu eta ultraprozesatuekin. Zergatik? Osasunean inpaktua duten hiru elementu dituztelako: azukrea, gatza eta gantz saturatuak. Elikagai osasungarri eta freskoetan oinarritutako elikadurara itzuli beharra daukagu, eta horretarako nekazaritza sistema lokala behar da, eskala txikikoa, eta herritar guztien eskubideak asetzeko antolatua, ez ordaindu dezaketen elite batzuenak bakarrik.

Kostatu egiten zait eliteak azukre eta gatzik gabeko jakiak erosten irudikatzea. Hau da, zaporerik gabekotzat ditugunak.

Arazoa ez dira mahaian erabiltzen ditugun gatza edo azukrea. Azken hogei urteetan %20 murriztu da mahaiko azukre kontsumoa, baina guztizko azukrearena %30 hazi da. Kontsumitzen dugun azukrearen ia %80 “azukre ikusezin” esaten zaion hori da, azukrerik gabekotzat ditugun elikagaien barruan dagoena: saldak, saltsak, pizzak…

Zer arazo dakar horrek?

Datu ofizialen arabera, Espainiako Estatuan saihestu litezkeen heriotzen %21ek elikadura txarrean dute jatorria. Hau da, 90.000 pertsona urtero. Beste sektore batean halakorik gertatuko balitz alarmak piztu eta berehala neurriak hartuko lirateke. Inoiz izan dugun elikadurarik ez osasungarriena dugu, eta heriotza askoren zergatia horixe da. Bost heriotza kausa nagusien artean, lauk zerikusia dute elikadurarekin.  

Nolatan ez dute erakunde publikoek horren aurka zerbait egiten?

Estatuko osasun publiko arazorik handiena da, baina ez dugu politika publikorik aurre egiteko. Datuak ditugu, nola aurre egin azaltzen diguten NBEren gomendioak ditugu... eta botere publikoak geldirik. Herritar zaurgarrienak kondenatzen ari gara, haiek jakin gabe, eta batez ere pare bat hamarkada barru loditasun tasa izugarriak izango dituen ume belaunaldi oso bat ari gara kondenatzen. Horrek ekarriko duen osasun arazoa ez dugu ebakuntza edota sendagaiekin konponduko. OMEren zuzendariak berak esan du askoz zailagoa dela elikadura txarraren aurka borrokatzea tabakoaren aurka baino. Baina elikadurarena oso negozio handia da, lobby indartsua duena.

Bada munduan adibide positiborik?

OMEren gomendioak, ezarri diren herrialdeetan, funtzionatzen ari dira. Eta oinarrizko neurriak dira. Bata, umeei zuzendutako elikadura txarraren publizitatea debekatzea. Bestea, neurri fiskalak martxan jartzea.

Nola?  

Elikagai, edo hobeto esanda, produktu jangarri ez osasungarrienek zama fiskal handia izan behar dute, erostea ez sustatzeko. Eta osasungarriek %0ko BEZa izan dezatela, herritar pobreenek ere eskura izan ditzaten. Espainiarren %44k ezin du elikadura osasungarria ordaindu. Lehen pobreagoak ginen oro har, baina eskurago genituen elikagai osasungarriak.   


Irakurrienak
Matomo erabiliz
#1
#4
Maite Díaz de Heredia Ruiz de Arbulo
Azoka
Kanal honetatik interesatuko zaizu: La Via Campesinaren VII Nazioarteko Biltzarra
2017-07-23 | Unai Brea
"Denentzako elikadura osasungarria bermatu behar dute politika publikoek"

Larunbatean Derioko Nazioarteko Konferentziari amaiera eman eta gero, manifestazioa egin da igandean Bilbon, La Via Campesinak deituta. Moyua plazatik Zazpi Kaleetako Plaza Barrira arteko ibilbidea egin dute ia 2.000 lagunek, eta ondoren bazkaria izan da. Horren aurretik... [+]


2017-07-22 | Unai Brea
La Via Campesinaren Euskal Herriko Deia: "Borroka hau kritikoa da gizateriarentzat"

Euskal Herriko Deia zabalduz amaitu da La Via Campesinaren VII. Nazioarteko Biltzarra Derion. Lau egunez eztabaidan aritu eta gero, biltzarraren ondorioak biltzen dituen adierazpena aurkeztu dute bi ordu inguruko ekitaldi hunkigarri batean. Mundu osoko 200 milioitik gora... [+]


2017-07-21 | Unai Brea
Deo Carrizo (Argentinako nekazari indigenen mugimendua):
"Argentinako iparraldean familia askok galdu dituzte lurrak, eta soja eremuen erdian bizi dira orain, uharte txikiak bailiran"

Argentina iparraldeko Santiago del Estero probintziatik etorri da Deolinda Deo Carrizo La Via Campesinaren Nazioarteko Biltzarrera. Nekazari indigenen eskubideen alde borrokan diharduen MNCI (Nekazari Indigenen Mugimendu Nazionala) taldeko kidea da, baita mugimendu... [+]


2017-07-21 | Unai Brea
Leticia Urretabizkaia (EHU-ko ikertzailea):
"Nekazarien ohiko jarduerarekin zerikusirik ez duten baldintzak ezartzen ari dira, nork sal dezakeen erabakitzeko"

La Via Campesinaren Nazioarteko Biltzarraren egitarau osagarriaren barruan, nekazarien eskubideen urraketari buruzko txostena aurkeztu zuten asteazkenean. EAEri dagokion atalaren egileak, Leticia Urretabizkaia EHUko ikerlari eta hezitzaileak, gurekin hitz egin zuen aurkezpena... [+]


2017-07-20 | Unai Brea
Alazne Intxauspe (EHNE Bizkaia):
"Eguneroko jatekoa erostea ekintza politikoa dela ikusarazi nahi dugu"

“Elkarte txikia gara eta guretzat erronka handia da nazioarteko konferentzia hau antolatzea, baina gure errealitatea ikusarazteko aukera bikaina ere bada”, esan digu Alazne Intxauspe EHNE Bizkaia sindikatuko kideak, La Via Campesinaren VII. Nazioarteko Biltzarra... [+]


Eguneraketa berriak daude