Donostiako Ospitaleko errehabilitazio unitatean, arreta euskaraz bermatzeko zirkuitua prest

  • Hala nahi duen erabiltzaileak arreta guztia euskaraz jasotzea bermatzen duen zirkuitu elebiduna abiatu dute Donostia Ospitaleko errehabilitazio unitatean. Bertan eskaintzen diren zerbitzu guztietako profesionalak barnebiltzen ditu.

Jon Ander De la Hoz Arregi @delarregi
2017ko abenduaren 31
Donostiako Ospitaleko errehabilitazio unitatea. Argazkia: Dani Blanco.
Donostiako Ospitaleko errehabilitazio unitatea. Argazkia: Dani Blanco.

“Arreta euskaraz eskatzen dutenei hala eskainiko dieten profesionalak bermatzea”. Hitz horiekin laburbildu du Ander Zuloaga Donostiako Ospitaleko euskara ataleko teknikariak errehabilitazio unitatean abiatu duten zirkuitu elebiduna. Zirkuitua pazientearekin egongo den osasun langile sortak osatzen du. Helburua langile kate osoak pazienteari euskaraz egitea da. Osakidetzaren II. euskara planean jasotako proposamena da zirkuitu elebiduna sortzea espezialitateetan; lehen mailako arreta sisteman aurrez dago derrigortuta.

Zirkuitua martxan jarri aurretik azterketa egin dute, medikuntza eta erizaintzako zuzendaritzekin elkarlanean. Espezialitateetan euskararen ezagutza-maila zenbatekoa zen aztertu zuten, eta zirkuitua ezartzeko aukerak non egon zitezkeen hausnartu. Hala ondorioztatu zuten Donostia Ospitaleko errehabilitazio unitatea egokia zela proiektua abiatzeko, profesionalen ezagutza-maila egokia zelako, batetik, eta bestetik gaixoek barruan egiten duten zirkuituan kudeagarria litzatekeelako.

Errehabilitazio unitatera jo zuten gero, bertako zuzendariei proposamena egiteko. Jose Artetxe, Javier Barrera eta Ana Belastegi ataleko buruei azaldu eta lehendabiziko pausoak eman zituzten. Euskara taldeko kideek unitatearen lan dinamika aztertu zuten eta ohartu ziren zirkuitua ezartzea lor zitekeela. Azken finean, zehaztu du Zuloagak, zirkuitu elebiduna gauzatzea jarraibide batzuk jarraitzea da. Esaterako, arreta euskaraz nahi duen gaixo bat detektatzen dutenean –izan fitxan jarrita duelako edo sarreran eskatu duelako– hala eskaintzea. Euskara sailak zirkuitua abiatzeaz gain profesionalei laguntza eskaini die.

Euskarazko arreta bermatzen dutenen artean daude Xabier Valencia medikua, Araitz Maeztu fisioterapeuta eta Igone Esnaola erizainen gainbegiralea. Valenciaren esanetan, unitateko buruen bidez izan zuten zirkuituaren berri. Bere esanetan, “garrantzitsua da euskararekiko sentsibleak izatea, eta hala dira unitateko buruak”. Aitortu du ez zaiela oso zaila egin proiektua barneratzea: “Zerbitzukook plan estrategikoa idatzi behar izan genuen duela ia bi urte eta bertan idatzi genuen euskara sustatzea. Oso barneratua dugu zerbitzuan”.

Zirkuituaren eraginkortasuna

Lau profesionalen ustez, zirkuitua ondo ari da bere bidea egiten: “Baliabideak solairu guztietan daude, baina hemen askoz zorroztasun gehiagoz aplikatzen dira zirkuituaren eraginez”, dio Zuloagak. Horietako bat da sistema informatikoan hizkuntza lehentasunak txertatzeko aukera. Maezturen arabera, “errehabilitazio gunera datozenean galdetu ere egiten diegu, baina sistema informatikoan aukeratzean hor geratzen da eta primeran funtzionatu dezake”.

Paziente bakoitzari zein hizkuntzatan nahi duen galdetzea zirkuituaren prestaketa garaian egindako hausnarketaren ondorio da, eta ez da hausnarketak ekarri duen hobekuntza bakarra, Zuloagaren iritziz: “Ziur naiz hizkuntza lehentasunak ordenagailuan begiratzea hemen gehiagotan egiten dela beste leku batzuetan baino”. Alabaina, hausnarketa prozesuan ez zuten guztiek hartu parte. Maeztu ez zen azaldu, esaterako: “Hausnarketa prozesua sentsibilizatzeko dela iruditzen zait, eta nire ustez, aurrez sentsibilizatuta nengoen. Prestaketetan bai, hartu nuen parte”. Hala ere, azpimarratu du jende asko aritu zela hausnarrean, “baita beste zentroetatik etorritakoak ere”. Bi prestaketa mota egin zituzten. Lehenik hausnarketa saio batzuk egin zituzten, eta gero prestakuntza faseari ekin zioten; euskaraz lana egiteko ikastaro modukoa izan zela dio Zuloagak.

Donostiako Ospitaleko errehabilitazio unitatea. Argazkia: Dani Blanco.

Arduradunen rola oso garrantzitsua dela uste dute guztiek ere. Zuloagak dio profesionalak animatzeko eta gauzak transmititzeko garrantzitsuak direla. Maezturen ustetan, berriz, arduradunak gako dira proiektu honen prestaketan erraztasunak ematerakoan, “ordutegiei dagokienez malgu, eta baimenak ematerakoan ere jarrera ona izan dute”.

100 lagun dabiltza zirkuitu elebidunaren jiran. Errehabilitazio unitateko langile guztiak dira zirkuituaren parte, baina guztiek ezin dute bermatu euskarazko arreta. Gehienak erizainak eta erizain laguntzaileak dira, eta %40 inguru dira euskaldunak. Fisioterapeuten artean dago euskaldun gehien, hamarretik zortzi. Batez bestekotik gora daude. Aldiz, medikuen erdia pasatxo da euskalduna.

Egunerokotasuna da gakoa

Zirkuituaren eraginkortasuna egunerokotasunean neurtzen da. Euskarazko arreta bermatzeko urrats jakinak ematen dituzte profesionalek: “Ingresatuta dauden pazienteak bisitatzen ditut egunero, eta arreta jaso nahi duten hizkuntza identifikatuta badute, oso erraza da”, zehaztu du Valenciak. Hala, euskarazko arreta nahi badu –ohe gaineko arbeletan jartzen du, besteak beste–, zuzenean euskaraz egiten die. Aldiz, identifikaziorik ez badu, lehendabizi euskaraz zuzentzen da medikua: “Euskaraz agurtzen ditut, eta euren erantzunaren arabera jokatzen dugu. Euskaraz erantzuten badu, hala jarraitzen dugu, eta bestela zer nahiago duen galdetzen diogu”, adierazi du Valenciak.

Arbelean hizkuntza aukera agertzearena ez da solairu guztietan gertatzen. Errehabilitazio unitatean hartutako neurri bat da, hausnarketa prozesuaren baitan erabakitakoa: “Beste solairuetan egiten bada imitazioz da, zabaldu egin dugulako, baina hemengo erizainek proposatu zuten zirkuituaren lanketan”, zehaztu du euskara arduradunak.

Badituzte bestelako neurriak ere: “Paziente bat ikusi eta zer terapia behar duen erabakitzean fitxa bat ematen diegu terapia horretako langileei. Paziente euskaldunen kasuan zigilu bat jartzen dugu fitxan, ahal dela euskarazko arreta bermatu dezaten terapian”, dio Valenciak.

Maeztuk gogora ekarri du “e” letra moduko bat ere jar daitekeela historial klinikoan, euskara aukeratzeko. Horiei begira aritzen da Igone Esnaola, solairuko arduraduna: “Nik egunero ospitaleratze guztiak ikusten ditut eta historia klinikoan “e”-a duela ikusten badut, bere ohe ondoko arbelera joaten naiz. Normalki, jarrita egon ohi da, erizainek ohitura hartu dutelako”. Langileei ohartarazten ere saiatzen da gainbegiralea. Bere esanetan, jende aldaketa asko egoten da solairuan, erizainei dagokienean-eta, eta beti gogorarazten die argibideak ematen dituen liburuxkaren azken orrialdean euskararen inguruko zehaztapenak daudela, “ondo zaindu beharrekoak”. Langile asko ibiltzen da errehabilitazioko solairuan, eta liburutxo bat dute zehaztasunak emateko: “Atzeko orrian euskararen inguruko azalpenak daude, eta haiei erreparatzeko esaten diegu”.

Euskararen erabilera ez dute sarri eskatzen erabiltzaileek. Askotan, ezjakintasunagatik. Hala ere, Zuloagak azpimarratu du balorazio oso ona egiten dutela behin zirkuito elebiduna azaltzen zaienean: “Aurreiritziak egon badaude, eta jakingo balute euskaraz egiteko aukera badutela, gehiago eskatuko lukete”. Lauak bat datoz zirkuituari ekin diotenetik euskara gehiago erabiltzen dela baieztatzean: “Zirkuitua oso detaile txikiek osatzen dute, baina aldaketa erabatekoa da”, amaitu du Esnaolak.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Hizkuntza eskubideak  |  Donostia  |  Osakidetza

Hizkuntza eskubideak kanaletik interesatuko zaizu...
2018-07-22 | Igor Agirre
Aldibereko itzulpena
'Belarriprestak' agerian gelditu dira Bergaran

Aldibereko itzulpenak egiteko tresneria dute Euskal Herriko hainbat udalek, Bergarakoak tarteko. Itzultzaile profesionalen beharrik gabe bilerak euskaraz egin ahal izatea bermatu du sistemak. Aranzadi Ikastolako guraso bileretan, hizkuntza gatazka-iturri izatetik, normaltasunera eramatea lortu du aldibereko itzulpenak.


Fauna publikoa
Kanpolarrosa festival

Asteburu osoa pasa dut BBK Live jaialdiaren txioak ikusten festibalaren kontu ofizialean eta, dirudienez, Euskaraldiarekin gure hizkuntza normalizatzeko sortzen ari den kolorinetako kontsentsua ez da Kobetamendira iritsi.


2018-07-16 | Nahia Ibarzabal
ETBk gaztelaniaz eskaini ditu umeentzako tailerrak "Play 'N' kids" jaialdian

BBK Livek umeentzat antolatutako ekitaldia, larunbatean ospatu da Bilboko Areatzan.


2018-07-15 | Ainhoa Bretos
Euskararen Aldeko Plataforma
Erasoen aurrean, Erriberan elkar hartu dute

Euskararen Aldeko Plataforma eratu dute Tuterako AEK-k, Argia Ikastolak, Beterri Peñak, Arrigarai Euskaltegiak, A ereduan irakasle lanetan ari direnek eta Tuteran Jai Gazte Mugimenduak. Plataformako kideek adierazitakoaren arabera, Nafarroan euskararen kontra etengabe egiten diren erasoen aurrean, aukera berriak proposatu nahi dituzte, hizkuntzak bere esparrua izan dezan: “Euskarari aitortza egin behar zaio, euskarak ofiziala izan behar du Nafarroa osoan”.


2018-07-04 | ARGIA
Seaskako kideak Bordeleko errektoretzan kateatu dira, brebetako azterketen bahiketa salatzeko

Bi autobus abiatu dira asteazken goizean Baionatik Bordelera, errektoretzak Brebetan euskaraz egindako zientzietako azterketak ez zuzentzeko erabakia hartu ostean. Zenbait lagun errektoretzako atean kateatu dira diskriminazio linguistikoaren aurka protesta egiteko eta tentsio-uneak izan dira poliziarekin.


"Euskal Elkargoa"-ren azken kontseiluaren bileran gertatua

Bakar batzuek menturaz gogoratuko dute, duela 4 urte, udal hauteskundeen ondotik, Uztaritzeko udaletxe berriak euskara frantsesarekin koofizial egin nahi zuen mozio bat bozkatu zuela. Nehorentzako sorpresarik gabe, Auzitegi konstituzionalak erabakia baliogabetu zuen, konstituzioaren 2.artikuluarekin kontraesanean zegoelako.


2018-07-01 | Reyes Ilintxeta
Lurdes Mercero. Kaleko Lurdes: 'Non-stop' askatasun egarria eta jakin-mina
"Zer dute halako amorrua izateko euskarari?"

Askatasuna maite du Lurdes Mercerok. Ezkontzeko asmorik ez eta amak esan zion moja sartzeko. Mercerok ordea, Elizarekin ere, lotura ahalik eta gutxien nahi zuen. Halaxe joan zen Ekuadorrera misiolari bost urtez. Etorritakoan irakaslea izan da 32 urtez Andoainen.


2018-06-29 | ARGIA
Donostiako Emakumeen Triatloiko afera
Bi kirolariek espero dute AtlÚticok eta Federazioak hizkuntza eskubideak ez dituztela berriz urratuko

Hizkuntza eskubideen urraketa sufritu zuten bi triatletek bilera izan dute Atlético San Sebastián, Euskadiko Triatloi Federazioa, eta triatletari txartel gorria atera zion epailearekin. Kirolariek atera duten oharrean diote epailearekin “zentzu zabalean” ulertzea lortu badute ere, ez dutela lortu ohar komun bat ateratzea.


2018-06-27 | ARGIA
Donostiako Emakumeen Triatloiko afera
AtlÚtico kluba eta Federazioa asteazken honetan bilduko dira triatletak hizkuntza eskubide urraketa salatu ondoren

Atlético San Sebastian klubak oharra atera du ekainaren 23an gertatutakoaz eta tristura agertu du “salaketa larriak eta horren ondorioek sorrarazitako egoeragatik”. Oharrean dio kluba larunbatean bertan saiatu zela bi aldeak elkartzen, baina “Euskal Federazioak une hartan bertan garbitu zuen arazoa”. Gaur 19:00etan izango dute bilera klubak eta Euskal Triatloi Federazioak.


Donostiako Emakumeen Triatloian kaleratutako kirolaria
"Euskaraz egitea errespetu faltatzat du epaileak, baina berak tratatu ninduen begirunerik gabe"

Larunbatean Donostiako Emakumeen Triatloian euskaraz egiteagatik deskalifikatu zutela salatu zuen kirolariarekin hitz egin du ARGIAk. Berak eta bere ahizpak publiko egin zuten kexa-idatzia goitik behera berretsi du. Gipuzkoako Triatloi Federazioak gertakizunaren bestelako bertsioa eman du eta kirolariak adierazi du bertsio horretan gezurrak esan dituztela. Helburu garbi bat dute bi ahizpek: horrelakorik ezin dela gertatu garbi geratzea.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude