Antillak zeharkatzen ari da 'Irma', Karibeak ezagutu duen urakanik bortitzena

  • Historian Karibeko uharteek ezagututako urakan gogorrena, 5. graduko Irma, kalte handiak ari da eragiten harrapatu dituen lurretan. Astelehenean Barbuda gainean zegoena, Puerto Ricon kalte handiak eragin ostean une honetan Haiti eta Dominikar Errepublikarantz doa.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2017ko irailaren 07a
Irmaren ibilbidearen aurreikuspena irailaren 7 goizaldean. (Irudia: National Hurricane Center)

Orduko 290 kilometroko abiadurako haize eta berekin eramandako euriteekin, zeharkatu dituen uharte guztietan txikizio handiak eragin ditu Irmak, adituen ustez 2005eko Wilma urakanaren gaiztakeria gainditu behar duenak. Zortzi hildako aipatzen ziren ostegun (irailak 7) goizean, baina ziur handituko den biktima kopuruez gain kalte itzelak eragin ditu soro, etxe eta azpiegituretan.

Barbudako lehen ministro Gaston Brownek esan du eraikuntzen %90 suntsituta dagoela eta biztanleen %60k galdu duela etxea. Frantziaren jabego den Saint Martin uhartearen %95 txikituta dago, orobat Saint Barthelemy uhartearena. Antzeko albisteak zabaldu dira Antilla Txikietako irla guztietatik. Askoz handiagoa den Puerto Ricon, berriz, milaka jende geratu dira argindarrik gabe.

Ostegunean Haiti eta Dominikar Errepublikak osatzen duten Hispaniolara iristekoa da denboralea. Bahametan Hubert Minnis lehen ministroak agindu du sei uharte ebakuatzea, estatu horrek historian ezagutu duen ebakuaziorik handiena. Kuban ere, nahiz eta itxaropena duten ostiralean uhartea arramazkatu bai baina ez duela bete-betean joko, agintariek agindu dituzte ebakuazioak eskualde arriskutsuenetan eta tren zerbitzuak eten dituzte. Harvey ekaitzaren kalteen artean burua jaso ezinik dabiltzan Floridan ere, AEBetan, ebakuazioak hasi dira penintsulara larunbatean iritsi baino lehen.

Gogor zafratuetako uharteetako bat Aingira da (Anguilla ingelesez), bere 13.000 biztanlerekin Britainia Handiaren menpe dagoen paradisu fiskal txikia. Handik Josephine Gumbs-Conner abokatuak BBC kateari azaldu dio inguratzen duen hondamendia: "Urakanekin oso ohituta gaude, baina oraingo honen indarrak gainditzen du edozein kalkulu. Aingira txiki-txiki eginda utzi du. Gure poliziaren eraikinak kalte handiak ditu teilatuak, epaitegiak bezala, eta espetxeak, eta ospitaleak. Herren geratu gara oinarrizko zerbitzuetan, hori hasteko. Baina uhartea gaur nola dagoen ikusten baldin baduzu, irudituko zaizu bonba atomiko bat lehertu zaiola. Hain larri gaude une honetan".

Karibe eta inguruean uneotan bada beste gertakizun bitxi bat: Irma indarrean dagoen aldi berean, Katia bigarren urakana ari dela indarra hartzen Mexikoko Golkoan eta hirugaren bat, Jose, Atlantikoan barnerago.

'Irma' urakana, alde banatan dituela 'Katia' eta 'Jose'. (Irudia: National Hurricane Center)
'Irma' urakana, alde banatan dituela 'Katia' eta 'Jose'. (Irudia: National Hurricane Center)

 

Kanal hauetan artxibatua: Hondamendiak  |  Klima aldaketa  |  Karibea

Hondamendiak kanaletik interesatuko zaizu...
'Maria' urakanak baino lehen zorrak suntsitu du Puerto Rico kolonizatua

Irailaren 20an Maria 5. kategoriako urakanak astindu zituen Antillak, kategoria bereko Irma-k jipoitu eta hamabost egunera. Txikiziorik handienak jasandakoen artean dago Puerto Rico, teorian AEBen probintzia baina benetan konpainia yanki handien kolonia dena.  Zor publiko erraldoi baten atzaparretan harrapatuta, zikloiak eragindako kalteei aurre egiteko ahalmenik gabe bizirautera kondenatuta daude puertorricarrak. 


2017-10-13 | ARGIA
Historiako suterik hilgarriena kiskaltzen ari da Kaliforniako mahastien eskualdea

Ostiral eguerdira arte 31 ziren hildakoak Kaliforniako iparraldea kiskaltzen ari diren suteen eraginez, baina ziento bat baino gehiago desagertuta dagoela diote hedabideek. Suteok kalte handiak eragin dituzte munduko ardo famatuenetakoak ekoizten dituzten mahastietan.


5. graduko beste zikloi bat dabil Karibea astintzen: 'Maria'

Irma urakanak utzitako zauriak sendatu ezinik dabiltzanean, Maria 5. graduko beste zikloi bat iritsi zaie Karibeko uharteei. Dominika bete-betean harrapatu ondoren, Guadalupe bazterretik Puerto Rico aldera doa, aurreikuspenen ustez Kuba bakean utzita.


'Irma' Kubatik urrutiraturik, Habanak gaur irekiko du bere aireportua

Sekula ikusi duen urakan suntsitzaileenaren kalteak kontatu eta oinarrizko zerbitzuak abiarazteko ahaleginean ari da Kuba osoa. Gaur, asteartea, hango 12:00etan (18:00 Euskal Herrian) zabalduko du berriro José Martí aireportua.


Denak Floridara begira geundela, 'Irma'-k Kuba erruki barik jipoitu du

Karibeak ehun urteko urakan handiena nozitzen zuela, hedabide nagusiek inperio iparramerikarren agenda jarraituz Floridako albiste eta irudiz ito gaitu  europarrok, ekaitzaren kalterik handienak Kuban gertatzen ari ziren bitartean.


2017-09-08 | Naomi Klein
'Harvey' ez zen ezerezetik sortu. Klima aldaketaz hitz egiteko garaia da

Irma urakana Karibea gogor kolpatzen ari den honetan, abuztu amaieran Naomi Klein kazetariak The Intercept webgunean argitaratutako artikulu hau (hemen jatorrizkoa ingelesez) dakarkizuegu euskaratuta. Harvey urakanak hondamendi handia eragin zuen AEBetan, batez ere Houston hirian, eta horren harira idatzi zen artikulu hau Kleinek. Kazetari quebectarrak salatzen du holakoen berri ematean hedabideek testuinguru orokorra –klima aldaketa, alegia– ezkutatzen dutela, eta botereak, berriz,... [+]


Kuba eta Floridan larunbaterako espero dituzte 'Irma'ren astindu gogorrenak

Karibeak inoiz ezagutu duen urakanik bortitzena, Haiti eta Dominikar Errepublika kolpatu ondoren, ostiralean ari da pasatzen Bahama uhartee gainetik eta Kubako ipar-ekialdera hurbiltzen, azkenean AEBetako Floridan lehorreratzeko.


Sekula erregistratutako hotsik ozenena

1888ko abuztuaren 27an, Krakatoa sumendiak eztanda egin zuen Ekialdeko Herbeheretar Indietan, egungo Indonesian. Eztanda handik 5.000 kilometrora ere entzun zen, planetaren hamahirurenean edo, bestela esateko, lurrazal osoaren %7,7an.


2017-09-03 | I˝aki Sanz-Azkue
Goizuetan lainoa lehertzen duenean...

Errioan marmitak garbitzen ari zela sentitu zuen Manuelek lehendabiziko ur-kolpea. “Baina zer da hori, olatua?” pentsatu zuen. Bere herrian, Hernanin, tanta bat ere ez zuen bota goiz hartan, Goizuetan ordea “baldeka”. Urumea zazpi metro igo zen ia ordubetean eta erasoak sorpresan harrapatu zituen denak duela 70 urteko igande goiz hartan, baita mezan zeudenak ere. Goizuetan lainoa lehertzen duenean... apaizek ere kontuz ibili beharra baitaukate.


"Houstonen 'Harvey'k eragindako uholdeena hiri diseinu arazo bat da"

The Atlantic hedabidean Ian Bogostek hainbat adituren iritziak bilduz dio Houstongo uholdeak, hiri handietan gero eta usuago gertatzen diren besteak bezala, ekaitzak ekarri dien ur kopuru handiaren ondorioz baino gehiago gertatzen direla hiriek bere eraikuntza moduagatik urak ahalik eta arinen kanporatu nahiagatik. Ian Bogost Georgiako Teknologia Institutuan irakasle da eta publikatu duen azken liburua du Play Anything. Bere "Houston's Flood Is a Design Problem" artikuluaren... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude