Euskal kortsarioen uhartea

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2016ko urtarrilaren 31
Pilier uhartearen airetiko argazkia. Lur zati txikiak biztanle gutxi izan du historian zehar: monje zistertarrak bizi izan ziren laburki XII. mendean; 1996an itsasargia erabat automatizatu baino lehen, farozainen bizileku izan zen; eta tartean, euskal kor
Pilier uhartearen airetiko argazkia. Lur zati txikiak biztanle gutxi izan du historian zehar: monje zistertarrak bizi izan ziren laburki XII. mendean; 1996an itsasargia erabat automatizatu baino lehen, farozainen bizileku izan zen; eta tartean, euskal kortsarioek erabili zuten kokagune estrategiko gisa.Survol de France

Pilier uhartea (Frantzia), 1172. Buzayko abadiako monjeek beste abadia bat eraikitzea erabaki zuten Loira ibaiaren estuarioko lau hektareako lur zatitxoan. Irla txiki eta bakartuak zistertarrek bilatzen zituzten soiltasuna eta austeritatea eskaintzen zituen. Baina nonbait, Pilierrek zorrotzegi betetzen zituen printzipio horiek, baita zistertarrentzat ere, eta 33 urte geroago Nourmoutier izeneko beste uharte batera aldatzea erabaki zuten, handiagoa eta abegitsuagoa baitzen hura. Horrenbestez irla hutsik geratu zen, hainbat mende geroago euskal kortsarioak iritsi ziren arte.

Pilier uharteko kortsarioen berri zaharrenek 1545eko data dute, eta 1693. urtean egotzi zituzten betiko. Beraz, hainbat kortsario belaunaldik hartu zuen babesa bertan, eta gehienak gipuzkoarrak ziren. Gotorlekua eta talaia eraiki zituzten eta, handik, Loira ibaitik itsaso zabalera irten nahi zuten ontziak behatzen zituzten. Frantziako koroak hainbat espedizio bidali zituen uhartea garbitzeko asmoz, baina kortsarioen gotorlekua menderaezina izan zen mende eta erdian.

Zingo edo kalatu txikiko ontziak nahiago zituzten, hondarpez jositako Frantziako kostalde atlantikoan erabilgarriagoak zirelako. Gehienez ere 80-100 bat kidek osatzen zuten eskifaia eta 8-10 kanoi izaten zituzten. Maiz arraunontziak erabiltzen zituzten, hondartzetan lehorreratzeko eta ibaietan gora joateko aukera ematen zielako. Gainera, ontzi txikiagoak merkeagoak ziren.

Ez zuten uretan denbora asko igarotzen, janaria, bolbora eta gainerako horniduretan aurrezteko. Eta normalean bakarka nabigatzen zuten, edo gehienez ere binaka. Horrela, harrapakina lortuz gero, inbertsioa azkarrago berreskuratzen zuten eta gutxiagoren artean banatu behar zuten.

Émile Gabori (1872-1954) historialari frantziarrak honela deskribatu zuen Pilierko euskal kortsarioen jarduera-eremua: “Bretainiako kostaldean, Poitoun jardun ohi zuten. Loiran gora askotan joan ziren, eta bidean aurkitzen zuten orori erasotzen zioten. Egunero lortzen zuten harrapakinen bat. Morhibaneko sarrerari eta Brestekoari erasotzen zieten, eta Noirmoutier suntsitu zuten. Pilierren ezkutatzen ziren, Nourmoutierretik gertu, eta behatokia eraiki zuten bertan. (...) XVII. mendearen amaiera arte ez zen lortu haiek egoztea”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Euskaldunak eta itsasoa

Euskaldunak eta itsasoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-10-12 | Gari Berasaluze
Urriak 12, Elkano eta inperialismo espainiarra

Urriaren 12a da gaur. Inperialismo espainiarraren egun handia. Egun seinalatua gure kontraesanak agerian uzteko.


2018-08-24 | Info 7 irratia
"Euskalduna izanagatik ere, Elkano munduan zehar egin ziren sarraskien parte izan zen"

Lekeition dago egunotan Elkanoren Nao Victoriaren erreplika, baina guztiek ez dute begi onez ikusi bere lehorreratzea. Herritar talde batek protesta egin zuen asteartean barkuaren alboan “kolonialistei” omenaldirik ez zaiela egin behar aldarrikatzeko. Protesta horren zergatiaz gehiago jakiteko Gaizka Likona lekeitiarra elkarrizketatu dugu gaur, Karelean.


2018-08-22 | ARGIA
Elkanoren itsasontzia porturatzea kritikatu dute Lekeition, inperialismoaren aurkako mezuekin

Hamarnaka lagun elkartu dira astearte honetan Lekeition, Elkanok erabilitako Nao Victoriaren erreplika herrira iristearekin bat eginez, protesta egiteko. “Kolonialistei” omenaldirik ez egitearen aldeko oihuak egin dituzte eta esan dute Elkanoren mendeurrenean ospatzeko ezer ez dagoela.


2018-08-16 | Axier Lopez
Elkanoren Nao Victoria itsasontzi-museoa ez dela ongi etorria salatuko dute Lekeition

Espainiako Fundación Nao Victoriak kudeatzen duen itsasontzi-museoa abuztuaren 21etik 26ra Lekeition izango da. Bere etorrerarekin bat herritar talde batek "txarto-etorria" antolatu du "inperialismo espainiarraren mertzenarioei, omenaldirik ez!" lelopean.


2018-08-07 | Axier Lopez
Zein izan zen Juan Sebastian Elkano? Zer egin zuen?

Gaur Getarian Elkanoren Lehorreratzea ospatuko dute hainbat herritarrek antzerki-omenaldi moduko baten bitartez. Lau urtean behin jende asko biltzen da ekitaldia ikusteko Gipuzkoako kostaldeko herrian. Baina munduari buelta eman izanaz harago, zer gehiago dakigu Elkanori buruz? Zeinek aginduta egin zuen? Zer lortzeko? Zer preziotan? Bidaiari ekin aurretik eta ondoren, zertan aritu zen? Hona Juan Sebastian Elkanori buruz dauden datu apurrekin osatutako biografia laburra.


2018-08-03 | Axier Lopez
Getariara heldu da Espainiako Inperioaren krimenak zuritzen dituen Nao Victoria itsasontzi-museoa

Abuztuaren 7an ospatuko dute Getarian "Elkanoren lehorreratzea" eta data horrekin lotuta Espainiako Fundación Nao Victoriak kudeatzen duen itsasontzi-museoa ostegunean porturatu da Gipuzkoako herrira. Museoaren helburua da "Espainiako itsas-historiaren berri" ematea, "Europa, Amerika eta Asia elkarlotzen" egindakoak oinarri hartuta.


2018-07-29 | Axier Lopez
Juan Sebastian Elkanoren Mundu Biraren V. Mendeurrena
Zer dugu ospatzeko? Zer dute ezkutatzeko?

Sarean bilaketa azkar bat egin eta hitz loriatsuak baino ez ditugu aurkituko Juan Sebastian Elkanoren inguruan. Espainiako orriek gogoraraziko digute globalizazioa eta merkataritza bide berriak irekitzen munduari egindako ekarpena. Euskarazkoetan, aldiz, jatetxe, txakolin eta turismorako dei artean, euskaldunok itsasoan munduko onenak ginela goresteko fetitxe bat agertuko zaigu. Munduari buelta ematen lehena izan zela azpimarratzen dute guztiek. Mundu Biraren V. Mendeurrenaren makineriak prest... [+]


Euskaldunak eta itsasoak
Ternuako itsasertzetik euskal portuetara

Gure herriaren historia eta memoria beste ikuspegi batetik landu eta garatu asmoz, itsasora begira jarri gara azken urteotan euskaldunok, historiografia handietatik haratago, bestelako iragan baten trazuak arakatuz. Berreskuratzen ari garen memoria honetan ordea, kontakizun batzuk erdigunean jartzearekin batera, beste batzuk alboetan gelditzen ari dira. Izan ere, elipsiak leku berean kokatzen jarraitzen baitugu, besteak beste, emakumeak eta genero harremanak ikusezin bihurtuz. Baleazaleen... [+]


2018-04-06 | I˝aki Bizkarra
Arbolak mintzo
MULTIMEDIA - dokumentala

1993an ETBk ekoiztutako dokumental honek AEBetara artzaintzan aritzera joandako euskaldunek "tatuatutako milaka zuhaitzak" ditu protagonista.

Gidoia eta zuzendaritza: Iñaki Bizkarra
Bertsoak: Jesus Goñi
Kamara: Agustin Goenaga
Audioa: Lourdes Guridi


Balea-arrantza basamortuan

Atacamako basamortuan, zehazki El Medano sakanean, labar-pinturak aurkitu zituzten XX. mende hasieran. Luzaroan aurkikuntza oharkabean pasa zen, baina mendea geroago margolan gehiago aurkitu zituzten: 328 irudi, 74 paneletan banatuta.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude