Antikapitalismoan eta antiarrazismoan irmoki berretsi den feminismoak hartu ditu Bilboko kaleak

  • Antikapitalismoan eta antiarrazismoan irmoki berretsi den feminismoak hartu ditu Bilboko kaleak. "Dena aldatu, sistema arrakalatu" lelopean, milaka izan dira martxoaren 8ko mobilizazioetan parte hartu duten emakumeak. Alarma-egoerak kaleak hartzea zaildu duen garaietan ere, mugimendu feministak lortu du kaleak bere egin eta salaketarako espazio bilakatzea.

(Argazkia: Ecuador Etxea)

2021eko martxoaren 09an - 09:33

Joan dira hiru urte  “Emakumeok* planto” lelopean mugimendu feministak greba feminista deitu zuenetik martxoaren 8an. Grebaren kontzeptua birdefinitzea lortuta –soldatapeko lanak ez ezik, gehienbat emakumeek* egiten dituzten doako lanak ere barnebilduz–, milaka emakumek planto egin eta beraiek egiten duten lanaren faltan bizia sostengatzen ez dela erakutsi zuten. Bi urtez segidan, martxoaren 8ko greba feministek bete-betean asmatu zuten fokua zaintza krisian jartzen, eta arazoa bere gordinean ageriko egiten. Argi geratu zen: zaintzarik ezean, bizirik ez da; eta zaintzaz kargutzen den gehiengo zabala emakumea izanik, horien lanik gabe bizia sostengatzea ez da posible. Zaintzen kolektibizazioa lehentasunezko eginbeharra zen.

COVID-19aren pandemiak, jada ataizean zen kapitalismoaren enegarren oldarraldia azkartu duen heinean, greba deialdi haietan seinalatutako zaintza krisia erabat bistaratu eta sakondu du, eta testuinguru horretan emakumeak ari dira izaten kaltetuenak. Horren eragina nabaritu da, lerro hauek idazten ari denaren begietara, aurtengo martxoaren 8an; krisia areagotu den neurri berean, altxa eta egoeraren aurrean borroka egiteko beharra esponentzialki puztu balitz bezala norbanakoen baitan. Harritzekorik gutxi, egia esan.

“Dena aldatu, sistema arrakalatu”. Aurtengo deialdiaren leloarekin erabat bat egiten zuen aldarte orokortua antzeman zitekeen goizean Bilbon egindako hiru ekintzetan. Azken urteetan feminismoak kuantitatiboki izandako gorakadaren aurrean, alde kualitatiboa ez deskuidatzeko eta mugimendua hutsal bilaka zedin ekidin asmoz, antolatzeko eta borroka feministara batzeko beharrizanaz ohartaraztera zetozen iazko mobilizazioetako mezuak. Bada aurten Bilbon egin diren ekintzetan eta horietan plazaratu diren irakurketetan antolatua dagoen eta norabide berean doan mugimendu feminista antzeman zitekeen. Antikapitalista eta antiarrazista den mugimendu feminista bat, egunean zehar hainbatetan azpimarratu dutenez.

Ikuspegi dekolonial eta antiarrazistak berebiziko pisua izan du Bizkaiko hiriburuan egin diren mobilizazioetan, eguneko egitarauari hasiera eman dion ekintzatik hasita. Mugak, migrazio politikak, Atzerritarren Legea, hegoalde globaleko emakumeek esplotazio baldintzetan egiten dituzten zaintza lanak… horiek denak eta beste salatzeko, atzerritarren bulego parean hainbat kaxa elkarren gainean pilatuta, murru bat eraiki eta ondoko mezua jarri zuten bertan irakurgai: “Sistema arrazista arrakalatu. Mugarik ez”. Lurrean, aldiz, 2019 eta 2020 urteetako lehen lau hilekoan hildako migratuen kopuruak idatzi zituzten kleraz.

Emakume pentsionistek hartu zuten lekukoa ostean. Pentsio duinak exijituz hainbat astelehenez hartutako udaletxearen aurrealdea bete zuten beste astelehen batez, baina oraingoan Emakume Langilearen Nazioarteko Egunaren aitzakian. Pozik agertu ziren ohikoan beraiek bakarrik hartzen duten plaza mugimendu feministarekin batera hartzeaz, eta ekintza hasi orduko, azpimarratu nahi izan zuten pentsionisten mugimendua aliantzak sortzeko espazioa dela. Adineko hainbat emakumeren errealitate gordina plazaratzeko probestu zuten unea, salatuz eskubideetan eta pentsioetan egiazko berdintasuna lortu ezean, adineko emakumeak larrituta, eta pobrezia zein gizarte bazterketa pairatuz bizitzera kondenatuta daudela. Horren aurrean, hainbat exijentzia egin zituzten; pentsio duinak, pentsioetan genero arrakala ezabatzea, edota ordaindu gabeko lanari buruzko eztabaida ematea, besteak beste.

Iberdrola dorrera bidea hartu zuten ostean goizeko ekimenetako parte-hartzaileek. Behin enpresa elektrikoaren egoitza parean, berau bota nahirik dabiltzan giza eskubideen defendatzaileak irudikaturik zituen eta “hau da gure benetako energia” zioen pankarta zabaldu zuten. Bozgorailutik, pobrezia energetikoa pairatzen zuten hainbat emakumeren testigantzak aditu zitezkeen, estraktibismoari egindako kritikekin batera. Behin horiek aditutakoan, ekintza sinbolikoa burutuz, argindarraren fakturak txikitu zituzten hainbat emakumek. Hortxe bertan, Zutik Emakumeak abestuz eman zioten itxiera goizeko jardunari, arratsaldeko manifestazioan berriz elkar ikusteko.

Eguerdiko etenaldiaren ostean, auzoetatik ekin zitzaion berriz motorrak pizteari, zutabeetan abiatuz manifestazioaren abiapuntu zen Jesusen Bihotzeraino. Ez antolatzaileek izerdirik bota gabe, baina behin jende guztia segurtasun tarteak mantenduz manifestazioan kokatuta, 19:00 pasata abiatu zen manifestazioa bidean aurrera. Eguneko deialdi nagusian ere antiarrazakeriari eman zitzaion zentraltasuna, manifestazioaren goiburutzat ondokoa hartuta: "Sistema arrazista arrakalatu. Erresistentzia feministak ehuntzen". Ordubeteko ibilaldian, mobilizaioak hiriko kaleak bete zituen kolore morez eta alaitasun giroz, pandemia hasi eta alarma-egoera ezarri zenetik ezohikoa den giroa barreiatuz bidean. Alaitasun bat, hala ere eta egiari zor, segurtasun neurriengatik mugatua; martxoaren 8ko mobilizazioen egokitasuna zalantzan jarri denez gero, iritzi publikoaren begietara arduratsu eta eredugarri agertu beharrak jokatu baitu, neurri batean, bat-batekotasunaren kontra. Baldintzapen ororen gainetik, baina, bizitasuna mantentzen duela aditzera ematea lortu du mugimenduak. Manifestazioaren burua helmugara iristean, jendea oraindik bidean zela eman zuten aditzera bozgorailuetatik, egunaren arrakasta berretsiz: kaleak hartzeko trabak inoiz baino handiagoak izanik ere, beste urtebetez, mugimendu feministak lortu zuen kaleak hartu eta salaketaz betetzea. Ez da lorpen makala, bizi ditugun garaietan.

*Emakume izendapenak genero sistema bitarraz gaindiko gorputz eta identitate askotarikoak barne hartzeko orduan mugak jartzen baditu ere, kronika honetan aniztasun horri egiten diogu erreferentzia emakumeaz hitz egitean.

 


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Martxoak 8
Gure istorioak berreskuratzea eskubideak defendatzeko

Duela aste batzuk, gurean egon ziren El Salvadorko eta Kanarietako emakumeen eskubideen aldeko hainbat aktibista. Sexu- eta ugalketa-eskubideez eta eskubide horiek urratzeak emakumeengan dituen ondorioez aritu gara; hala nola El Salvadorren berezko abortuak izanda homizidio... [+]


Pintaketa faxistak egin dituzte Maulen aldarri feministen aurka

Martxoak 8an egindako pintaketak gainetik margotu dituzte ikur faxistekin Zuberoako hiriburuan. Horren aurrean elkarretaratzera deitu dute, astelehenean.


2025-03-08 | ARGIA
ARGAZKI GALERIA
Mugimendu Feminista: “Faxismoaren kontra, ausardia eta aliantza feministez armaturik gaude”

Mugimendu feministak manifestazioak egin ditu goizean Donostian, Gasteizen eta Iruñean eta arratsaldean Baionan eta Bilbon. Oinarrizko irakurketa partekatu dute, eta horri gehitu diote hiri bakoitzean bertako problematika, eragile eta ekimenen erreferentzia.


2025-03-08 | ARGIA
Bilgune Feminista
“Feminismoa da heldulekurik argiena desio dugun Euskal Herrirako”

Bilgune Feministak Heldulekuak argi, Euskal Herria feminista leloa baliatu du M8an, azpimarratzeko feminismoak ematen dituela “datorrenari aurre egiteko tresnak”, eta gogorarazteko faxismoaren gorakadaren testuinguru hau helduleku horretatik irakurri eta borrokatu... [+]


Kontzertuak, hitzaldiak, antzerkiak, dantzak, bertso-saioak... M8ko ekitaldi kulturalen bilduma

Festa egiteko musika eta kontzertu eskaintza ez ezik, erakusketak, hitzaldiak, zine eta antzerki ikuskizunak eta zientoka ekintza kultural antolatu dituzte eragile ugarik Martxoaren 8aren bueltarako. Artikulu honetan, bilduma moduan, zokorrak gisa miatuko ditugu Euskal Herriko... [+]


2025-03-06 | Haizea Isasa
Kasu, ez gitxu lo!

“Kasu, ez gitxu lo!”. Gure denbora eta manerekin baina heldu gira.

Azaroaren 25ean Baionako elgarretaratzera joan ez joan eta autoak nola partekatu pentsatzetik (joan-jina bi oren), bat-batean Lartzabalen elgarretaratze bat antolatu genuen, eta 47 emazte bildu!... [+]


Feminista sindikalista ala sindikalista feminista

Nahiz eta Nazio Batuen Erakundeak (NBE) 1977an nazioarteko egun bat bezala deklaratu zuen eta haren jatorriaren hipotesi ezberdinak diren, Martxoaren 8aren iturria berez emazte langileen mugimenduari lotua da.


Bilgune Feministak Iratxe Sorzabal babestu du
“Indarkeria matxistaren beste adierazpen bat da tortura, urtez luzez estatuek babestua”

Euskal Herriko Bilgune Feministak deituta elkarretaratzea egin dute Hernanin Iratxe Sorzabali elkartasuna adierazi eta "babes osoa" emateko. Inkomunikatuta egon zen uneak berriz ere epailearen aurrean kontatu behar izatea, "bizi izandakoak utzitako ondorioen... [+]


2025-03-05 | Leire Artola Arin
Zaintza eskubidea aldarrikatuko dute sindikatuek ostegunean

Martxoaren 6an 11:00etan Bilbon eta Iruñean mobilizazioak egingo dituzte sindikatuek, patronalak eta Eusko Jaurlaritza zein Nafarroako Gobernua interpelatzeko, zaintza eskubide kolektiboari dagokionez.


2025-02-26 | Elixabet Etchandy
Martxoaren 8ko, emazte langileak lehen lerrora!

Martxoaren 8a hurbiltzen ari zaigu, eta urtero bezala, instituzioek haien diskurtsoak berdintasun politika eta feminismoz josten dituzte, eta enpresek borroka egun hau “emazteen egunera” murrizten dute, emakumeei bideratutako merkatu estereotipatu oso bati bidea... [+]


2025-02-26 | Leire Artola Arin
Irene Ruiz, Itaiako kidea
“Instituzioak beraiek ere badira oldarraldi matxistaren erantzule”

Martxoak 8aren izaera iraultzailea berreskuratzeko deia egin du Itaia emakumeen antolakunde sozialistak. Irene Ruiz Itaiako kideak azaldu digunez, “oldarraldi erreakzionarioaren eta matxismoaren aurrean proposamen iraultzailea hauspotu eta kontzientzia sozialista... [+]


M8an faxismoaren kontra eta aliantza feministen alde egingo du Euskal Herriko Mugimendu Feministak

Martxoaren 8an kalera ateratzera deitu ditu herritarrak mugimendu feministak, "desberdinkeriek bere horretan" dirautelako. Zapalkuntza mekanismo berriak agertu direla salatu dute, eta feminismoa "ezkerreko borroken erdigunera" eramateko beharra aldarrikatu.


Zapi morea

Andre zahar dotorea senarraren besotik zihoan gurutzatu ginenean. Bistaz ezaguna, oker samar zegoela ikusi nuen, adinaren ajeak. Benetako señora eibartarra: perlazko lepokoa; ilea kardatuta harro-harro, ostirala izanda, ile-apaindegian goizean egon zela ezagun zuen. Gure... [+]


Eguneraketa berriak daude